ΣτΕ 2282/2014: Οι συνέπειες της έλλειψης ημερομηνίας έκδοσης της διοικητικής πράξης

ΣτΕ 2282/2014

Οι συνέπειες της έλλειψης ημερομηνίας έκδοσης της διοικητικής πράξης για το «κύρος» αυτής. Δεν επάγεται ακυρότητα αυτής σε περίπτωση, κατά την οποία από το όλο περιεχόμενο της πράξης ή/και τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης συνάγεται ότι αυτή εκδόθηκε μεταξύ δύο συγκεκριμένων ημερομηνιών

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ (25.1.2015) ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΛΟΓΗΣ ΠτΔ.

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ (25.1.2015)  ΚΑΙ ΤΗΣ  ΕΚΛΟΓΗΣ ΠτΔ.

ΑΝΤΩΝΗΣ Π. ΑΡΓΥΡΟΣ

Ι.ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

26 Ιανουαρίου 1936.

Οι εκλογές που οδήγησαν στην επιβολή της μεταξικής δικτατορίας με ευθύνη και των δύο μεγάλων παρατάξεων (Φιλελευθέρων και Λαϊκών). Η απλή αναλογική που εφαρμόστηκε οδήγησε στη μη επίτευξη βιώσιμων κυβερνητικών σχημάτων. Οι εκλογές διενεργήθηκαν μετά το δημοψήφισμα της 3ης Νοεμβρίου 1935 και τη λαϊκή ετυμηγορία υπέρ της βασιλευομένης δημοκρατίας, προκειμένου η νέα Βουλή να προβεί στις αναγκαίες τροποποιήσεις του Συντάγματος.

25 Ιανουαρίου 2014.

Για πρώτη φορά στη ιστορία της Γ Ελληνικής Δημοκρατίας (1974-2014) διεξάγονται εκλογές τον μήνα Ιανουάριο. Στις 17, 23 και 29 Δεκεμβρίου 2014 η Βουλή δεν κατάφερε να εκλέξει Πρόεδρο της Δημοκρατίας, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ 1,3 Σ και έτσι η Ελλάδα οδηγείται  σε βουλευτικές εκλογές στις 25 Ιανουαρίου 2015, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ 4 Σ.

Με  το με αριθμό 173/31.12.1974 Προεδρικό Διάταγμα (Α΄ 277),, με το οποίο αποφασίζεται η διάλυση της Βουλής της ΙΕ΄ Βουλευτικής Περιόδου Προεδρευομένης Δημοκρατίας και συγκαλείται η Βουλή, που θα προκύψει από τις εκλογές, στις 5 Φεβρουαρίου 2015.

ΙΙ.-ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΛΟΓΗΣ:

1.Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ:

 Στο Σύνταγμα του 1975 καθορίστηκαν οι ελευθερίες και υποχρεώσεις του Αρχηγού του Κράτους ως προς τα πρόσωπα στα οποία δίνει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι υποχρεωμένος να διορίσει Πρωθυπουργό τον αρχηγό του κόμματος (ή αυτόν που προτείνει η κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος που διαθέτει στη Βουλή την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών. Στο ισχύον Σύνταγμα είναι ρητά κατοχυρωμένη η «αρχή της δεδηλωμένης» στο άρθρο 37 παράγρ. 2 εδ. Α.

Συνεπώς εφ’ όσον από τις εκλογές αναδειχθεί κόμμα που θα συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών (151) ο  ΠτΔ διορίζει Πρωθυπουργό  τον αρχηγό του. Μέσα σε δεκαπέντε μέρες από την ορκωμοσία του Πρωθυπουργού η Κυβέρνηση πρέπει να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης της Βουλής[1] (άρθρο 84 εδ α Σ).

2.ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΝΤΟΛΕΣ:

1.Σύμφωνα με το Σύνταγμα (άρθρο 37), αν κανένα κόμμα δεν διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρέχει στον αρχηγό του κόμματος που διαθέτει τη σχετική πλειοψηφία διερευνητική εντολή, για να διακριβωθεί η δυνατότητα σχηματισμού Κυβέρνησης που να απολαμβάνει την εμπιστοσύνη της Βουλής.

Το Σύνταγμα προβλέπει στο άρθρο 37 παρ 3,4 τη διαδικασία των διερευνητικών εντολών στα τρία πρώτα κόμματα και με διαφορά τριών ημερών για κάθε διερευνητική εντολή.

2.Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρέχει διερευνητική εντολή στον αρχηγό του ΠΡΏΤΟΥ σε κοινοβουλευτική δύναμη κόμματος και εάν δεν τελεσφορήσει και αυτή, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δίνει διερευνητική εντολή στον αρχηγού του ΔΕΥΤΈΡΟΥ σε κοινοβουλευτική δύναμη κόμματος. και εάν δεν τελεσφορήσει και αυτή, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δίνει διερευνητική εντολή στον αρχηγού του ΤΡΙΤΟΥ σε κοινοβουλευτική δύναμη κόμματος. Κάθε διερευνητική εντολή ισχύει για τρεις ημέρες, μπορεί όμως ο αρχηγός να μην εξαντλήσει το τριήμερο.

3.Αν οι διερευνητικές εντολές δεν τελεσφορήσουν, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας καλεί τους αρχηγούς των κομμάτων είτε μεμονωμένα  είτε σε σύσκεψη και, α) αν επιβεβαιωθεί η αδυναμία σχηματισμού Κυβέρνησης που να έχει την εμπιστοσύνη της Βουλής, β) επιδιώκει το σχηματισμό Κυβέρνησης από όλα τα κόμματα της Βουλής για τη διενέργεια εκλογών και γ) σε περίπτωση αποτυχίας[2] αναθέτει στον Πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας ή του Αρείου Πάγου ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου το σχηματισμό κυβέρνηση[3]ς, όσο το δυνατό ευρύτερης αποδοχής, για να διενεργήσει εκλογές και διαλύει τη Βουλή.

4.-Η ΕΚΛΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ :

1.Σύμφωνα με το άρθρο 32 του Συντάγματος, η Βουλή που αναδεικνύεται από τις νέες εκλογές, αμέσως μόλις συγκροτηθεί σε σώμα, εκλέγει με ονομαστική φανερή ψηφοφορία Πρόεδρο της Δημοκρατίας με την πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των βουλευτών (180 βουλευτές).

2.Αν δεν επιτευχθεί η πλειοψηφία αυτή, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται μέσα σε πέντε ημέρες και εκλέγεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκείνος που συγκέντρωσε την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών (151 βουλευτές).

3.Αν δεν επιτευχθεί ούτε αυτή η πλειοψηφία, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται ακόμη μια φορά, ύστερα από πέντε ημέρες, μεταξύ των δύο προσώπων που πλειοψήφησαν και θεωρείται ότι έχει εκλεγεί Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκείνος που συγκέντρωσε τη σχετική πλειοψηφία.

4. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΕΩΣ:

1.Στις 26 Ιανουαρίου, ημέρα Δευτέρα, εφόσον επιτυγχάνεται απόλυτη πλειοψηφία βουλευτών (151 βουλευτές), ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διορίζει πρωθυπουργό τον αρχηγό του πρώτου κόμματος.

 Αν όμως η πλειοψηφία είναι σχετική, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δίνει την πρώτη διερευνητική εντολή στον αρχηγό του πρώτου κόμματος. 

Με δεδομένη την πρόνοια του Συντάγματος ότι η κάθε διερευνητική εντολή διαρκεί τρεις ημέρες, ο κύκλος των διερευνητικών εντολών, μπορεί να έχει ολοκληρωθεί έως τις 3 Φεβρουαρίου 2015, ίσως και νωρίτερα, αν κάποιος αρχηγός δεν εξαντλήσει το τριήμερο (1η διερευνητική εντολή 26, 27, 28 Ιανουαρίου - 2η διερευνητική εντολή 29, 30, 31 Ιανουαρίου - 3η διερευνητική εντολή 1, 2, 3 Φεβρουαρίου). 

2.-Αν οι εντολές δεν τελεσφορήσουν, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, καλεί μεμονωμένα ή από κοινού  πιθανότατα στις 4ή 5 Φεβρουαρίου, τους αρχηγούς των κομμάτων που εκπροσωπούνται στη Βουλή

·         για το σχηματισμό κυβέρνησης που να έχει την εμπιστοσύνης της Βουλής ή

·         αν η διαβούλευση  αυτή αποτύχει  κυβέρνηση από όλα τα κόμματα για τη διενέργεια εκλογών.  Αν τα κόμματα συμφωνήσουν στη συγκρότηση κυβέρνησης για τη διενέργεια εκλογών, τότε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δέχεται την παραίτηση της κυβερνήσεως, διορίζει την κυβέρνηση που θα έχουν υποδείξει τα κόμματα και διαλύει τη Βουλή (σ.σ. η Βουλή συγκαλείται, με βάση το Προεδρικό Διάταγμα που έχει υπογραφεί, στις 5 Φεβρουαρίου).

·         Σε περίπτωση που αποτύχει η επίτευξη συμφωνίας για την ανάδειξη κυβέρνησης που θα έχει έργο τη διενέργεια εκλογών, τότε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναθέτει το σχηματισμό «υπηρεσιακής» κυβέρνησης στον Πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας ή του Αρείου Πάγου ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου «για να διενεργήσει εκλογές και διαλύει τη Βουλή».

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι το Σύνταγμα στην περίπτωση αυτή δεν τάσσει προθεσμία για τη διάλυση της Βουλής.

3. Ο βίος της νέας Βουλής που έχει οριστεί ότι συγκαλείται την 5η Φεβρουαρίου άρχεται  με κορυφαία διαδικασία  και την εκλογή νέου Προέδρου της Δημοκρατίας (άρθρο  32 παρ 4Β Σ), με προϋπόθεση την συγκρότηση της σε Σώμα. Αμέσως μόλις κηρυχθεί η έναρξη των εργασιών της πρώτης συνεδρίασης της Βουλής, ο προσωρινός Πρόεδρος, ανακοινώνει στη Βουλή τον κατάλογο των βουλευτών που ανακηρύχθηκαν σύμφωνα με το νόμο και τους καλεί να δώσουν το νενομισμένο όρκο (άρθρο 3 του Κανονισμού της Βουλής). Την επομένη ημέρα επακολουθεί η εκλογή Προέδρου της Βουλής σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού και έπεται η διαδικασία εκλογής του ΠτΔ  κατά το άρθρο 32 παρ 4 Σ.

Με τα δεδομένα αυτά: η εκλογή του ΠτΔ  σε κάθε περίπτωση  δεν μπορεί να γίνει πριν από την συγκρότηση της νέας Βουλής σε Σώμα . Εναρκτήρια συνεδρίαση στις 5 Φεβρουαρίου την Παρασκευή στις 6 Φεβρουαρίου, οι βουλευτές θα εκλέξουν τον Πρόεδρο της Βουλής[4].

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ:

1.-Με αυτά τα δεδομένα, οι διαδικασίες για την εκλογή Προέδρου και Προεδρείου της Βουλής, ξεκινά η διαδικασία εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας η οποία δεν μπορεί να είναι πριν από τις 7 Φεβρουαρίου.

2.- Της εκλογής του ΠτΔ προηγείται (στην περίπτωση αυτή χρονικά)  κατά τα ανωτέρω, ο σχηματισμός Κυβερνήσεως που να έχει την εμπιστοσύνης της Βουλής.

3.Σε περίπτωση  μη αυτοδυναμίας ή αποτυχίας συμφωνίας των κομμάτων, η Χώρα οδηγείται σε νέες εκλογές, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η εκλογή νέου ΠτΔ.

ΑΝΤΩΝΗΣ Π. ΑΡΓΥΡΟΣ

14/1/2015

Πηγές:

1.-Άρθρο: ΠΕΤΡΟΣ Ι. ΠΑΡΑΡΑΣ «Σχηματισμός κυβέρνησης» σε εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (ΠΟΛΙΤΙΚΗ 13.01.2015).

2.Άρθρο:«Κυβέρνηση και διευρυμένη» σε εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ(ΠΟΛΙΤΙΚΗ 11.01.2015 ).

3.Αρθρο:ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΑΝΙΤΑΚΗΣ «Συνταγματική διέξοδος σε ενδεχόμενο κυβερνητικό αδιέξοδο» ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (ΠΟΛΙΤΙΚΗ 11.01.2015)

4.Άρθρο: «Τι προβλέπεται για Αυτοδυναμία, εντολές σχηματισμού κυβέρνησης και εκλογή Προέδρου» 14/01/2015 σε: www.dikaiologitika.gr

5. Άρθρο:  «Διαδικασία εκλογής του προέδρου της Δημοκρατίας», in.gr

6. Αντ. Μανιτάκη, Ελληνικό Συνταγματικό Δίκαιο Ι, Σάκουλας Θεσ/νίκη 2004.

https://www.academia.edu/10160205/%CE%91%CE%9D%CE%A4%CE%A9%CE%9D%CE%97%CE%A3_%CE%A0.%CE%91%CE%A1%CE%93%CE%A5%CE%A1%CE%9F%CE%A3_%CE%96%CE%97%CE%A4%CE%97%CE%9C%CE%91%CE%A4%CE%91_%CE%A0%CE%9F%CE%A5_%CE%91%CE%9D%CE%91%CE%9A%CE%A5%CE%A0%CE%A4%CE%9F%CE%A5%CE%9D_%CE%91%CE%A0%CE%9F_%CE%A4%CE%97%CE%9D_%CE%94%CE%99%CE%91%CE%94%CE%99%CE%9A%CE%91%CE%A3%CE%99%CE%91_%CE%A4%CE%A9%CE%9D_%CE%95%CE%9A%CE%9B%CE%9F%CE%93%CE%A9%CE%9D_25.1.2015_%CE%9A%CE%91%CE%99_%CE%A4%CE%97%CE%A3_%CE%95%CE%9A%CE%9B%CE%9F%CE%93%CE%97%CE%A3_%CE%A0%CF%84%CE%94

---

[1] Σύμφωνα με όσα ορίζει συνεπώς το Σύνταγμα και ο Κανονισμός, για να λάβει μια κυβέρνηση ψήφο εμπιστοσύνης δεν είναι απαραίτητοι πάντοτε 151 ψήφοι. Και αυτό διότι το Σύνταγμα προβλέπει ότι αρκεί η πλειοψηφία των παρόντων, η οποία δεν μπορεί να είναι μικρότερη από τα 2/5 του όλου αριθμού των βουλευτών, δηλαδή από 120 βουλευτές. Η απαιτούμενη λοιπόν πλειοψηφία είναι 151 μόνο αν οι παρόντες βουλευτές είναι τριακόσιοι (300),

[2] Όπως συνέβη το Μάιο του 2012 .

[3] Βλ: Πικραμένος Μ., «Ο θεσμός της υπηρεσιακής-εκλογικής κυβέρνησης», Αθήνα-Κομοτηνή 1987

[4] Ο Κανονισμός ρητά ορίζει ότι «μετά την ορκωμοσία των βουλευτών, ο προσωρινός Πρόεδρος καλεί για την επόμενη μέρα τους βουλευτές να εκλέξουν τον Πρόεδρο της Βουλής» (άρθρο 7).

ΣτΕ: Αντισυνταγματικές οι αναδρομικές περικοπές αποδοχών και επιδομάτων των καθηγητών πανεπιστημίων

ΣτΕ: Αντισυνταγματικές οι αναδρομικές περικοπές αποδοχών και επιδομάτων των καθηγητών πανεπιστημίων

Αντισυνταγματικές κρίθηκαν από τη Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) οι περικοπές των αποδοχών και επιδομάτων που έγιναν σε εφαρμογή της μνημονιακής νομοθεσίας στους καθηγητές των Πανεπιστημίων και γενικότερα στα μέλη του Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) των ΑΕΙ.
Πάντως, η Ολομέλεια του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου αποφάσισε ότι η απόφασή της έχει εφαρμογή για όλους τους Πανεπιστημιακούς καθηγητές, κ.λπ. από σήμερα που δημοσιεύθηκε και δεν έχει αναδρομική εφαρμογή για το σύνολο της πανεπιστημιακής κοινότητας. Αντίθετα, αναδρομική εφαρμογή από 1.8.2012 έχει η επίμαχη απόφαση μόνο για τους τρεις καθηγητές του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών που είχαν προσφύγει στο ΣτΕ. Έτσι, η Κυβέρνηση δεν θα καταβάλλει αναδρομικά από 1.8.2012 τις διαφορές αποδοχών των καθηγητών, κ.λπ. των ΑΕΙ, όπως υπόχρεοι για τους ενστόλους και δικαστές. Όμως, πρέπει οι αποδοχές των μελών του ΔΕΠ των ΑΕΙ από τη 1η Ιανουαρίου 2015 να αναπροσαρμοστούν στο προ της 1ης Αυγούστου 2012 οικονομικό καθεστώς.

Ειδικότερα, τα τρία μέλη του ΔΕΠ ζητούσαν με την προσφυγή τους στο ΣτΕ να κηρυχθούν αντισυνταγματικές οι μειώσεις που επέφερε στις αποδοχές τους αναδρομικά ο νόμος 4093/2012 και η από 14.11.2012 απόφαση του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών. Όπως ανέφεραν, απώλεσαν χρήματα από 1.8.2012 έως 30.4. 2013 (την τελευταία, δεύτερη ημερομηνία κατατέθηκε η προσφυγή στο ΣτΕ) λόγω των περικοπών που επιβλήθηκαν με τον Ν. 4093/2012 (Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2013−2016)

Υπενθυμίζεται ότι ο συγκεκριμένος νόμος επέβαλλε σειρά μέτρων σε μισθωτούς και συνταξιούχους με στόχο η κυβέρνηση να εξοικονομήσει 18,1 δισ. ευρώ. Μάλιστα, οι τρεις καθηγητές της ιατρικής, φιλοσοφικής και οδοντιατρικής ζητούσαν να αποζημιωθούν με ποσά από 3.426 έως 6.801 ευρώ ο καθένας. Οι καθηγητές υποστήριζαν ότι οι αποδοχές τους μετά και τις προηγούμενες αλλεπάλληλες μειώσεις (βάση προγενέστερων νόμων) δεν επαρκούν για την άσκηση των ακαδημαϊκών τους καθηκόντων ούτε όμως και για να καλύπτουν τα έξοδα διαβίωσης τους.

Ωστόσο, το ΣΤ' Τμήμα του ΣτΕ τον περασμένο Αύγουστο απέρριψε όλους τους ισχυρισμούς των μελών ΔΕΠ και έκρινε ότι με τις μειώσεις του Ν. 4093/2012 δεν παραβιάζονται οι διατάξεις του Συντάγματος που κατοχυρώνουν την ισότητα, την αναλογικότητα, την αξιοκρατία και την ιδιοκτησία, κ.λπ. και ούτε θίγεται το πρώτο πρόσθετο πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Το ΣΤ΄ Τμήμα του ΣτΕ παρέπεμψε για οριστική κρίση την υπόθεση στην Ολομέλεια του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου λόγω της σπουδαιότητας νομικών ζητημάτων που ανέκυπταν.

Τώρα η Ολομέλεια του ΣτΕ με την υπ΄ αριθμ. 4741/2014 απόφασή της (πρόεδρος ο Σωτήρης Ρίζος και εισηγήτρια η σύμβουλος Επικρατείας Ελένη Παπαδημητρίου) υπογραμμίζει ότι το νομοθετικό πλαίσιο για τις αναδρομικές μειώσεις των αποδοχών των πανεπιστημιακών «αντίκεινται στο άρθρο 16 του Συντάγματος και την απορρέουσα από αυτό αρχή της «ιδιαίτερης μισθολογικής μεταχείρισής» τους, καθώς και προς τις αρχές της αναλογικότητας και της ισότητας στα δημόσια βάρη».

Ακόμη, οι σύμβουλοι Επικρατείας σημειώνουν: «Εν όψει της καθιερουμένης στο άρθρο 25 παράγραφος 4 του Συντάγματος αξιώσεως του Κράτους να εκπληρώνουν όλοι οι πολίτες το χρέος της κοινωνικής και εθνικής αλληλεγγύης, δεν είναι επιτρεπτό η επιβάρυνση, από τα μέτρα που λαμβάνονται προς αντιμετώπιση δυσμενούς και παρατεταμένης οικονομικής συγκυρίας, να επιβαρύνει πάντοτε συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών.

Και ναι μεν ο νομοθέτης δύναται να λαμβάνει μέτρα περιστολής των δημοσίων δαπανών εις βάρος όσων λαμβάνουν μισθό ή σύνταξη από το δημόσιο ταμείο, λόγω της άμεσης εφαρμογής και αποτελεσματικότητας των επιβαλλομένων μέτρων για τον περιορισμό του δημοσίου ελλείμματος, η εξουσία του όμως αυτή δεν είναι απεριόριστη, αλλά έχει ως όριο τις συνταγματικές αρχές της αναλογικότητας, της ισότητας στην κατανομή των δημοσίων βαρών και του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, οι οποίες επιτάσσουν το βάρος της δημοσιονομικής προσαρμογής να κατανέμεται μεταξύ όλων των κατηγοριών απασχολουμένων στο δημόσιο, όσο και στον ιδιωτικό τομέα, όπως, επίσης, και των ασκούντων ελευθέριο επάγγελμα, δεδομένου, μάλιστα, ότι η βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών είναι προς όφελος όλων».

Σε άλλο σημείο της απόφασης της Ολομέλειας του ΣτΕ επισημαίνεται: «Ο νομοθέτης επεφύλαξε διαχρονικώς στα μέλη ΔΕΠ των ΑΕΙ ιδιαίτερη μισθολογική μεταχείριση, με αποδοχές προβλεπόμενες ειδικώς στο νόμο, κατ' εκτίμηση των ειδικών συνθηκών άσκησης του λειτουργήματός τους, και ύψους αναλόγου προς την σπουδαιότητα του εν λόγω λειτουργήματος. H ευνοϊκή αυτή μεταχείριση δεν ταυτίζεται με εκείνη των αμέσων πολιτειακών οργάνων του κράτους, η οποία θεμελιώνεται στο άρθρο 26 του Συντάγματος και, ειδικότερα, όσον αφορά τους δικαστικούς λειτουργούς, κατοχυρώνεται και ρητώς στο άρθρο 88 παράγραφος 2 αυτού, το οποίο επιτάσσει ευθέως την χορήγηση σ΄ αυτούς, με ειδικό νόμο, αποδοχών αναλόγων προς το λειτούργημά τους.

Προκειμένου, όμως, για τους πανεπιστημιακούς λειτουργούς η ιδιαίτερη μισθολογική τους μεταχείριση απορρέει εμμέσως εκ της, υπό του Συντάγματος (άρθρο 16), αναγνωρίσεώς τους ως δημοσίων λειτουργών με ιδιαιτέρας σημασία αποστολή, οι οποίοι είναι αναγκαίο να έχουν και ιδιαιτέρως αυξημένα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα».

ΔΙΚΑΣΤΗΣ: ΔΕΕ: Γνωμοδότηση 2/13, Προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών

ΔΙΚΑΣΤΗΣ: ΔΕΕ: Γνωμοδότηση 2/13, δια της οποίας αποφαίνεται...:

Η συμφωνία προσχωρήσεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών δεν είναι συμβατή με το άρθρο 6, παράγραφος 2, ΣΕΕ ούτε με το πρωτόκολλο (αριθ. 8) σχετικά με το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση για την προσχώρηση της Ένωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών.

Αριθμός 4474/2014 ΣΤΕ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΡΕΟΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΥΤΑΝΗ

Αριθμός 4474/2014
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Γ΄
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 16 Οκτωβρίου 2014, με την εξής σύνθεση: Αικ. Συγγούνα, Αντιπρόεδρος, Πρόεδρος του Γ΄ Τμήματος, Δ. Σκαλτσούνης, Γ. Ποταμιάς, Β. Αναγνωστοπούλου - Σαρρή, Α.-Μ. Παπαδημητρίου, Σύμβουλοι, Π. Γρουμπού, Ι. Παπαγιάννης, Πάρεδροι. Γραμματέας ο Ν. Βασιλόπουλος.
Για να δικάσει την από 22 Μαΐου 2014 αίτηση:
του ...., που τον διόρισε στο ακροατήριο,
κατά 1) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το οποίο παρέστη ....
Με την αίτηση αυτή ο αιτών επιδιώκει να ακυρωθεί η υπ’ αριθμ. 14/ 20.5.2014 απόφαση του Συμβουλίου Ιδρύματος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και κάθε άλλη σχετική πράξη ή παράλειψη.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του εισηγητή, Παρέδρου Ι. Παπαγιάννη.
Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο του αιτούντος, ο οποίος ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους ακυρώσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση και τον πληρεξούσιο του Πανεπιστημίου, ο οποίος ζήτησε την απόρριψή της.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι
Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α
Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο Ν ό μ ο
......

3. Επειδή, ο ν. 4009/2011 για τη δομή, λειτουργία κλπ. των ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων (Α΄ 195) ορίζει στο άρθρο 8 («Όργανα του ιδρύματος»), όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 2 (παρ. 7 και 8) του ν. 4076/2012 (Α΄ 159), τα εξής: «1. ... 10. Το Συμβούλιο του ιδρύματος έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες και όσες άλλες προβλέπονται από τις διατάξεις του παρόντος νόμου, του Οργανισμού και του Εσωτερικού Κανονισμού: α) τη χάραξη στρατηγικής για την ανάπτυξη του ιδρύματος σε τοπικό, εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο ... β) τη γενική εποπτεία και τον έλεγχο της λειτουργίας του ιδρύματος σύμφωνα με τον Οργανισμό και τον Εσωτερικό Κανονισμό, γ) την έγκριση της πρότασης για την έκδοση και αναθεώρηση του Οργανισμού ..., δ) την έγκριση και αναθεώρηση του Εσωτερικού Κανονισμού ..., ε) την ανάληψη πρωτοβουλιών για τη σύνδεση του ιδρύματος με την κοινωνία και την οικονομία, καθώς και τη συμβολή του στην ανάπτυξη της χώρας, στ) τον καθορισμό των κατευθύνσεων για την ανάπτυξη του ιδρύματος, επί τη βάσει των οποίων ο πρύτανης καταρτίζει το σχέδιο συμφωνιών προγραμματικού σχεδιασμού ..., ζ) την έγκριση του ετήσιου τακτικού οικονομικού προϋπολογισμού και των τροποποιήσεών του, του τελικού οικονομικού απολογισμού του ιδρύματος, καθώς και του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων που αφορά το ίδρυμα, η) την έγκριση του ετήσιου προγραμματισμού και απολογισμού για την αξιοποίηση της περιουσίας του ιδρύματος, θ) την έγκριση του ετήσιου απολογισμού των δραστηριοτήτων και της εν γένει λειτουργίας του ιδρύματος, ι) ... 15. Ως πρύτανης εκλέγεται καθηγητής πρώτης βαθμίδας Α.Ε.Ι. της ημεδαπής ή της αλλοδαπής, με ελληνική ιθαγένεια και άριστη γνώση της ελληνικής γλώσσας, αναγνωρισμένο κύρος και σημαντική διοικητική εμπειρία. 16. α) Ο Πρύτανης εκλέγεται από τους καθηγητές και τους υπηρετούντες λέκτορες του ιδρύματος, με άμεση, μυστική και καθολική ψηφοφορία, ύστερα από διεθνή πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος, η οποία εκδίδεται από τον πρόεδρο του Συμβουλίου ... β) Την ευθύνη της οργάνωσης της διαδικασίας ανάδειξης του Πρύτανη έχει τριμελής επιτροπή, η οποία συγκροτείται με απόφαση του Συμβουλίου και αποτελείται από καθηγητές πρώτης βαθμίδας του οικείου ιδρύματος. ... Η επιτροπή ... συγκεντρώνει τις υποψηφιότητες και εκθέτει στο Συμβούλιο τα ακαδημαϊκά και διοικητικά προσόντα των υποψηφίων κατ’ αλφαβητική σειρά. γ) Το Συμβούλιο, με απόφασή του, που λαμβάνεται με πλειοψηφία των δύο τρίτων του συνόλου των μελών του, επιλέγει ... εφόσον είναι δεκαπενταμελές, τρεις υποψηφίους μεταξύ αυτών που συγκεντρώνουν τα τυπικά προσόντα, που προβλέπονται στην παράγραφο 15 και ύστερα από εκτίμηση των ουσιαστικών τους προσόντων, προσκαλεί τους υποψηφίους σε ακρόαση ανοικτή στην κοινότητα του ιδρύματος. Μέσα σε προθεσμία δύο ημερών από την ακρόαση, σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο, καλούνται όλοι οι καθηγητές του ιδρύματος να εκλέξουν, μεταξύ των ... υποψηφίων που επιλέχθηκαν, τον Πρύτανη του ιδρύματος. ... δ) Ο Πρύτανης διορίζεται με απόφαση του Συμβουλίου, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, για τετραετή θητεία. Ο Υπουργός Παιδείας ... εκδίδει διαπιστωτική πράξη για το διορισμό του Πρύτανη. ... 17. ... 18. Ο πρύτανης έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες και όσες άλλες προβλέπονται από τις διατάξεις του νόμου αυτού, του Οργανισμού και του Εσωτερικού Κανονισμού: α) Προΐσταται του ιδρύματος και το διευθύνει, έχει την ευθύνη για την εύρυθμη λειτουργία των υπηρεσιών του, επιβλέπει την τήρηση των νόμων, του Οργανισμού και του Εσωτερικού Κανονισμού και μεριμνά για τη συνεργασία των οργάνων του ιδρύματος, των διδασκόντων και των φοιτητών. β) ... δ) Μετέχει χωρίς ψήφο στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου του ιδρύματος. Μπορεί, επίσης, να μετέχει χωρίς ψήφο στις συνεδριάσεις όλων των λοιπών συλλογικών οργάνων του ιδρύματος. ε) Καταρτίζει σχέδιο Οργανισμού και Εσωτερικού Κανονισμού, τους οποίους εισηγείται προς έγκριση στο Συμβούλιο του ιδρύματος ... στ) Καταρτίζει και αναμορφώνει τον ετήσιο τακτικό οικονομικό προϋπολογισμό και τελικό οικονομικό απολογισμό του ιδρύματος, καθώς και τους αντίστοιχους του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων, τους οποίους υποβάλλει προς έγκριση στο Συμβούλιο. ζ) Καταρτίζει και αναμορφώνει τον ετήσιο απολογισμό των δραστηριοτήτων και της εν γένει λειτουργίας του ιδρύματος, τον οποίο υποβάλλει προς έγκριση στο Συμβούλιο. η) Προκηρύσσει τις θέσεις καθηγητών. θ) ... ια) Μπορεί να ζητά από οποιοδήποτε όργανο, πλην του Συμβουλίου του ιδρύματος, στοιχεία και έγγραφα για κάθε υπόθεση του ιδρύματος. ιβ) Συγκαλεί οποιοδήποτε συλλογικό όργανο, πλην του Συμβουλίου του ιδρύματος, όταν αυτό παραλείπει παρανόμως να λάβει αποφάσεις, και προεδρεύει των εργασιών του χωρίς δικαίωμα ψήφου. ιγ) Λαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπιση επειγόντων ζητημάτων, όταν τα αρμόδια όργανα διοίκησης του ιδρύματος, πλην του Συμβουλίου, αδυνατούν να λειτουργήσουν και να λάβουν αποφάσεις. ιδ) Είναι υπεύθυνος για τη λήψη μέτρων για την προστασία και ασφάλεια του προσωπικού και της περιουσίας του ιδρύματος. ιε) ... ιστ) Κατανέμει τις πιστώσεις στις εκπαιδευτικές, ερευνητικές και λοιπές δραστηριότητες του ιδρύματος στο πλαίσιο της αντίστοιχης συμφωνίας προγραμματικού σχεδιασμού. ιζ) Οργανώνει και καταργεί τα προγράμματα σπουδών με απόφασή του, η οποία εκδίδεται ύστερα από γνώμη της Συγκλήτου και εγκρίνεται από το Συμβούλιο. 19. ...».
4. Επειδή, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, μετά την έκδοση της υπ’ αρ. 23373/19-21.3.2014 Διεθνούς Προσκλήσεως Εκδηλώσεως Ενδιαφέροντος του Προέδρου του Σ.Ι. του Α.Π.Θ. για τη θέση του Πρύτανη του Πανεπιστημίου αυτού, με την οποία εκλήθησαν οι ενδιαφερόμενοι να υποβάλουν μέχρι τις 2.5.2014 σχετικές αιτήσεις υποψηφιότητας, το Σ.Ι. του Α.Π.Θ. εξέδωσε στις 11.4.2014 «Ανακοίνωση» με τίτλο «Θέσεις του Συμβουλίου Ιδρύματος για τα Κριτήρια Αξιολόγησης των Υποψηφίων Πρυτάνεων του ΑΠΘ». Στην ανακοίνωση αυτήν αναφέρονται τα εξής: «Ο Πρύτανης, ο οποίος προΐσταται της Συγκλήτου και καθοδηγεί τη δράση των Αναπληρωτών Πρύτανη, προσδοκάται να συνεργάζεται παραγωγικά με το Συμβούλιο και τα λοιπά όργανα της πανεπιστημιακής διοίκησης και να έχει κεντρικό ρόλο στο σύνολο των ακαδημαϊκών και διοικητικών δραστηριοτήτων του Πανεπιστημίου. Θα πρέπει να διαθέτει την προθυμία και την ικανότητα να ασκεί επιρροή υπέρ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και να εκπροσωπεί τα συμφέροντά του, να διασφαλίζει την οικονομική ευρωστία του και τη θετική δημόσια εικόνα του μέσα από δραστήρια ανάπτυξη πρωτοβουλιών, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, σε συνεργασία και με εξωπανεπιστημιακούς φορείς και ιδιώτες, συμπεριλαμβανομένων και των αποφοίτων του ΑΠΘ. Το Συμβούλιο προσβλέπει σε μια στενή συνεργασία με τον Πρύτανη για την επίτευξη μιας σταθερής οικονομικής βάσης, η οποία θα επιτρέπει την υλοποίηση των στόχων του Πανεπιστημίου. Είναι απαραίτητο όλοι οι υποψήφιοι για την Πρυτανεία να προβάλουν ένα όραμα για τη μελλοντική στρατηγική ανάπτυξη του ΑΠΘ, το οποίο θα πληροί τις προδιαγραφές που αναφέρθηκαν και το οποίο θα βρει ευρεία απήχηση στην ακαδημαϊκή κοινότητα. Οι υποψήφιοι Πρυτάνεις θα πρέπει να διαθέτουν τα εξής προσόντα: Υψηλού κύρους ακαδημαϊκή δράση, με αποδεδειγμένη αριστεία στη διδασκαλία και την έρευνα, ευρέα επιστημονικά ενδιαφέροντα, δημιουργικότητα και διάθεση προσφοράς και υπεράσπισης των ιδανικών και αξιών της διεθνούς πανεπιστημιακής κοινότητας. Διοικητικές ικανότητες και σημαντική διοικητική εμπειρία σε Πανεπιστήμια ή οργανισμούς με δράση αντίστοιχη με αυτήν του Πανεπιστημίου. Προθυμία και ικανότητα να συνεργάζονται δημιουργικά με τα λοιπά όργανα της διοίκησης για την επίτευξη των στόχων του Πανεπιστημίου. Ηγετικές ικανότητες σε συνδυασμό με αφοσίωση στις αξίες της δικαιοσύνης, της αξιοκρατίας και της διαφάνειας. Τη δυνατότητα, το ταλέντο και το όραμα να επιτύχουν την προβολή του Πανεπιστημίου, με αναπτυξιακές δραστηριότητες στην Ελλάδα και διεθνώς. Ευαισθησία και ενθουσιασμό για την ξεχωριστή θέση που κατέχει το ΑΠΘ στην πόλη της Θεσσαλονίκης, καθώς και προθυμία και όραμα να ενισχύσουν τους δεσμούς ανάμεσα στο ΑΠΘ αφ’ ενός και την πόλη και την ευρύτερη κοινωνία της Βορείου Ελλάδος αφ’ ετέρου».
5. Επειδή, η ως άνω ανακοίνωση του Σ.Ι. δεν αποτελεί, ενόψει του εκτεθέντος περιεχομένου της, κανονιστική πράξη θεσπίσεως νέων κριτηρίων για την ανάδειξη των υποψηφίων προς εκλογή πρυτάνεων, διαφορετικών από τα προβλεπόμενα στο νόμο, αλλά πράξη στερούμενη εκτελεστού χαρακτήρα με την οποία εξειδικεύονται οι αόριστες έννοιες του «αναγνωρισμένου κύρους» και της «σημαντικής διοικητικής εμπειρίας», με τις οποίες περιγράφονται στο νόμο (άρθρο 8 παρ. 15 ν. 4009/2011) τα ουσιαστικά κριτήρια που πρέπει να πληρούν οι υποψήφιοι προς εκλογή για τη θέση του Πρύτανη. Η εξειδίκευση αυτή επιχειρήθηκε από το Σ.Ι. ως οδηγός για την παρουσίαση από τους υποψηφίους των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της υποψηφιότητάς τους, καθώς και των απόψεών τους για την άσκηση της διοικήσεως του Ιδρύματος. Όπως, εξάλλου, προκύπτει (α) από τον «Πίνακα Στοιχείων Υποψηφίων Πρυτανικών Εκλογών ΑΠΘ 2014», τον οποίο συνέταξε και υπέβαλε στο Σ.Ι. η ορισθείσα προς τούτο τριμελής Επιτροπή καθηγητών του Α.Π.Θ. και (β) από την από 20.5.2014 απόφαση του Σ.Ι., η αξιολόγηση και επιλογή των υποψηφίων στηρίχθηκε σε νόμιμα στοιχεία κρίσεως, αναγόμενα στα ως άνω κριτήρια επιλογής, όπως, ιδίως, τα αναφερόμενα αναλυτικώς στον ως άνω Πίνακα επί μέρους δεδομένα, τα οποία αφορούν την ακαδημαϊκή σταδιοδρομία των υποψηφίων, το ερευνητικό και συγγραφικό τους έργο (δημοσιεύσεις σε διεθνή περιοδικά, βιβλία και μονογραφίες, ερευνητικά προγράμματα, ανάπτυξη ερευνητικών χώρων και κατευθύνσεων, διεθνής αναγνώριση του έργου τους) και την περιγραφή της διοικητικής τους εμπειρίας σε διάφορες θέσεις εντός και εκτός του Α.Π.Θ.. Ενόψει των ανωτέρω, ο λόγος ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλεται ότι το Σ.Ι. του Α.Π.Θ. παραβίασε με την προαναφερθείσα ανακοίνωσή του τα όρια της αρμοδιότητάς του θεσπίζοντας και εφαρμόζοντας κριτήρια για την επιλογή των υποψηφίων πρυτάνεων βαίνοντα πέραν των νομίμων ουσιαστικών προσόντων αυτών, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
6. Επειδή, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, πριν την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως διενεργήθηκε, κατόπιν της από 9.5.2014 προσκλήσεως του Προέδρου του Σ.Ι. του Α.Π.Θ., προφορική ακρόαση (συνέντευξη) όσων υπέβαλαν αίτηση εκδηλώσεως ενδιαφέροντος, προκειμένου να επιλεγούν ως υποψήφιοι για εκλογή στη θέση του Πρύτανη. Κατά την εν λόγω συνέντευξη, η οποία πραγματοποιήθηκε ενώπιον του Σ.Ι. στις 14, 15 και 16 Μαΐου 2014 (πρακτικό 13ης συνεδριάσεως), υποβλήθηκαν από το Σ.Ι. προς τους υποψηφίους ερωτήματα σχετικά με τα χαρακτηριστικά της υποψηφιότητάς τους (σημαντικές προσφορές τους στη διδασκαλία και έρευνα, σημαντικότερες επιστημονικές εργασίες τους, πιστοποίηση εθνικής και διεθνούς αναγνωρίσεως του επιστημονικού τους έργου), καθώς και ερωτήματα σχετικά με σημαντικά ζητήματα ακαδημαϊκής και διοικητικής φύσεως, τα οποία απασχολούν το Ίδρυμα (αναβάθμιση του επιπέδου έρευνας και διδασκαλίας, φύλαξη και καθαριότητα των χώρων του Πανεπιστημίου, οργάνωση των διοικητικών υπηρεσιών του, οικονομικός προγραμματισμός, προσέλκυση μη κρατικών κονδυλίων, συνεργασία με άλλα όργανα του ιδρύματος).
7. Επειδή, η διενέργεια της ανωτέρω ακροάσεως, καθώς και το περιεχόμενο αυτής, δεν αντίκεινται στις παρατεθείσες διατάξεις του άρθρου 8 παρ. 16 του ν. 4009/2011. Και τούτο, διότι, εφόσον το Σ.Ι. επιλέγει τους υποψηφίους προς εκλογή όχι μόνο βάσει τυπικών κριτηρίων, αλλά μετά από αξιολόγηση των σχετικών ουσιαστικών προσόντων τους (αναγνωρισμένο κύρος, σημαντική διοικητική εμπειρία), δεν κωλύεται να διενεργήσει προφορική ακρόαση των υποψηφίων ενώπιόν του, προκειμένου να σχηματίσει πληρέστερη εικόνα για την προσωπικότητα καθενός από αυτούς, παρέχοντάς του ταυτόχρονα τη δυνατότητα να εκθέσει και προφορικά τις απόψεις του για την υποψηφιότητα του ιδίου και τις λοιπές υποψηφιότητες. Με τα δεδομένα αυτά, ο λόγος ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλεται ότι η πραγματοποιηθείσα προφορική ακρόαση των υποψηφίων είναι μη νόμιμη, διότι δεν προβλέπεται ρητώς από το νόμο, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, τούτο δε ανεξαρτήτως του ότι ο αιτών έλαβε μέρος στην ανωτέρω ακρόαση, χωρίς να διατυπώσει οποιαδήποτε επιφύλαξη ως προς τη νομιμότητά της.
8. Επειδή, όπως βεβαιώνεται με το μνημονευθέν πρακτικό της 13ης συνεδριάσεως/14-16.5.2014 του Σ.Ι. του Α.Π.Θ., η συνέντευξη των ενδιαφερομένων κατά τις ανωτέρω ημερομηνίες ηχογραφήθηκε και αποτυπώθηκε σε ψηφιακό δίσκο (CD), ο οποίος αποτέλεσε στοιχείο του φακέλου της υποθέσεως που διαβιβάσθηκε στο Δικαστήριο από το καθού η αίτηση νομικό πρόσωπο ήδη πριν την πρώτη συζήτηση της υποθέσεως ενώπιον της πενταμελούς συνθέσεως του Τμήματος, το δε περιεχόμενο του εν λόγω ψηφιακού δίσκου αποτυπώθηκε ακολούθως, μετά την απομαγνητοφώνησή του, σε έντυπη μορφή και το σχετικό έγγραφο διαβιβάσθηκε στο Δικαστήριο πριν τη συζήτηση της υποθέσεως ενώπιον της επταμελούς συνθέσεως του Τμήματος. Υπό τα δεδομένα αυτά, ο λόγος ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται ότι το Σ.Ι. δεν τήρησε νομοτύπως έγγραφα πρακτικά της επίμαχης ακροάσεως, ώστε να καθίσταται εφικτός ο ακυρωτικός έλεγχος της ασκήσεως της διακριτικής ευχερείας του κατά την αξιολόγηση και επιλογή των υποψηφίων, πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως ερειδόμενος επί εσφαλμένης προϋποθέσεως. Μειοψήφησε ο Σύμβουλος Γ. Ποταμιάς, ο οποίος υποστήριξε τη γνώμη ότι ο ανωτέρω λόγος είναι βάσιμος και θα έπρεπε να γίνει δεκτός, καθόσον, ενόψει του ότι η εκλογή Πρύτανη γίνεται σε δύο στάδια και στο πρώτο από αυτά μπορεί να αποκλείονται ορισμένοι υποψήφιοι, η συνέντευξη αυτών, έστω και ως οικειοθελής τύπος, πρέπει να διενεργείται με τήρηση των προϋποθέσεων που έχουν τεθεί με την υπ’ αριθ. 3058/2009 απόφαση της Ολομελείας του Δικαστηρίου, δηλαδή με έγγραφη σύνταξη των οικείων πρακτικών είτε αυτοτελώς είτε ενσωματωμένων στην απόφαση, η οποία εξυπηρετεί τη σχετική γνώση τόσο των υποψηφίων, όσο και του οργάνου που θα επιλέξει τους υποψηφίους προς εκλογή. Άρα, η έγγραφη σύνταξη των πρακτικών αυτών αποτελεί ουσιώδη τύπο της διαδικασίας, ο οποίος πρέπει να τηρείται προ της εκδόσεως της σχετικής αποφάσεως του Σ.Ι..
9. Επειδή, όπως προκύπτει από την αιτιολογική έκθεση του ν. 4009/2011 και τις μνημονευθείσες διατάξεις του άρθρου 8 του νόμου αυτού, ο νομοθέτης απέβλεψε «στη βελτίωση του πλαισίου οργάνωσης και λειτουργίας των Α.Ε.Ι. και στην προσαρμογή του στις εξελισσόμενες κοινωνικές, οικονομικές και επιστημονικές συνθήκες και απαιτήσεις και, με τον τρόπο αυτό, στη δημιουργία των αναγκαίων όρων για την ανάπτυξη της ανώτατης εκπαίδευσης στη χώρα μας». Στο πλαίσιο αυτό, ο Πρύτανης χαρακτηρίζεται ως ο «ακαδημαϊκός ηγέτης» του ιδρύματος, ο οποίος «έχει την ευθύνη της διοίκησής του» και ο οποίος, περαιτέρω, «Καταρτίζει τον Οργανισμό, τον Εσωτερικό Κανονισμό, τον ετήσιο τακτικό οικονομικό προϋπολογισμό και τον τελικό οικονομικό απολογισμό του Ιδρύματος, καθώς και τον αντίστοιχο του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων, τους οποίους υποβάλλει προς έγκριση στο Συμβούλιο. Προκηρύσσει τις θέσεις των καθηγητών, εκδίδει τις πράξεις διορισμού του προσωπικού του ιδρύματος, συγκαλεί οποιοδήποτε συλλογικό όργανο (πλην του Συμβουλίου του ιδρύματος), όταν αυτό παραλείπει παρανόμως να λάβει αποφάσεις, και κατανέμει τις πιστώσεις στις εκπαιδευτικές, ερευνητικές και λοιπές δραστηριότητες του ιδρύματος κατά τον αντίστοιχο προγραμματικό σχεδιασμό του». Στην ίδια αιτιολογική έκθεση αναφέρονται για το Σ.Ι. τα εξής: «Οι κύριες αρμοδιότητες του Συμβουλίου είναι ελεγκτικές και εγκριτικές συγκεκριμένων πράξεων της διοίκησης του ιδρύματος. Το Συμβούλιο καθορίζει τις βασικές κατευθύνσεις του ιδρύματος, το στρατηγικό πλαίσιο ανάπτυξης και διαμόρφωσης της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας του. Εγκρίνει τον προϋπολογισμό και τον απολογισμό του. Επίσης, ύστερα από διεθνή πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος, εκλέγει τον πρύτανη, καθώς και τους κοσμήτορες των σχολών [οι εκλογές αυτές προβλέπεται ήδη ότι γίνονται από αντίστοιχα εκλεκτορικά σώματα]. Με τις αρμοδιότητες αυτές, το Συμβούλιο αποτελεί ένα αποτελεσματικό όργανο εποπτείας και λογοδοσίας σε αυτό των λοιπών οργάνων κάθε ιδρύματος». Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι ο νομοθέτης επιδίωξε ισόρροπη κατανομή αρμοδιοτήτων και ρόλων μεταξύ του Πρύτανη και του Σ.Ι. στο πλαίσιο της νέας οργανώσεως των Α.Ε.Ι., με στόχο την προσαρμογή και ανάπτυξή τους στις σύγχρονες συνθήκες. Στο πλαίσιο αυτό, καθορίσθηκαν με το άρθρο 8 παρ. 18 του ν. 4009/2011, όπως ισχύει, οι αρμοδιότητες του Πρύτανη, μεταξύ των οποίων (περ. δ΄) περιλαμβάνεται η συμμετοχή του, χωρίς ψήφο, στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου του Ιδρύματος. Από τη διάταξη αυτή, η οποία δεν κάνει διάκριση μεταξύ συνεδριάσεων του Σ.Ι. ανάλογα με το αντικείμενό τους, προκύπτει, ενόψει και της επιδιωχθείσης ισορροπίας μεταξύ των δύο βασικών οργάνων διοικήσεως του Ιδρύματος, ότι ο Πρύτανης πρέπει να καλείται, επί ποινή ακυρότητας της οικείας συνεδριάσεως και της πράξεως που εκδίδεται κατ’ αυτήν, σε όλες τις συνεδριάσεις του Σ.Ι., συμπεριλαμβανομένων και αυτών που λαμβάνουν χώρα στο πλαίσιο της διαδικασίας εκλογής νέου Πρύτανη. Είναι, εξάλλου, αδιάφορο από την άποψη της υποχρεωτικής τηρήσεως του ως άνω τύπου (της κλήσεως) το ενδεχόμενο συνδρομής προσωπικού ή άλλου κωλύματος του Πρύτανη να μετάσχει στην οικεία συνεδρίαση. Εφόσον δε συντρέχει τέτοιο κώλυμα ο Πρύτανης αναπληρώνεται από το νόμιμο αναπληρωτή του, εφόσον, βεβαίως και ο τελευταίος δεν κωλύεται. Ενόψει των ανωτέρω, η από 20.5.2014 απόφαση του Σ.Ι. του Α.Π.Θ., με την οποία έγινε η επιλογή των προς εκλογή υποψηφίων κατά παράλειψη του αιτούντος, χωρίς να προηγηθεί πρόσκληση στη σχετική συνεδρίαση του κατά τον ανωτέρω χρόνο Πρύτανη του Α.Π.Θ., είναι μη νόμιμη κατά τον βασίμως προβαλλόμενο σχετικό λόγο ακυρώσεως. Μειοψήφησε η Πρόεδρος του Τμήματος Αικ. Συγγούνα, προς τη γνώμη της οποίας συντάχθηκε ο Πάρεδρος Ι. Παπαγιάννης, οι οποίοι υποστήριξαν τα εξής: Όπως προκύπτει από τις παρατεθείσες διατάξεις του άρθρου 8 παρ. 10 του ν. 4009/2011, στο Σ.Ι. ανατίθενται αρμοδιότητες επιτελικού και εποπτικού χαρακτήρα, όπως, ιδίως, η γενική εποπτεία και ο έλεγχος της λειτουργίας του Ιδρύματος σύμφωνα με τον Οργανισμό και τον Εσωτερικό Κανονισμό του και, περαιτέρω, ο καθορισμός των βασικών κατευθύνσεων του Ιδρύματος, το στρατηγικό πλαίσιο αναπτύξεως και διαμορφώσεως της φυσιογνωμίας του, καθώς και η έγκριση, κατόπιν προτάσεων που καταρτίζονται από τον Πρύτανη, του προϋπολογισμού και απολογισμού του και του οικείου προγράμματος δημοσίων επενδύσεων, του προγραμματισμού και απολογισμού για την αξιοποίηση της περιουσίας του, καθώς και του απολογισμού των δραστηριοτήτων και της εν γένει λειτουργίας του. Εξάλλου, ο Πρύτανης, στον οποίο ανατίθεται η κύρια ευθύνη για την τρέχουσα διοίκηση του Ιδρύματος, μετέχει των συνεδριάσεων του Σ.Ι. οι οποίες αφορούν την άσκηση των αρμοδιοτήτων του Συμβουλίου κατά τη διάταξη του άρθρου 8 παρ. 10 του ν. 4009/2011, είτε αυτές συνδέονται άμεσα με την άσκηση συναφών αρμοδιοτήτων του ίδιου του Πρύτανη (π.χ. υποβολή προτάσεων αυτού προς έγκριση από το Σ.Ι., ενέργειες του Πρύτανη σε εκτέλεση αποφάσεων του Σ.Ι.) είτε αφορούν γενικότερα τη λειτουργία του Ιδρύματος (δεδομένου ότι ο Πρύτανης προΐσταται αυτού και το διευθύνει, έχει την ευθύνη για την εύρυθμη λειτουργία όλων των υπηρεσιών του και επιβλέπει την τήρηση των νόμων, του Οργανισμού και του Εσωτερικού Κανονισμού του). Ενόψει των ανωτέρω, ο νόμος επιβάλλει πράγματι τη συμμετοχή, χωρίς ψήφο, του εκάστοτε εν ενεργεία Πρύτανη στις σχετικές με τα ανωτέρω ζητήματα συνεδριάσεις του Σ.Ι., με σκοπό τη διασφάλιση της συνεργασίας των ανωτέρω πανεπιστημιακών οργάνων και του συντονισμού των ενεργειών τους χάριν της αποτελεσματικής διοικήσεως και λειτουργίας του ιδρύματος. Ο δικαιολογητικός, όμως, αυτός λόγος δεν συντρέχει όταν το Σ.Ι. ενεργεί ως όργανο της διαδικασίας αναδείξεως νέου Πρύτανη. Η διεξαγωγή της διαδικασίας αυτής, η οποία έχει χαρακτήρα σύνθετης διοικητικής ενέργειας με απόληξη την εκλογή του νέου Πρύτανη από το σύνολο των εχόντων δικαίωμα ψήφου εκλεκτόρων, προβλέπεται από την παρ. 16 του άρθρου 8 του ν. 4009/2011 ως διαδικασία ειδική, η οποία κινείται από τον Πρόεδρο του Σ.Ι., οργανώνεται από τριμελή επιτροπή καθηγητών του Ιδρύματος οριζόμενη ειδικά για το σκοπό αυτό, περιλαμβάνει δε την επιλογή από το Σ.Ι. των υποψηφίων και τελικά την εκλογή του Πρύτανη από το εκλεκτορικό σώμα. Οι εν λόγω αρμοδιότητες, περιοριζόμενες ως εκ της φύσεώς τους αποκλειστικά στη διαδικασία αναδείξεως οργάνου διοικήσεως, δεν αφορούν τη λειτουργία του Ιδρύματος καθ’ εαυτήν, ώστε να απαιτείται, ως ουσιώδης τύπος της διαδικασίας, η συμμετοχή του απερχομένου Πρύτανη στο Συμβούλιο χάριν της συντονισμένης και αποτελεσματικής διοικήσεώς του, λαμβανομένου μάλιστα υπόψη και του ενδεχομένου να έχει λήξει ήδη η θητεία του σε προγενέστερο χρονικό σημείο και να μην υφίσταται ως διοικητικό όργανο κατά το χρόνο της συνεδριάσεως του Σ.Ι. (όπως συμβαίνει ήδη εν προκειμένω). Ενόψει των ανωτέρω, η διάταξη του άρθρου 8 παρ. 18 περ. δ΄ του ν. 4009/2011 δεν επιβάλλει, κατά τη μειοψηφήσασα γνώμη, ως ουσιώδη τύπο της διαδικασίας την πρόσκληση του Πρύτανη στη συνεδρίαση του Σ.Ι. κατά την οποία λαμβάνεται η απόφαση επιλογής των υποψηφίων προς εκλογή πρυτάνεων και, επομένως, ο ως άνω λόγος ακυρώσεως θα έπρεπε να απορριφθεί ως αβάσιμος.
10. Επειδή, κατόπιν των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή για τον προεκτεθέντα λόγο και να ακυρωθεί η παραδεκτώς προσβαλλόμενη απόφαση του Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων (Φ.120.61/29/121983/Β2/31.7.2014), με την οποία ολοκληρώθηκε η σύνθετη διοικητική ενέργεια εκλογής και διορισμού του .... ως Πρύτανη του Α.Π.Θ., συνακυρουμένων, ως ενσωματωθεισών σε αυτήν, (α) της από 20.5.2014 αποφάσεως του Σ.Ι. του Α.Π.Θ. περί επιλογής των υποψηφίων προς εκλογή και (β) της υπ’ αριθ. πρωτ. 36453/14.7.2014 αποφάσεως του Σ.Ι. του Α.Π.Θ. (φ. 443/24.7.2014 και διόρθωση σφάλματος φ. 581/24.9.2014, τ. Υ.Ο.Δ.Δ.) περί διορισμού ως Πρύτανη του ...... Παρέλκει δε, κατόπιν τούτων, ως αλυσιτελής η εξέταση των λοιπών λόγων ακυρώσεως. Ακολούθως, η υπόθεση πρέπει να αναπεμφθεί στο Α.Π.Θ., προκειμένου η διαδικασία να επαναληφθεί νομίμως από το στάδιο κατά το οποίο ακυρώνεται, δηλαδή προκειμένου το Σ.Ι. του Α.Π.Θ. να επαναλάβει τη συνεδρίασή του για κρίση των υποψηφίων προς εκλογή, αφού προηγουμένως καλέσει τον κατά το χρόνο της ως άνω ακυρωθείσης αποφάσεώς του (20.5.2014) Πρύτανη του Α.Π.Θ., αναπληρούμενο σε περίπτωση κωλύματος από νόμιμο κατά τον ανωτέρω χρόνο αναπληρωτή του, ο οποίος δεν κωλύεται.
Διά ταύτα
Δέχεται την αίτηση.
Ακυρώνει, κατά το αιτιολογικό, την Φ.120.61/29/121983/Β2/ 31.7.2014 απόφαση του Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων περί διαπιστώσεως του διορισμού του Περικλή Μήτκα ως Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Αναπέμπει την υπόθεση στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, για να ενεργήσει τα νόμιμα κατά το αιτιολογικό.
Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου.

Αντισυνταγματικές οι αναδρομικές περικοπές συντάξεων σε ενστόλους, γιατρούς, πανεπιστημιακούς έκρινε, σύμφωνα με πληροφορίες, η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Αντισυνταγματικές οι αναδρομικές περικοπές συντάξεων σε ενστόλους, γιατρούς, πανεπιστημιακούς

Αντισυνταγματικές έκρινε, σύμφωνα με πληροφορίες, η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου σε διάσκεψη, κεκλεισμένων των θυρών, τις αναδρομικές περικοπές των συντάξεων των ενστόλων όλων των σωμάτων, των πανεπιστημιακών καθηγητών και των διευθυντών γιατρών του ΕΣΥ.
Αντισυνταγματικές οι αναδρομικές περικοπές συντάξεων σε ενστόλους, γιατρούς, πανεπιστημιακούς
Ειδικότερα, η Ολομέλεια έκρινε αντισυνταγματική, παράνομη και αντίθετη στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) την κυβερνητική πράξη αναδρομικού περιορισμού των συντάξεων των στρατιωτικών που έγινε, τον Αύγουστο του 2012.
Μάλιστα, στην περίπτωση των συνταξιούχων ενστόλων η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δημοσιονομικού Δικαστηρίου σχεδόν ομόφωνα (27 υπέρ και 2 κατά) αποφάνθηκε ότι ο νόμος 4093/2012 (Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2013−2016) καταργήθηκε με τον νεότερο πρόσφατο νόμο 4307/2014.
Κατά συνέπεια, έκριναν οι σύμβουλοι του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ότι η κυβερνητική πράξη περιορισμού των συντάξεων των ενστόλων δεν έχει «νόμιμο έρεισμα και είναι άνευ αντικειμένου».
Τελικά, το Ελεγκτικό Συνέδριο ακύρωσε την κυβερνητική απόφαση που μείωσε το ύψος των συντάξεων και διαβίβασε ,απευθείας στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ), εντολή για άμεση αναπροσαρμογή των συντάξεων στα προ του Αυγούστου 2012 επίπεδα.
Κατόπιν αυτών, το ΓΛΚ, θα αναπροσαρμόσει τις συντάξεις των στρατιωτικών στα επίπεδα του 2012.
Παράλληλα, το ΓΛΚ σύμφωνα με το πνεύμα της δικαστικής απόφασης θα επιστρέψει άμεσα στους συνταξιούχους ενστόλους τα ποσά των συντάξεων τους που παρακρατήθηκαν μέχρι τώρα.
Όπως είναι γνωστό, οι περικοπές στις συντάξεις των ενστόλων όλων των σωμάτων (στρατιωτικών, αστυνομικών, λιμενικών, πυροσβεστών, κ.λπ.) και των ειδικών μισθολογίων, όπως είναι των καθηγητών των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και των γιατρών διευθυντών του ΕΣΥ έγιναν κατά τις επιταγές του πλαισίου του νόμου 4093/2012.
Παράλληλα, οι περικοπές των συντάξεων των ενστόλων παραβιάζουν επιπρόσθετα και το πρώτο πρόσθετο πρωτόκολλο της ΕΣΔΑ, καθώς δεν προκύπτει από κάποιο στοιχείο ότι η αναδρομική μείωση των συντάξεων υπαγορεύτηκε από λόγους γενικότερου δημοσίου ή κοινωνικού συμφέροντος.
Πανεπιστημιακοί καθηγητές και γιατροί ΕΣΥ
Η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σε διάσκεψη και πάλι, κεκλεισμένων των θυρών με πλειοψηφία (21 υπέρ και 8 κατά), έκρινε σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ότι είναι αντισυνταγματικό το αναδρομικό «ψαλίδισμα» των συντάξεων που έγιναν τον Αύγουστο του 2012 σύμφωνα με το νόμο 4093/2012 στους συνταξιούχους δυο κατηγοριών του ειδικού μισθολογίου.
Δηλαδή, στους συνταξιούχους του Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (καθηγητών) και στους γιατρούς διευθυντές του ΕΣΥ.
Οι δύο αυτές κατηγορίες συνταξιούχων (καθηγητές και γιατροί) ζητούσαν να κηρυχθούν αντισυνταγματικές οι μειώσεις που επέφερε στις συντάξεις τους αναδρομικά από 1.8.2012 έως σήμερα ο νόμος 4093/2012.
Η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, έκρινε ότι οι περικοπές των συντάξεων παραβιάζουν τις διατάξεις του Συντάγματος που κατοχυρώνουν την ισότητα, την αναλογικότητα, την αξιοκρατία και την ιδιοκτησία, κ.λ.π.

ΠΗΓΗ:ΕΘΝΟΣ.GR 30/11/2014

Αριθμός 4003/2014 ΣΤΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ

Αριθμός 4003/2014 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 10 Οκτωβρίου 2014, με την εξής σύνθεση: Σωτ. Ρίζος, Πρόεδρος, Αθ. Ράντος, Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, Ν. Μαρκουλάκης, Μ. Βηλαράς, Αικ. Σακελλαροπούλου, Δ. Σκαλτσούνης, Γ. Ποταμιάς, Ε. Νίκα, Γ. Τσιμέκας, Α. Ντέμσιας, Σπ. Χρυσικοπούλου, Μ. Παπαδοπούλου, Ε. Κουσιουρής, Κ. Κουσούλης, Α. Χλαμπέα, Π. Μπραΐμη, Π. Χαμάκος, Α.-Μ. Παπαδημητρίου, Ε. Παπαδημητρίου, Σύμβουλοι, Μ. Αθανασοπούλου, Στ. Λαμπροπούλου, Δ. Τομαράς, Πάρεδροι. Από τους ανωτέρω οι Σύμβουλοι Γ. Ποταμιάς και Α. Χλαμπέα καθώς και η Πάρεδρος Μ. Αθανασοπούλου μετέχουν ως αναπληρωματικά μέλη, σύμφωνα με το άρθρο 26 παρ. 2 του ν. 3719/2008. Γραμματέας η Μ. Παπασαράντη.
Για να δικάσει την από 6 Μαρτίου 2014 αίτηση:
κατά του Υπουργού Οικονομικών, ο οποίος παρέστη με την Ελένη Σβολοπούλου, Νομική Σύμβουλο του Κράτους.
Με την αίτηση αυτή οι αιτούντες επιδιώκουν να ακυρωθούν: α) η παράνομη παράλειψη της Διοίκησης να εκδώσει την απόφαση που προβλέπεται στο άρθρο 41 παρ. 1 του ν. 1249/1982 και β) το 1025803/10.2.2014 έγγραφο του Υπουργείου Οικονομικών.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του εισηγητή, Συμβούλου Δ. Σκαλτσούνη.
1. Επειδή, ζητείται η ακύρωση α) της παράλειψης της Διοίκησης να εκδώσει απόφαση περί αναπροσαρμογής της φορολογητέα ς αξίας των ακινήτων κατά το άρθρο 41 παρ. 1 του ν. 1249/1982· β) του 1025803/10.2.2014 εγγράφου της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών και Στέγασης της Γενικής Διεύθυνσης Δημόσιας Περιουσίας και Εθνικών Κληροδοτημάτων του Υπουργείου Οικονομικών, το οποίο εκδόθηκε σε απάντηση σχετικής αίτησης των ήδη αιτούντων και άλλων φορολογουμένων.
6. Επειδή, οι άνω εννέα αιτούντες με την από 12.11.2013 αίτηση προς τη Διοίκηση προέβαλαν ότι είναι ιδιοκτήτες ακινήτων σε διάφορες περιοχές, ότι είναι υπόχρεοι, για το λόγο τούτο, σε φορολογία λόγω κατοχής ή μεταβίβασης ή κτήσης αυτών για επαχθή ή χαριστική αιτία, ότι η φορολογητέα αξία των ακινήτων αυτών προσδιορίζεται κατά το αντικειμενικό σύστημα σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 1249/1982, ότι αυτή είναι κατά πολύ μεγαλύτερη από την πραγματική και ότι, συνεπώς, βλάπτονται από την παράλειψη της Διοίκησης να αναπροσαρμόσει την φορολογητέα αξία αυτών· ζήτησαν δε να εκδοθεί υπουργική απόφαση προσαρμογής των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων προς τις αγοραίες. Επί της αιτήσεως εκδόθηκε η δεύτερη προσβαλλόμενη πράξη· με την πράξη αυτή, το περιεχόμενο της οποίας παρατίθεται στην ενδέκατη σκέψη, η Διοίκηση απέρριψε την αίτηση των ήδη αιτούντων, χωρίς να αμφισβητεί τα ιδιοκτησιακά τους δικαιώματα επί των ακινήτων που μνημονεύονται στην αίτηση. Υπό τα δεδομένα αυτά, οι άνω αιτούντες ασκούν την αίτηση με έννομο συμφέρον. Περαιτέρω, παραδεκτώς ομοδικούν, προβάλλοντας κοινούς λόγους ακυρώσεως, εφόσον επικαλούνται ιδιοκτησιακά δικαιώματα επί ακινήτων σε περιοχές όπου ισχύει το αντικειμενικό σύστημα προσδιορισμού της φορολογητέας αξίας, ανεξαρτήτως αν αυτά βρίσκονται στην ίδια ζώνη καθορισμού τιμής εκκίνησης.
7. Επειδή, κατά το άρθρο 45 παρ. 4 του π.δ. 18/1989 είναι δυνατόν να ασκηθεί αίτηση ακυρώσεως κατά παραλείψεως της διοικητικής αρχής να προβεί σε οφειλόμενη νόμιμη ενέργεια ή κατά ρητής αρνήσεως αυτής να προβεί στην ενέργεια αυτή, εφ’ όσον ο νόμος ή υπερκείμενος του νόμου κανόνας δικαίου της επιβάλλει την υποχρέωση να ρυθμίσει συγκεκριμένο ζήτημα με την έκδοση εκτελεστής διοικητικής πράξης. Τέτοια παράλειψη ή άρνηση δεν στοιχειοθετείται, κατ’ αρχήν, όταν ο νόμος παρέχει την εξουσία στη διοικητική αρχή να ρυθμίζει ζήτημα με κανονιστική πράξη· τούτο, διότι η εκτίμηση της σκοπιμότητας για την έκδοση ή μη κανονιστικής πράξης και για το χρόνο έκδοσής της ανήκει στην ανέλεγκτη από τον ακυρωτικό δικαστή κρίση της διοικητικής αρχής. Κατ’ εξαίρεση, στοιχειοθετείται παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενεργείας είτε όταν η νομοθετική εξουσιοδότηση επιβάλλει στη Διοίκηση την υποχρέωση να εκδώσει κανονιστική πράξη, εφ’ όσον συντρέχουν ορισμένες αντικειμενικές προϋποθέσεις ή εφ’ όσον τίθεται ορισμένη προθεσμία, είτε όταν η υποχρέωση της Διοίκησης να προβεί σε κανονιστική ρύθμιση προκύπτει ευθέως από το Σύνταγμα. Στις περιπτώσεις αυτές, η άσκηση της αρμοδιότητας προς κανονιστική ρύθμιση καθίσταται δέσμια, η παράλειψη δε της Διοίκησης να ασκήσει την κανονιστική αρμοδιότητά της δεν είναι νόμιμη (Σ.τ.Ε. 1849/2009 Ολομ., 3749/2013 Ολομ.).
8. Επειδή, στις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 41 του ν. 1249/1982 (Α΄ 43), όπως η παράγραφος 1 τροποποιήθηκε με τα άρθρα 14 παρ. 1 του ν. 1473/1984 (Α΄ 127) και 14 παρ. 18 του ν. 1882/1990 (Α΄ 43 και διορθ. σφαλμ. Α΄ 51) και η παράγραφος 2 με τα άρθρα 24 παρ. 8 του ν. 1828/1989 (Α΄ 2) και 14 παρ. 11 του ν. 1882/1990, ορίζονται τα ακόλουθα: «1. Για τον προσδιορισμό της φορολογητέας αξίας των ακινήτων που μεταβιβάζονται με αντάλλαγμα ή αιτία θανάτου, δωρεάς ή προίκας, λαβαίνονται υπόψη οι τιμές εκκίνησης, που είναι καθορισμένες από πριν κατά ζώνες ή οικοδομικά τετράγωνα και κατ’ είδος ακινήτου, όπως αστικό ακίνητο, μονοκατοικία, διαμέρισμα, κατάστημα, αγρόκτημα και άλλα. Οι τιμές εκκίνησης αυξάνονται ή μειώνονται ποσοστιαία ανάλογα με τους παράγοντες που επηρεάζουν αυξητικά ή μειωτικά την αξία των ακινήτων, όπως για τα διαμερίσματα η παλαιότητα, η θέση στο οικοδομικό τετράγωνο ή στον όροφο της πολυκατοικίας, για τα καταστήματα η εμπορικότητα δρόμου, το πατάρι, το υπόγειο, για τα αγροκτήματα η καλλιεργητική αξία, η τουριστική ή παραθεριστική σημασία και άλλα. Οι τιμές εκκίνησης και οι συντελεστές αυξομείωσής τους θα καθορίζονται με αποφάσεις του Υπουργού των Οικονομικών, μετά από εισήγηση Επιτροπών που θα αποτελούνται από οικονομικούς υπαλλήλους, μηχανικούς του Υπουργείου Δημοσίων Έργων, εκπροσώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εκπροσώπους του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας και άλλα πρόσωπα που διαθέτουν ειδικές γνώσεις ή ιδιάζουσα εμπειρία και θα συγκροτούνται με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Προεδρίας Κυβερνήσεως και Οικονομικών. Οι κατά το προηγούμενο εδάφιο τιμές αναπροσαρμόζονται το βραδύτερο, ανά διετία, με τις κατά την παράγραφο 2 του παρόντος αποφάσεις του Υπουργού των Οικονομικών. 2. Με αποφάσεις του Υπουργού των Οικονομικών καθορίζονται: α) η καταχώρηση των τιμών εκκίνησης και των συντελεστών αυξομείωσής τους σε πίνακες και η συσχέτισή τους με διαγράμματα που καταρτίζονται με βάση χάρτες, β) κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια σχετική με την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου. Με αποφάσεις του Υπουργού Οικονομικών καθορίζεται ο χρόνος έναρξης ισχύος των διατάξεων του παρόντος άρθρου σε ολόκληρη τη χώρα ή ορισμένες περιοχές αυτής, ή πόλεις και για όλα τα ακίνητα ή για ορισμένη κατηγορία τούτων. …». Κατά την παράγραφο 6 του ίδιου άρθρου, η οποία προστέθηκε με την παράγραφο 2 του άρθρου 14 του ν. 1473/1984: «Σε περίπτωση μεταβίβασης ακινήτων με αντάλλαγμα ή αιτία θανάτου, δωρεάς, γονικής παροχής ή προίκας, ο φορολογούμενος αναγράφει στην οικεία φορολογική δήλωση την κατά τις παραγράφους 1 και 2 του παρόντος άρθρου οριζόμενη αξία τους, με βάση την οποία βεβαιώνεται ο φόρος που αναλογεί. Αν ο υπόχρεος σε φόρο θεωρεί την προκαθορισμένη αξία μεγαλύτερη από την αγοραία έχει το δικαίωμα, μέσα σε προθεσμία είκοσι (20) ημερών από την υποβολή της δήλωσής του, να ζητήσει με προσφυγή τον προσδιορισμό της αξίας, από το αρμόδιο Διοικητικό Πρωτοδικείο. Αν ασκηθεί προσφυγή, ο Οικονομικός Έφορος διενεργεί έλεγχο για τον προσδιορισμό της αγοραίας αξίας του ακινήτου και συντάσσει σχετική έκθεση, αντίγραφο της οποίας κοινοποιεί στο φορολογούμενο είκοσι (20) τουλάχιστον ημέρες πριν από τη δικάσιμο. Η έκθεση αυτή επισυνάπτεται στην έκθεση του άρθρου 82 του Κώδικα Φορολογικής Δικονομίας, στην οποία περιλαμβάνεται και αίτημα προς το Διοικητικό Δικαστήριο για προσδιορισμό της αγοραίας αξίας του ακινήτου. Εφόσον το Διοικητικό Δικαστήριο προσδιορίσει αξία του ακινήτου μεγαλύτερη από την προκαθορισμένη, επιβάλλεται εκτός από τον κύριο φόρο την πληρωμή του οποίου θα διέφευγε ο υπόχρεος και πρόσθετος φόρος, ίσος με ποσοστό εξήντα τα εκατό (60%) της διαφοράς του φόρου. …». Εξ άλλου, οι φόροι που επιβλήθηκαν και επιβάλλονται στην ακίνητη περιουσία παραπέμπουν στο κατά άρθρο 41 του ν. 1249/1982 αντικειμενικό σύστημα προσδιορισμού της φορολογητέας αξίας των ακινήτων εντός των περιοχών όπου ισχύει το σύστημα αυτό (άρθρο 15 παρ. 6 ν. 1882/1990, άρθρο 24 παρ. 6 ν. 2130/1993 (Α΄ 62), άρθρο 7 παρ. 2 και 3 ν. 3634/2008 (Α΄ 9), άρθρα 31, 32 ν. 3842/2010 (Α΄ 58), άρθρο 53 ν. 4021/2011 (Α΄ 218) σε συνδυασμό με το άρθρο 24 παρ. 6 του ν. 2130/1993, άρθρο 4 ν. 4223/2013 (Α΄ 287)).
9. Επειδή, με τις διατάξεις που εκτέθηκαν στην προηγούμενη σκέψη θεσπίστηκε αντικειμενικός τρόπος προσδιορισμού της φορολογητέας αξίας των ακινήτων κατά τρόπο ώστε, βάσει προκαθορισμένων, ειδικών και πρόσφορων κριτηρίων, να προκύπτει για κάθε ακίνητο μιας περιοχής ορισμένη αξία, ανταποκρινόμενη, κατά προσέγγιση, προς την αγοραία αξία αυτού. Περαιτέρω, ο νομοθέτης, αναγνωρίζοντας αφ’ ενός τη μεταβλητότητα των συνθηκών της αγοράς εν γένει και της αγοράς ακινήτων ειδικότερα, οι οποίες επηρεάζουν τις αγοραίες αξίες και αφ’ ετέρου την πιθανότητα σφαλμάτων κατά τον προσδιορισμό της αντικειμενικής αξίας αυτών, εισήγαγε στο άνω σύστημα προσδιορισμού αξιών των ακινήτων συγκεκριμένη μέθοδο που διασφαλίζει τη νόμιμη αξίωση των πολιτών να καταβάλλουν φόρο, ο οποίος να αντιστοιχεί σε πραγματική και όχι σε πλασματική τους περιουσία (βλ. άρθρο 78 παρ. 1 του Συντάγματος). Συγκεκριμένα, προέβλεψε σύστημα περιοδικής ανά διετία αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών, βάσει του οποίου οι αντικειμενικώς καθορισθείσες φορολογητέες αξίες πρέπει να ελέγχονται κατά τακτά χρονικά διαστήματα και να αναπροσαρμόζονται, ώστε να ανταποκρίνονται, κατά το δυνατόν, στις εκάστοτε διαμορφούμενες αγοραίες αξίες. Ειδικότερα, η Διοίκηση οφείλει εντός της άνω διετούς προθεσμίας ή, πάντως, εντός εύλογου χρονικού διαστήματος από την πάροδο αυτής, να επανελέγχει τις υφιστάμενες αντικειμενικές αξίες, σύμφωνα με τα πορίσματα των κατά το άρθρο 41 παρ. 1 του ν. 1249/1982 επιτροπών, και να τις αναπροσαρμόζει, όπου συντρέχει λόγος. Σε διαφορετική περίπτωση, αν δηλαδή α) δεν προβεί στην έναρξη της προβλεπόμενης στο νόμο διαδικασίας και στην εκτίμηση, βάσει των πορισμάτων των άνω επιτροπών, περί της ανάγκης ή μη αναπροσαρμογής ή β) δεν αναπροσαρμόσει τις αντικειμενικές αξίες, όπου προκύπτει αναντιστοιχία αυτών προς τις αγοραίες, εντός της διετίας ή εντός εύλογου χρόνου μετά την πάροδο αυτής, παραλείπει οφειλόμενη νόμιμη ενέργεια επιβαλλόμενη από το άρθρο 41 παρ. 1 του ν. 1249/1982. Η άνω υποχρέωση της Διοίκησης υφίσταται ανεξαρτήτως του δικαιώματος του φορολογουμένου να αμφισβητήσει δικαστικώς την αντικειμενική αξία συγκεκριμένου ακινήτου κατά το στάδιο επιβολής του φόρου, αν θεωρεί, είτε ότι εξ αρχής αυτή δεν καθορίστηκε ορθώς, είτε ότι η αγοραία αξία του ακινήτου μειώθηκε λόγω μεταβολής των συνθηκών της αγοράς.
10. Επειδή, κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 41 παρ. 2 του ν. 1249/1982 εκδόθηκε σειρά προεδρικών διαταγμάτων και, ακολούθως, μετά την τροποποίηση της διάταξης αυτής με το άρθρο 24 παρ. 8 του ν. 1828/1989, υπουργικών αποφάσεων, βάσει των οποίων ορίστηκε η έναρξη ισχύος του αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας των ακινήτων σε διάφορες περιοχές της χώρας και καθορίστηκαν οι τιμές εκκίνησης κατά ζώνες, καθώς και οι συντελεστές αυξομείωσης των τιμών. Εξ άλλου, από το έτος 1993 και εφεξής εκδόθηκαν κατ’ εφαρμογή του άρθρου 41 παρ. 1 εδάφιο τελευταίο του ν. 1249/1982, όπως το εδάφιο τούτο προστέθηκε με το άρθρο 14 παρ. 18 του ν. 1882/1990, υπουργικές αποφάσεις αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών στις περιοχές όπου ίσχυε το αντικειμενικό σύστημα προσδιορισμού. Μετά την αναπροσαρμογή του έτους 2005 που έγινε με την 1122435/3634/00ΤΥ/Δ/2005 απόφαση των Υφυπουργών Οικονομίας και Οικονομικών (Β΄ 1982), οι αντικειμενικές αξίες αναπροσαρμόστηκαν για τελευταία φορά με την 1020564/487/ ΟΟΤΥ/Δ/2007 απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών «Αναπροσαρμογή τιμών του συστήματος αντικειμενικού προσδιορισμού της φορολογητέας αξίας των με οποιαδήποτε αιτία μεταβιβαζομένων ακινήτων που βρίσκονται σε περιοχές εντός σχεδίου όλων των περιφερειών της χώρας» (Β΄ 269), με ισχύ από 1.3.2007, εκτός από τις περιοχές της Δημοτικής Κοινότητας Ψυχικού, οι τιμές εκκίνησης των οποίων καθορίστηκαν με τις ΠΟΛ. 1093/2013 (Β΄ 1068) με ισχύ από 1.3.2007 και ΠΟΛ. 1156/2013 (Β΄ 1627) με ισχύ από 17.3.2011, σε συμμόρφωση προς ακυρωτικές αποφάσεις του Δικαστηρίου τούτου. Εξ άλλου, με την 1175023/3752/00ΤΥ/Δ/ΠΟΛ:1200/2010 (Β΄ 2038) απόφαση του Υπουργού Οικονομικών εντάχθηκαν το πρώτον στο αντικειμενικό σύστημα ορισμένες περιοχές εντός 4.489 οικισμών σε διάφορους νομούς της Χώρας και καθορίστηκαν οι τιμές εκκίνησης και οι συντελεστές αυξομείωσης με ισχύ από 1.1.2011.
11. Επειδή, από τα στοιχεία του φακέλου, αλλά και τα διδάγματα της κοινής πείρας, προκύπτει ότι κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, και ιδίως από το έτος 2011, οι τιμές των ακινήτων στη Χώρα μειώνονται. Ειδικότερα, στην έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος για το έτος 2012 αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι «Η αποκλιμάκωση των τιμών στην αγορά των κατοικιών συνεχίστηκε με εντονότερο ρυθμό το 2012, … Ειδικότερα, … οι τιμές των διαμερισμάτων υποχώρησαν κατά 11,7% το 2012 … έναντι 5,5% το 2011, 4,7% το 2010 και 3,7% το 2009. Από την αρχή της τρέχουσας κρίσης (γ΄ τρίμηνο του 2008) έως το δ΄ τρίμηνο του 2012 η συνολική υποχώρηση των τιμών των διαμερισμάτων έφθασε σε ονομαστικούς όρους το 27,9%». Στην έκθεση του ίδιου για το έτος 2013 αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι «Στην αγορά των κατοικιών η μείωση των τιμών συνεχίστηκε με υψηλούς ρυθμούς από το 2011 και μετά. Στοιχεία που συλλέγονται από τα πιστωτικά ιδρύματα δείχνουν ότι οι τιμές των διαμερισμάτων υποχώρησαν σωρευτικά από το 2008 (μέσο επίπεδο) έως το τελευταίο τρίμηνο του 2013 κατά 33,4%. Τα στοιχεία που συγκεντρώνονται από τα κτηματομεσιτικά γραφεία δείχνουν ακόμη μεγαλύτερη μείωση. … Ο κλάδος των επαγγελματικών ακινήτων εμφανίζει επίσης δραματική συρρίκνωση τα τελευταία έτη … Οι αγοραίες αξίες συρρικνώθηκαν περαιτέρω το 2013 με μέσο ετήσιο ρυθμό … -16,9% … Η φορολογική επιβάρυνση της ακίνητης περιουσίας στη διάρκεια της τρέχουσας κρίσης έχει επιτείνει την ύφεση στην αγορά ακινήτων και έχει αποθαρρύνει σημαντικά τη ζήτηση. Μάλιστα, η στρέβλωση, η οποία προκαλείται από την ύπαρξη αντικειμενικών αξιών που σε πολλές περιπτώσεις (π.χ. ακίνητα μεγάλου μεγέθους σε «ακριβές» περιοχές, υποβαθμισμένες περιοχές του κέντρου της Αθήνας κ.α.) υπερβαίνουν σημαντικά τις εμπορικές αξίες των ακινήτων, οδηγεί σε τεχνητή υπερφορολόγηση της ακίνητης περιουσίας και σε περαιτέρω, μη ορθολογική πλέον, συμπίεση των αξιών». Εν προκειμένω, με την από 12.11.2013 αίτηση, οι ήδη αιτούντες ζήτησαν από τη Διοίκηση να εκδώσει απόφαση αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών κατά το άρθρο 41 παρ. 1 του ν. 1249/1982, προβάλλοντας ότι οι ισχύουσες αντικειμενικές αξίες δεν αντιστοιχούν στις αγοραίες αξίες των ακινήτων τους. Με το 1025803/10.2.2014 έγγραφο η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών και Στέγασης της Γενικής Διεύθυνσης Δημόσιας Περιουσίας και Εθνικών Κληροδοτημάτων του Υπουργείου Οικονομικών απάντησε στους αιτούντες ότι η τελευταία αναθεώρηση των αντικειμενικών αξιών έγινε με τη μνημονευθείσα 1020564/487/ΟΟΤΥ/Δ/27.2.2007 υπουργική απόφαση, η οποία βασίστηκε στις εισηγήσεις των επιτροπών του άρθρου 41 του ν. 1249/1982· αυτές έλαβαν υπόψη τα εμπορικά δεδομένα της αγοράς των ακινήτων που ίσχυαν εκείνη τη χρονική περίοδο για κάθε περιοχή και καθόρισαν τις τιμές με γνώμονα την προσέγγιση στις αντίστοιχες εμπορικές αξίες, όπως ήταν διαμορφωμένες στη συγκεκριμένη περιοχή τη δεδομένη χρονική στιγμή. Επίσης, επεσήμανε ότι οι τιμές του αντικειμενικού συστήματος δεν είναι σταθερές, αλλά μεταβάλλονται, τροποποιούνται και προσαρμόζονται στις συνθήκες που κάθε φορά επικρατούν στην αγορά ακινήτων και ότι αναπροσαρμογή του συστήματος δεν γίνεται μεμονωμένα, αλλά για το σύνολο των ήδη ενταγμένων στο αντικειμενικό σύστημα περιοχών της Χώρας, αφού δοθεί εντολή από τον Υπουργό Οικονομικών. Τέλος, γνωστοποίησε στους αιτούντες ότι, στο πλαίσιο της επόμενης αναπροσαρμογής, όταν αυτή αποφασιστεί, θα εξεταστεί το θέμα της αναμόρφωσης των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων όλων των δήμων της Χώρας με γνώμονα την προσφορότητα, την αναλογικότητα, καθώς και κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια, σύμφωνα με τις δημοσιονομικές δυνατότητες του Κράτους. Περαιτέρω, με το 0005418/2.6.2014 έγγραφο απόψεων προς το Δικαστήριο η Διοίκηση επάγεται τα ακόλουθα: Το έτος 2010 άρχισε η προβλεπόμενη από το ν. 1249/1982 διαδικασία για την πανελλαδική αναπροσαρμογή των αξιών με τη σύσταση επιτροπών, οι οποίες ανέλαβαν τη μελέτη και εισήγηση στον Υπουργό Οικονομικών. Λόγω του μεγάλου όγκου της εργασίας (1.770 οικισμοί, Δήμοι και Κοινότητες) καθυστέρησε η ολοκλήρωση του έργου των επιτροπών, με συνέπεια να μην έχει πλήρως ολοκληρωθεί μέχρι τον Μάρτιο του 2012, οπότε διατυπώθηκαν σχετικοί όροι στο μνημόνιο, ενώ, λόγω της ειδικής οικονομικής κατάστασης της Χώρας από το 2010 και της επακόλουθης αστάθειας στην κτηματαγορά, οι αξίες των ακινήτων υφίσταντο συνεχή μεταβολή που δεν ήταν δυνατό να αποτυπωθεί στις εισηγήσεις των επιτροπών, ενόψει και του μεγάλου χρονικού διαστήματος που είχε μεσολαβήσει από την έναρξη της διαδικασίας, αλλά και της έλλειψης επαρκών στοιχείων αγοραπωλησιών ακινήτων συνεπεία της δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας. Για να επιτευχθεί η αξιόπιστη απεικόνιση των αγοραίων αξιών θα πρέπει η αγορά να βρίσκεται υπό ομαλές συνθήκες και όχι σε κρίση και να υπάρχει επαρκές και αξιόπιστο δείγμα στοιχείων αγοραπωλησιών, προϋποθέσεις που δεν ισχύουν λόγω της οικονομικής συγκυρίας και του άμεσου αντίκτυπου που αυτή είχε στην αγορά ακινήτων. Ειδικότερα, κατά τη Διοίκηση, η αστάθεια στην αγορά ακινήτων και η έλλειψη κινητικότητας έχει ως συνέπεια να μην υπάρχει ικανοποιητικό και αντιπροσωπευτικό δείγμα αγοραπωλησιών, όπως σε κανονικές συνθήκες, όπου οι τιμές διέπονται από τον κανόνα της αγοράς και της ζήτησης, η ρευστή δε και αβέβαιη αυτή κατάσταση δεν επιτρέπει την προσέγγιση των πραγματικών τιμών των ακινήτων και τον προσδιορισμό νέων περισσότερο αξιόπιστων αντικειμενικών αξιών· ως εκ τούτου, η απόπειρα αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών, υπό τις παρούσες οικονομικές συνθήκες, καθίσταται επισφαλής, διότι ελλοχεύει ο κίνδυνος να μην εκπληρώνεται ο στόχος της επικαιροποίησης των τιμών για αξιόπιστη και δίκαιη προσέγγιση των τιμών της αγοράς. Τούτο, κατά τη Διοίκηση, γίνεται φανερό από τις αλλεπάλληλες αναθεωρήσεις του θέματος στις δράσεις των διαδοχικών μνημονίων αμοιβαίας συναντίληψης.
12. Επειδή, υπό τα ανωτέρω δεδομένα, η Διοίκηση, παρά την υποχρέωσή της να προβεί εντός διετίας στην επανεκτίμηση των καθορισμένων το έτος 2007 αντικειμενικών αξιών, δεν προέβη εντός της ως άνω προθεσμίας στις ενέργειες για την έναρξη της διαδικασίας ελέγχου των αξιών αυτών, κατά παράβαση των οριζομένων στο άρθρο 41 του ν. 1249/1982. Η δε έναρξη της διαδικασίας μόλις το έτος 2010 δεν απέληξε σε έκδοση απόφασης περί αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών, παρά την πιθανολογούμενη, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην προηγούμενη σκέψη, πτωτική μεταβολή στις αγοραίες αξίες των ακινήτων, με αποτέλεσμα να υπάρχει αναντιστοιχία μεταξύ των αξιών αυτών και των αντικειμενικών αξιών, επί των οποίων υπολογίζονται οι φορολογικές επιβαρύνσεις στην ακίνητη περιουσία. Η αναντιστοιχία αυτή και η ανάγκη αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών, ώστε να ανταποκρίνονται στις πραγματικές αξίες της αγοράς αποτυπώνεται και στις υποχρεώσεις που περιλαμβάνονται στα λεγόμενα «Μνημόνια», όπως παρατίθενται στο έγγραφο απόψεων της Διοίκησης, το πρώτο από τα οποία (Μάρτιος 2012) όρισε ότι μέχρι τον Ιούνιο του 2012 έπρεπε να αναπροσαρμοστούν οι αντικειμενικές αξίες, ενώ το τελευταίο (Απρίλιος 2014) καθόρισε διαδικασία ενεργειών που θα οδηγήσει τελικώς τον Ιανουάριο του 2017 σε ευθυγράμμιση των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων προς τις αγοραίες. Παρά τη διαπίστωση αυτή, η Διοίκηση συνέχισε να εισπράττει τις υφιστάμενες κατά το χρόνο ισχύος των αντικειμενικών αξιών έτους 2007 φορολογικές επιβαρύνσεις επί της ακίνητης περιουσίας, αλλά και να επιβάλλει νέες, χωρίς να αναπροσαρμόσει τις αντικειμενικές αξίες σύμφωνα με την προηγουμένως εκτιθέμενη υποχρέωσή της. Και προβάλλει μεν η Διοίκηση ότι υφίσταται αντικειμενική αδυναμία αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών λόγω της οικονομικής κρίσης, η οποία δημιούργησε αστάθεια στην αγορά, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει επαρκές και αξιόπιστο δείγμα αγοραπωλησιών που να επιτρέπει την αξιόπιστη και δίκαιη προσέγγιση των τιμών της αγοράς. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τις μνημονευθείσες στη δέκατη σκέψη κανονιστικές αποφάσεις που εκδόθηκαν κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 41 του ν. 1249/1982, η Διοίκηση προέβη σε ένταξη νέων περιοχών στο αντικειμενικό σύστημα (4.489 οικισμοί σε διάφορους δήμους της Χώρας) και καθορισμό των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων σε αυτές, με ισχύ από 1.1.2011, δηλαδή εν μέσω οικονομικής κρίσης, ενώ με την απόφαση ΠΟΛ. 1156/2013 προσδιόρισε τις αντικειμενικές αξίες των ακινήτων σε ζώνες της Δημοτικής Κοινότητας Ψυχικού για την ίδια χρονική περίοδο. Η αλλεπάλληλη δε παράταση των προθεσμιών αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών με τα Μνημόνια δεν αποδεικνύει αδυναμία αναπροσαρμογής αυτών, λόγω ανυπαρξίας επαρκών και αξιόπιστων στοιχείων, αλλά καθυστέρηση στη δημιουργία κατάλληλου πλαισίου συλλογής και επεξεργασίας των απαραίτητων δεδομένων για την ανεύρεση των αγοραίων τιμών των ακινήτων, καθυστέρηση η οποία, πάντως, δεν δύναται να αποβεί σε βάρος των φορολογουμένων ούτε να δικαιολογήσει τη συνεχιζόμενη επιβολή φορολογικών βαρών βάσει αντικειμενικών αξιών που δεν ανταποκρίνονται στις αγοραίες. Τέλος, η Διοίκηση προβάλλει ότι οι φορολογούμενοι έχουν τη δυνατότητα να αμφισβητήσουν δικαστικώς το ύψος των αντικειμενικών αξιών με την αμφισβήτηση του εκάστοτε επιβαλλόμενου φορολογικού βάρους· ωστόσο, η δυνατότητα αυτή έχει παρασχεθεί και λειτουργεί διορθωτικά εντός του συστήματος περιοδικής αναπροσαρμογής των αντικειμενικώς καθοριζομένων αξιών, προκειμένου οι φορολογούμενοι να προστατευθούν είτε από λάθη είτε από απρόοπτες μεταβολές των τιμών εντός της διετούς περιόδου ισχύος αυτών. Αντίθετα, η ανωτέρω δυνατότητα δεν μπορεί να λειτουργήσει εκτός του συστήματος αυτού και να μετακυλήσει στους φορολογούμενους το βάρος της διαρκούς δικαστικής αμφισβήτησης του τρόπου υπολογισμού της φορολογητέας βάσης και της απόδειξης του ανεπίκαιρου των αντικειμενικών αξιών.
13. Επειδή, εν όψει των ανωτέρω, υφίσταται παράνομη παράλειψη της Διοίκησης να προβεί στην επιβαλλόμενη από το άρθρο 41 παρ. 1 του ν. 1249/1982 έκδοση απόφασης αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων της Χώρας. Η παράλειψη αυτή συντελέστηκε με την πάροδο εύλογου χρόνου από την παρέλευση διετίας από την αναπροσαρμογή των τιμών του έτους 2007. Η υποχρέωση δε αυτή της Διοίκησης ενεργοποιήθηκε εκ νέου με την υποβολή της από 12.11.2013 αίτησης των ήδη αιτούντων, επί της οποίας εκδόθηκε το μνημονευθέν 1025803/10.2.2014 έγγραφο.
14. Επειδή, στο άρθρο 95 παρ. 1 περ. α΄ του Συντάγματος ορίζεται ότι στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρατείας ανήκει η ακύρωση των εκτελεστών πράξεων των διοικητικών αρχών. Περαιτέρω, με το άρθρο 22 του ν. 4274/2014 (Α΄ 147) προστέθηκαν παράγραφοι 3α, 3β και 3γ στο άρθρο 50 του π.δ. 18/1989, ως εξής: «3α. Το δικαστήριο, αν άγεται σε ακύρωση της διοικητικής πράξης που προσβλήθηκε με αίτηση ακυρώσεως λόγω πλημμέλειας που μπορεί να καλυφθεί εκ των υστέρων και εφόσον κρίνει, ενόψει της φύσης της πλημμέλειας, και της επίδρασής της στο περιεχόμενο της προσβαλλόμενης πράξης, ότι η ακύρωση της πράξης δεν είναι αναγκαία για την αποκατάσταση της νομιμότητας και για τη διασφάλιση του δικαιώματος δικαστικής προστασίας, καθώς και σε περίπτωση παράλειψης οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας του αιτούντος, μπορεί, κατ’ εκτίμηση και των εννόμων συμφερόντων των διαδίκων, να εκδώσει προδικαστική απόφαση, η οποία κοινοποιείται σε όλους τους διαδίκους, και να ζητήσει από την αρμόδια υπηρεσία είτε να προβεί σε συγκεκριμένη ενέργεια ώστε να αρθεί η πλημμέλεια είτε να εκπληρώσει την οφειλόμενη νόμιμη ενέργεια τάσσοντας προς τούτο αποκλειστική εύλογη προθεσμία, η οποία δεν μπορεί να είναι μικρότερη από ένα μήνα ούτε μεγαλύτερη από τρεις μήνες. Κανένα στοιχείο δεν λαμβάνεται υπόψη αν προσκομισθεί μετά την πάροδο της προθεσμίας αυτής. Μετά την παρέλευση της ανωτέρω προθεσμίας και εντός δεκαπενθημέρου, οι λοιποί διάδικοι δύνανται να καταθέσουν υπόμνημα με τους ισχυρισμούς τους επί των ενεργειών της Διοίκησης και των στοιχείων που αυτή προσκόμισε. Σε περίπτωση εφαρμογής των οριζόμενων στα προηγούμενα εδάφια, η δημοσίευση της προδικαστικής απόφασης συνεπάγεται την αναστολή της εκτέλεσης της προσβαλλόμενης πράξης, κατά το μέρος που δεν έχει εκτελεστεί έως τη δημοσίευση της οριστικής απόφασης. 3β. Σε περίπτωση αιτήσεως ακυρώσεως που στρέφεται κατά διοικητικής πράξεως, το δικαστήριο, σταθμίζοντας τις πραγματικές καταστάσεις που έχουν δημιουργηθεί κατά το χρόνο εφαρμογής της, ιδίως δε υπέρ των καλόπιστων διοικουμένων, καθώς και το δημόσιο συμφέρον, μπορεί να ορίσει ότι τα αποτελέσματα της ακυρώσεως ανατρέχουν σε χρονικό σημείο μεταγενέστερο του χρόνου έναρξης της ισχύος της και σε κάθε περίπτωση προγενέστερο του χρόνου δημοσίευσης της απόφασης. 3γ. Η διαπίστωση παρανομίας της κανονιστικής πράξης κατά τον παρεμπίπτοντα έλεγχό της, για λόγους αναγόμενους στην αρμοδιότητα του εκδόντος την απόφαση οργάνου και σε παράβαση ουσιώδους τύπου είναι δυνατόν να μην οδηγήσει σε ακύρωση ατομικής πράξης, εφόσον, κατά την κρίση του δικαστηρίου, έχει παρέλθει μακρό, ανάλογα με τις περιστάσεις, χρονικό διάστημα από την έναρξη ισχύος της κανονιστικής πράξης που ελέγχεται παρεμπιπτόντως και οι συνέπειες της παρανομίας της σε βάρος της ατομικής πράξης μπορεί να κλονίσουν την ασφάλεια του δικαίου. 3δ. ….». Κοινό τόπο των ρυθμίσεων αυτών αποτελεί η νομοθετική επιδίωξη για διεύρυνση των εξουσιών του ακυρωτικού δικαστή, πέραν της κατά κανόνα ισχύουσας αναδρομικής ακύρωσης της παράνομης διοικητικής πράξης ή παράλειψης. Συγκεκριμένα, με την παράγραφο 3α παρέχεται η δυνατότητα εκ των υστέρων καλύψεως πλημμελειών της προσβαλλόμενης πράξης ή εκπλήρωσης της οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας. Με την παράγραφο 3β παρέχεται η δυνατότητα στον ακυρωτικό δικαστή να περιορίσει την αναδρομικότητα των ακυρωτικών αποτελεσμάτων και να ορίσει μεταγενέστερο χρονικό σημείο έναρξης αυτών. Με την παράγραφο 3γ ορίζεται ότι η διαπίστωση τυπικών λόγων παρανομίας κατά τον παρεμπίπτοντα έλεγχο κανονιστικής πράξης δεν άγει αναγκαίως σε ακύρωση της επ’ αυτής ερειδόμενης ατομικής. Οι ρυθμίσεις αυτές αποδίδουν, σε επίπεδο νόμου, δυνατότητες που έχει το Δικαστήριο, κατ’ ορθή ερμηνεία, απευθείας από τη μνημονευθείσα συνταγματική διάταξη (πρβλ. Σ.τ.Ε. 1422/2013, 1941/2013). Κατ’ ακολουθίαν τούτου, το Δικαστήριο έχει τη συνταγματική ευχέρεια να αποκλίνει, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, από τις ειδικότερες ρυθμίσεις των ως άνω δικονομικών διατάξεων. Ειδικότερα, η ρύθμιση της περιπτώσεως της παράλειψης οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας στην παράγραφο 3α, ερμηνευόμενη εν όψει της εντάξεώς της στην παράγραφο αυτή και της διαδικασίας που διαγράφει (έκδοση προδικαστικής απόφασης, προθεσμία ενέργειας για τη Διοίκηση, υποβολή υπομνήματος των λοιπών διαδίκων μετά την πάροδο της προθεσμίας, νέα συζήτηση της υπόθεσης προς έκδοση της εν τέλει οριστικής αποφάσεως), παρέχει τη δυνατότητα στο Δικαστήριο, αφού εκτιμήσει τις συνθήκες της υπόθεσης και σταθμίσει αφ’ ενός τα έννομα συμφέροντα των λοιπών πλην της Διοίκησης διαδίκων και αφ’ ετέρου το δημόσιο συμφέρον, να διαπιστώσει, με οριστική κατά τούτο κρίση, την παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας, να εκδώσει προδικαστική απόφαση και να τάξει εύλογη προθεσμία στη Διοίκηση, προκειμένου αυτή να προβεί στην οφειλόμενη ενέργεια. Στην περίπτωση αυτή, η συμμόρφωση της Διοίκησης μέσα στην ταχθείσα προθεσμία δεν απαιτείται, σύμφωνα πάντα με ειδική κρίση του Δικαστηρίου, να αναδράμει στο χρόνο συντέλεσης της παράλειψης, αλλά μπορεί να αφορά μόνο το μέλλον. Εξ άλλου, το Δικαστήριο μπορεί να τάξει μεγαλύτερη εύλογη προθεσμία στη Διοίκηση στην εξαιρετική περίπτωση που, εκτιμώντας τις συνθήκες, κρίνει ότι το τρίμηνο δεν αποτελεί επαρκές χρονικό διάστημα για την εκπλήρωση της οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας.
15. Επειδή, η διαπιστωθείσα στη δέκατη τρίτη σκέψη παράλειψη της Διοίκησης να προβεί στην επιβαλλόμενη από το άρθρο 41 παρ. 1 του ν. 1249/1982 έκδοση απόφασης αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων της Χώρας θα ήταν ακυρωτέα, κατ’ αποδοχή προβαλλόμενου λόγου, και μάλιστα από το χρόνο συντέλεσης αυτής. Το Δικαστήριο, όμως, εκτιμώντας τις συνθήκες της υπόθεσης και σταθμίζοντας αφ’ ενός τα έννομα συμφέροντα των αιτούντων και αφ’ ετέρου το έντονο δημόσιο συμφέρον, συνιστάμενο στην αποφυγή αιφνίδιας διαταραχής των φορολογικών εσόδων του Κράτους, υπό τις παρούσες δημοσιονομικές συνθήκες, κρίνει ότι, κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 3α του άρθρου 50 του π.δ. 18/1989, πρέπει, αντί αναδρομικής ακυρώσεως, να αναβληθεί η έκδοση οριστικής απόφασης, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στη Διοίκηση να προβεί στην άνω οφειλόμενη νόμιμη ενέργεια, κατά τα εκτεθέντα στην προηγούμενη σκέψη. Κρίνει δε ότι, προς τούτο, το τρίμηνο δεν αποτελεί επαρκές χρονικό διάστημα· για το λόγο αυτό, πρέπει να χορηγηθεί στη Διοίκηση προθεσμία έξι μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης. Μειοψήφησε ο Σύμβουλος Γεώργιος Ποταμιάς, κατά τη γνώμη του οποίου δεν είναι εφαρμόσιμη εν προκειμένω η διάταξη της παραγράφου 3α του άρθρου 50 του π.δ. 18/1989, διότι ελλείπουν οι συγκεκριμένοι όροι εφαρμογής της.
Διαπιστώνει ότι η Διοίκηση έχει παραλείψει παρανόμως να προβεί στην επιβαλλόμενη από το άρθρο 41 παρ. 1 του ν. 1249/1982 έκδοση απόφασης αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων της Χώρας.
Αναβάλλει την έκδοση οριστικής απόφασης.
Τάσσει στη Διοίκηση εξάμηνη προθεσμία από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, προκειμένου να προβεί στην άνω οφειλόμενη νόμιμη ενέργεια, κατά το σκεπτικό.