ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ ΑΠΟ ΠΡΟΔΗΛΟ ΣΦΑΛΜΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥ

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ  ΣΤΕ 1279/2026.

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

 

«Ήρθε δικαιοσύνη στο τέλος…»[1]

 

1.Ο θεσμός της αστικής ευθύνης[2] του Δημοσίου, αποτελεί θεμέλιο της Αρχής της Νομιμότητας και του Κράτους Δικαίου (ΣτΕ 95/2017). Όπως κρίθηκε με την 1501/2014 Απόφαση του ΣτΕ, το Σύνταγμα, δεν ανέχεται να παραμένουν αναποζημίωτες ζημίες που κάποιος υφίσταται από ενέργειες οποιουδήποτε κρατικού οργάνου, μέχρις ότου ο νομοθέτης ρυθμίσει ειδικώς την ευθύνη του Δημοσίου από πράξεις οργάνων της δικαστικής λειτουργίας, το άρθρο 105 Εισ.Ν.Α.Κ. έχει ανάλογη εφαρμογή σε περίπτωση προκλήσεως ζημίας από πράξεις των οργάνων αυτών η οποία μπορεί να αποδοθεί σε πρόδηλο σφάλμα τους.

Η απόφαση ΟλΣτΕ 1501/2014 (Βλ. ΝοΒ 2015, σελ. 1287), αναγνώρισε ως συνταγματικό έρεισμα της αστικής ευθύνης του Δημοσίου από νόμιμες πράξεις των οργάνων του, την διάταξη της § 5 του άρθρου 4 Συντάγματος όπως έκριναν μεταξύ άλλων και οι Αποφάσεις, ΣτΕ 622/2021,3783/2014και 980/2002.[3]

Με τις αποφάσεις ΣτΕ 799-803/2021[4] και με την απόφαση 800/2021 του Συμβουλίου της Επικρατείας στην υπόθεση Ζουμπουλίδη[5] ανετράπη η προγενέστερη νομολογιακή γραμμή του ΣτΕ, με την οποία γινόταν δεκτή η θεμελίωση ευθύνης του Δημοσίου από πρόδηλο σφάλμα των δικαστικών οργάνων, εφαρμόζοντας κατ’ αναλογία το άρθρο 105 ΕισΝΑΚ μέχρι τη θέσπιση σχετικής ειδικής νομοθεσίας. Τέτοια νομοθετική παρέμβαση εξαγγέλθηκε αλλά δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ μέχρι σήμερα.

2. Τεράστιο ζήτημα[6] εφαρμογής του άρθρου 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) κατοχυρώνει το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και στη χρηστή απονομή της δικαιοσύνης είχε ανακύψει με τις 799-803/2021 αποφάσεις του ΣτΕ (λόγω της κρίσεως τους για μη δυνατότητα για την επίλυση δικαστικά των σχετικών διαφορών, από πρόδηλο σφάλμα δικαστικού λειτουργού, η δε ζημία δεν μπορούσε να αποκατασταθεί, οι δε σχετικές αξιώσεις δεν ήταν  δικαστικώς επιδιώξιμες».(!!!) ).Η  απόφαση 800 /2021 ΣτΕ κρίθηκε με την ιστορική Απόφαση του ΕΔΔΑ ΖΟΥΜΠΟΥΛΊΔΗΣ κατά ΕΛΛΆΔΑΣ (No. 3) (57246/21[7]. Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι σύμφωνα με άρθρο 6 παρ 1 της ΕΣΔΑ, δεν μπορεί να εμποδιστεί η άσκηση αγωγής αποζημιώσεως κατά τις διατάξεις των άρθρων 105-106 ΕισΝΑΚ, υφιστάμενης αστικής ευθύνης του δημοσίου, από πράξεις των οργάνων του Κράτους και μάλιστα της δικαστικής λειτουργίας (βλ. ΣτΕ 2168/2016 επταμ., 48/2016 επταμ., 1330/2016).και τη ρητή αναγνώριση της ευθύνης του Δημοσίου από ζημιογόνες πράξεις των οργάνων του και των οργάνων της δικαστικής λειτουργίας, όχι μόνο παράνομες, όπως προβλέπει η διάταξη του άρθρου 105 ΕισΝΑΚ, αλλά και νόμιμες[8].

3.Ηδη το ΣτΕ επελήφθη εκ νέου της υποθέσεως έγινε δεκτή αίτηση επαναλήψεως της διαδικασίας που οδήγησε στην έκδοση της 800/2021 απόφασης της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας, κατόπιν εκδόσεως της από 4.6.2024 καταδικαστικής απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Ζουμπουλίδης κατά Ελλάδας (Νο. 3), εξαφανίστηκε η 800/2021 απόφαση της Ολομελείας, εκδικάστηκε εκ νέου η αίτηση αναιρέσεως. Το ΣτΕ έκρινε όπως αναφέρει στο από 9.9.26 δελτίο Τύπου:" Με την 1279/2026 απόφαση της Ολομελείας έγινε δεκτό ότι κατά την έννοια της ανωτέρω απόφασης του ΕΔΔΑ, προκειμένου να αρθεί η παράβαση του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ που διαγνώστηκε με αυτήν, σύμφωνα και με την υποχρέωση συμμορφώσεως προς οριστική απόφαση του ΕΔΔΑ, η υπόθεση του αναιρεσείοντος πρέπει να κριθεί με βάση την ερμηνεία των διατάξεων των άρθρων 4 παρ. 5 του Συντάγματος και 105 του ΕισΝΑΚ, καθώς και τη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων που δέχθηκε το Δικαστήριο στη ΣτΕ 1501/2014 Ολομ., την ερμηνεία δηλαδή των ως άνω διατάξεων και τη δικαιοδοσία των δικαστηρίων πριν από τη μεταστροφή της νομολογίας με τη ΣτΕ 800/2021 Ολομ., η οποία (μεταστροφή) κρίθηκε από το ΕΔΔΑ ότι απέκλειε την πρόσβαση του αναιρεσείοντος σε δικαστήριο κατά παράβαση του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ (με μειοψηφία ενός μέλους)."

4. Η διάταξη του 105 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα αναφέρεται στα όργανα του κράτους, όπως αυτά προσδιορίζονται στο άρθρο 26 Συντάγματος, δεν αναφέρεται ευθέως σε ζημιογόνες πράξεις οργάνων της δικαστικής λειτουργίας, διότι ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση λόγω απλώς εσφαλμένης ερμηνείας του νόμου ή απλώς εσφαλμένης εκτίμησης των πραγμάτων από δικαστικό λειτουργό δεν είναι συμβατή με την φύση του δικαστικού έργου, ως εκ της οποίας το Σύνταγμα εγγυάται στον δικαστικό λειτουργό την λειτουργική και προσωπική ανεξαρτησία του (άρθρα 87 παρ. 1 και 93 παρ. 4 Σ.) Ενόψει όμως της φύσης του δικαστικού έργου, μετά την 1501/2014 και ήδη την1279/2026  απόφαση της ΟλΣτΕ μόνο πρόδηλο σφάλμα του δικαστικού λειτουργού επισύρει ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση (βλ. ΣτΕ 2168/2016 επταμ., 48/ 2016 επταμ.,1330/2016).

5.Ήδη μετα την1279/2026  απόφαση της ΟλΣτΕ  και μετα την Απόφαση ΕΔ ΔΑ: «Ζουμπουλίδης κατά Ελλάδος» (04.06.2024) και , ενόψει της προηγούμενης νομολογίας του ΣτΕ(1501/2014 για την αστική ευθύνη του Δημοσίου από πράξεις των δικαστικών οργάνων είναι δυνατή η άσκηση αγωγής αποζημιώσεως του άρθρου 105 ΕισΝΑΚ κατά του Ελληνικού δημοσίου για πρόδηλο σφάλμα δικαστικού λειτουργού. Ο πρόδηλος δε χαρακτήρας του σφάλματος της κρίσης οργάνου της δικαστικής λειτουργίας προκύπτει από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης περίπτωσης βάσει των οποίων η δικαστική πλάνη καθίσταται συγγνωστή ή ασύγγνωστη (ΣτΕ 1501/2014 Ολομ.,1330/2016). Η μη επίκληση στο δικόγραφο της αγωγής προδήλου σφάλματος του δικαστικού λειτουργού(Βλ ΣτΕ 1607/2016 ή μη απόδειξη τέτοιου προδήλου σφάλματος δεν θεμελιώνεται αδικοπρακτική ευθύνη του εναγόμενου Ελληνικού Δημοσίου, κατ’ άρθρο 105 Εισ.Ν.Α.Κ., η δε κρινόμενη αγωγή πρέπει να απορριφθεί.(Δ. Πρωτ Αθηνών 3350/2019).

Με αυτό τον τρόπο επιβεβαιώνεται ότι: «Η λογοδοσία είναι πλέον το κύριο θέμα της δημοκρατίας και κυρίως της Δικαιοσύνης»[9].« Στη Δημοκρατία: Ουδείς μπορεί να  ανέλεγκτος»

 

ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΥΠΟΥ

 

Αθήνα, 9.9.2026

 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

 

Με την απόφαση 1279/2026 της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας (Πρόεδρος: Μιχαήλ Πικραμένος, Εισηγήτρια: Παρασκευή Μπραΐμη, Σύμβουλος), σε υπόθεση που αφορούσε αγωγή αποζημίωσης για πρόδηλο σφάλμα από δικαστική απόφαση, έγινε δεκτή αίτηση επαναλήψεως της διαδικασίας που οδήγησε στην έκδοση της 800/2021 απόφασης της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας, κατόπιν εκδόσεως της από 4.6.2024 καταδικαστικής απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Ζουμπουλίδης κατά Ελλάδας (Νο. 3), εξαφανίστηκε η 800/2021 απόφαση της Ολομελείας, εκδικάστηκε εκ νέου η αίτηση αναιρέσεως επί της οποίας είχε εκδοθεί η πληττόμενη απόφαση και απορρίφθηκε η αίτηση αναιρέσεως. 

 

Ειδικότερα, κρίθηκε ότι:

 

Α) Συντρέχουν οι (Α΄ έως Ζ΄) προϋποθέσεις αποδοχής της αίτησης επανάληψης της διαδικασίας, εφόσον: H ΣτΕ 800/2021 Ολομ. έθεσε τον δυσανάλογο περιορισμό προσβάσεως του αιτούντος σε δικαστήριο που διαπιστώθηκε με την από 4.6.2024 απόφαση του ΕΔΔΑ (Α΄ προϋπόθεση). H επανάκριση της υποθέσεως του αιτούντος σε συμμόρφωση προς την από 4.6.2024 απόφαση του ΕΔΔΑ, δεν προσκρούει σε καμία διάταξη του Συντάγματος (Β΄ προϋπόθεση, με μειοψηφία ενός μέλους), ούτε σε κάποιον επιτακτικό λόγο δημοσίου συμφέροντος (Δ΄ προϋπόθεση). H συμμόρφωση προς την από 4.6.2024 απόφαση του ΕΔΔΑ δεν οδηγεί σε παραβίαση άλλης υποχρεώσεως της χώρας από το διεθνές δίκαιο, ούτε παραβιάζει το ευρωπαϊκό δίκαιο (Γ΄ προϋπόθεση). Η από 4.6.2024 απόφαση του ΕΔΔΑ παρίσταται επαρκώς αιτιολογημένη, όσον αφορά τη νόμιμη και πραγματική βάση της, και δικαιολογημένη ως προς την κρίση της περί παραβιάσεως εν προκειμένω του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ (Ε΄ προϋπόθεση). Δεν προκύπτουν οψιγενή στοιχεία (αποφάσεις ΕΔΔΑ, ΔΕΕ ή ανωτάτου εθνικού δικαστηρίου), από τα οποία  να μπορεί να συναχθεί ότι το ΕΔΔΑ δεν θα ενέμενε, εν προκειμένω, στην κρίση του για την αποδοθείσα στην πληττόμενη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ (Στ΄ προϋπόθεση). Δεν έχει μεσολαβήσει πράξη κρατικού οργάνου, ούτε έχει εκδοθεί νόμος που να θεσπίζει το νομοθετικό πλαίσιο για την αποζημιωτική ευθύνη του Δημοσίου από πράξεις οργάνων της δικαστικής λειτουργίας -την ανάγκη του οποίου είχαν επισημάνει τόσο η πληττόμενη ΣτΕ 800/2021 Ολομ. όσο και η ΣτΕ 1501/2014 Ολομ.-, ώστε να θεραπεύεται κατ’ ουσίαν η διαπιστωθείσα από το ΕΔΔΑ παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ (Ζ΄ προϋπόθεση).

 

Β) Με την 1279/2026 απόφαση της Ολομελείας έγινε δεκτό ότι κατά την έννοια της ανωτέρω αποφάσεως του ΕΔΔΑ, προκειμένου να αρθεί η παράβαση του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ που διαγνώστηκε με αυτήν, σύμφωνα και με την υποχρέωση συμμορφώσεως προς οριστική απόφαση του ΕΔΔΑ, η υπόθεση του αναιρεσείοντος πρέπει να κριθεί με βάση την ερμηνεία των διατάξεων των άρθρων 4 παρ. 5 του Συντάγματος και 105 του ΕισΝΑΚ, καθώς και τη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων που δέχθηκε το Δικαστήριο στη ΣτΕ 1501/2014 Ολομ., την ερμηνεία δηλαδή των ως άνω διατάξεων και τη δικαιοδοσία των δικαστηρίων πριν από τη μεταστροφή της νομολογίας με τη ΣτΕ 800/2021 Ολομ., η οποία (μεταστροφή) κρίθηκε από το ΕΔΔΑ ότι απέκλειε την πρόσβαση του αναιρεσείοντος σε δικαστήριο κατά παράβαση του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ (με μειοψηφία ενός μέλους).

 

Γ) Η κρίση του διοικητικού εφετείου ότι «θα πρέπει να αποδεικνύεται ο πρόδηλος χαρακτήρας του σφάλματος» δεν συνιστά προσθήκη ενός επιπλέον όρου θεμελιώσεως της ευθύνης του Δημοσίου, αλλά επανάληψη της ερμηνείας του άρθρου 105 ΕισΝΑΚ, σύμφωνα με τα γενόμενα δεκτά από τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας. Νομίμως το διοικητικό εφετείο έκρινε ότι ο χαρακτηρισμός της κρίσεως της 1143/2001 αποφάσεως του ΑΠ ως εξαιρετικά φορμαλιστικής με την από 14.12.2006 καταδικαστική απόφαση του ΕΔΔΑ, Ζουμπουλίδης κατά Ελλάδος, δεν ισοδυναμεί, άνευ ετέρου, με προσδιορισμό του σχετικού σφάλματος ως προδήλου κατά την έννοια του άρθρου 105 ΕισΝΑΚ. Το διοικητικό εφετείο νομίμως έλαβε υπόψη τα στοιχεία της συγκεκριμένης περιπτώσεως (νομοθεσία, νομολογία, πάγια δικονομική πρακτική συντάξεως δικογράφων, ασφάλεια δικαίου) για τον σχηματισμό της κρίσεώς του ότι δεν συνέτρεχε εν προκειμένω πρόδηλο σφάλμα της 1143/2001 αποφάσεως του ΑΠ, προκειμένου να στοιχειοθετηθεί ευθύνη του Ελληνικού Δημοσίου προς αποζημίωση του αναιρεσείοντος και, περαιτέρω, νομίμως έκρινε ότι αυτά δεν συγκροτούν τη νομική έννοια του πρόδηλου σφάλματος κατά το άρθρο 105 ΕισΝΑΚ (με μειοψηφία τριών μελών).

 

 

 

Νικόλαος Σεκέρογλου

Πάρεδρος

 

---

[1] Βλ Αντώνης Αργυρός «Αστική Ευθύνη του Δημοσίου, Το Δικαίωμα Αποζημίωσης» Νομική Βιβλιοθήκη, 2023 β έκδοση, όπου το ζήτημα αναλύεται διεξοδικά και επισημαίνεται  ότι αυτό θα λυθεί  με απόφαση του ΕΔΔΑ.

[2] Βλ. Αντώνης Αργυρός Η αστική ευθύνη του Δημοσίου από ζημιογόνο συμπεριφορά

των οργάνων του και ιδίως των οργάνων της δικαστικής λειτουργίας  σε ΝοΒ 73

2025 ΤΕΥΧΟΣ 04

[3] Βλ. Ευγενία Β. Πρεβεδούρου «ΣτΕ Ολ 1501/2014 (ευθύνη από νόμιμες πράξεις, ευθύνη από πράξεις των οργάνων της δικαστικής εξουσίας, 19-03-2018)»σε https://www.prevedourou.gr/

[4] Βλ. https://www.adjustice.gr/webcenter/portal/ste/apofaseis;jsessionid=

[5] Δικηγόρος η κ Σκορδάκη Β.

[6]  Το δικαίωμα αποζημιώσεως για παράνομες πράξεις των οργάνων του Κράτους, πρόκειται για συστατικό του πυρήνα του Κράτους Δικαίου και της Δημοκρατίας και συμβάλλει στην αποτροπή της αυθαιρεσίας κάθε εξουσίας.

[7] βλ https://eeeurd.gr/edda/scholiasmeni-nomologia-edda/edda-prosfygi-no-57246-21-ypothesi-zoumpoulidis-kata-elladas-no-3-apofasi-tis-4is-iouniou-2024-tou-tritou-tmimatos-astiki-efthyni-tou-dimosiou-apo-prakseis-dikastikon-organon-20240810/

[8] ΣτΕ 1038/2006 7μ., 3089/2009 7μ., 1629/2014 7μ., κατά τις οποίες προκύπτει αστική ευθύνη του Δημοσίου από την από μέρους της πολιτείας νομοθέτηση με τα αρμόδια όργανα αυτής ή από την παράλειψη των οργάνων αυτών να νομοθετήσουν, όταν από την νομοθέτηση ή την παράλειψή της γεννάται αντίθεση προς κανόνες δικαίου υπέρτερης τυπικής ισχύος και Βλ. ΣτΕ 1141/1999, ΝοΒ 49/2001. 110.

 

[9]. Βλ. Μιχ. Πικραμενος Πρόεδρος του ΣτΕ, Καθηγητής του Δικαίου, έχει συγγράψει ένα εξαιρετικό βιβλίο: «Η λογοδοσία των δικαστών στη δημοκρατία. Η δημόσια εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη», εκδ. ΕΥΡΑΣΙΑ.

ΤΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ

 

ΤΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ

ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΚΙ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ

 

ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΩΝ ΝΙΑΤΩΝ ΜΟΥ:

 

1.-Το γεγονός ότι σαν παιδιά είχαμε τρεις μήνες διακοπές ήταν μια αξέχαστη εμπειρία που άρχιζέ 24 Ιουνίου τ’ “Αι Γιαννιού του κλήδονα”[1] και συνεχίζονταν στις 2 Ιουλίου με την μετάβαση στο νησάκι του Δια για το πανηγύρι της Παναγίας των Βλαχερνών[2] και τελείωνε με το πρώτο κουδούνι του σχολείου το Σεπτέμβρη . Και μόνο που έκλειναν τα σχολεία και θα περνούσες τις μέρες σου χωρίς ίχνος αναγκαστικού διαβάσματος (αυτό δεν συνέβαινε με μένα που το καλοκαίρι “έπρεπε” να διαβάσω Λογοτεχνία και να λύσω μερικές ασκησούλες Μαθηματικών και αυτό κάθε απόγευμα ,πριν από την Παράκληση της Παναγίας[3] ), σου έφτανε για να είσαι χαρούμενος και μπορώ να πω ευτυχισμένος. Το πρωινό μπάνιο στο γιαλό μας τον Κλειματσιά [4], με το γαϊδούρι και την Ευγενία του Πέτα να μας συνοδεύει και το μεσημεριανό να σερβίρεται από την νόνα(την γιαγιά μας) στην παραλία και στη καυτή άμμο, τα κεφτεδάκια που σπρώχνονταν στο στόμα μας αναγκαστικά, ανάμεσα σε βουτιές και κλάματα . Περνούσαμε ατέλειωτες ώρες στην παραλία χωρίς αντηλιακή κρέμα με δείκτη προστασίας 30 και χωρίς μαθήματα ιστιοπλοΐας, γλεντούσαμε ,παίζαμε είμαστε παιδιά. Φτιάχναμε όμως φανταστικά κάστρα στην άμμο και ψαρεύαμε με ένα αγκίστρι και μια πετονιά. Βγαίναμε  όταν δεν πηγαίναμε μπάνιο από το σπίτι τρέχοντας το πρωί, παίζαμε όλη τη μέρα και δεν γυρνούσαμε στο σπίτι παρά μόνο αφού έπεφτε το σκοτάδι και οι μανάδες μας φώναζαν να γυρίσουμε για φαγητό ! . Ανοίγανε κεφάλια όταν παίζαμε πόλεμο με πέτρες και ξύλα και δεν «έτρεχε τίποτα». Ήταν κάτι συνηθισμένο για παιδιά και όλα θεραπεύονταν με λίγο ιώδιο ή μερικές ξυλιές στα πισινά μας για την αταξία μας. Δεν υπήρχε κάποιος να κατηγορήσεις παρά μόνο ο εαυτός σου. Είχαμε  γερούς καυγάδες και κάναμε καζούρα ο ένας στον άλλος και μάθαμε να το ξεπερνάμε. Ένας συμμαθητής μου ο ΣΠ ,μού έσπασε την μύτη γιατί διαφωνήσαμε στην ομάδα ,ενώ εγώ έπεσα με το ποδήλατο κι έσπασα τα μούτρα μου γιατί χάζευα.

2.-Κι ύστερα όταν η εφηβεία έρχονταν ,μαζί με το σταμάτημα του σχολείου έρχονταν κι άλλες χαρές και έρωτες και χτυποκάρδια, ήταν ότι τα περισσότερα τα βίωνες για πρώτη φορά – είτε αυτό σήμαινε φιλί είτε βραδινό μπάνιο, είτε τα πάρτι στο Φανάρι του Αργοστολιού ,είτε η γεύση του βερμούτ είτε το πρώτο τσιγάρο , είτε η λατρεία της μουσικής (κάθε μουσικής) στα καλοκαίρια σου, είτε το ραντεβού εξ αποστάσεως για ένα φιλί στα πεταχτά .Η επαρχία είχε τους συνωμοτικούς κανόνες της .

Πάντα ήταν μαγικά τα καλοκαίρια της εφηβείας μας και στην Κέρκυρα (όπου κάθε καλοκαίρι μετακομίζαμε ένα μήνα για δούμε τους εκεί συγγενείς μας),στα μπάνια του Αλέκου, στα ατελείωτα βραδινά στα μουράγια ν’ ακούς  από μακριά μουσική(από το Αντρανικ[5]) εχοντας στην αγκαλιά σου τον πρώτο αληθινό σου έρωτα . Δεν ήταν όμως μόνο ότι τα καλοκαίρια ήταν μαγικά, αλλά και η άγνοια του πραγματικού κόσμου. Είχαμε ελευθερία, αποτυχία, επιτυχία και υπευθυνότητα και μέσα από όλα αυτά μάθαμε και ωριμάσαμε. Ρίχναμε τα κορίτσια κυνηγώντας τα παντού και όχι περιμένοντας την συνομιλία μας στο facebook!

3.-Καθώς μεγαλώνεις όμως συνειδητοποιείς ότι το καλοκαίρι δεν είναι η πιο μαγική περίοδος της ζωής σου. Αρχίζει η λαίλαπα της ζωής ,της εργασίας της καθημερινότητας, του αγώνα για το καρβέλι,»κρατάει χρόνια αυτή ή κολόνια». Έτσι περνούν τα χρόνια φεύγουν και μένουν οι θύμησες κι ο πόνος του αποχωρισμού αγαπημένων ,όπως του Μάκη μας.

4.-Στην πραγματικότητα, η ενήλικη ζωή δεν σταματά το καλοκαίρι. Κι εκεί που είχες συνηθίσει να σε βρίσκει το χάραμα σε κάποια παραλία, να πίνεις σφηνάκια μέχρι τελικής πτώσεως, να τρέχεις να προλάβεις το πλοίο και να κοιμάσαι στο κατάστρωμα, σε βρίσκει η μοναξιά, το στρες, η υπερβολική δουλειά και η αβεβαιότητα, η εγκαταληψη.. Όχι, δεν φτιάχνουν όλα στο τέλος κάπως (θα υπάρχει κάποιος Ιούνιος που δεν θα θες να θυμάσαι ) αλλά σίγουρα η περιπέτεια δεν έχει τελειώσει. Ποτέ δεν ξέρεις πού θα σε βρει το επόμενο ξημέρωμα, σε ποια παραλία θα κάνεις την πιο λυτρωτική βουτιά και ποιο μεσημέρι δεν θα μπορείς να πάρεις ανάσα από τα γέλια. Ελπίζεις κι αυτό το καλοκαίρι να κάνεις τις βουτιές σου στα νερά των παιδικών σου χρόνων ,ν αφήσεις πίσω σου την μιζέρια, τους τοξικούς, τους διπλοπρόσωπους ,να φύγεις να μυρίσεις θάλασσα. Κι ίσως η μαγεία κρύβεται ότι στα ενήλικα καλοκαίρια μας είμαστε εμείς που τα έχουμε καταφέρει όλα – από το να κλείσουμε επιτέλους την πόρτα στο γραφείο χωρίς να πάθουμε νευρικό κλονισμό μέχρι να πληρώσουμε ότι μπορούμε και πιούμε ένα ούζο σαν άνθρωποι, ένα καφέ στην πλατεία του χωριού μου, να πάμε στη Χάρη Του να πούμε τα εγκώμια, να δούμε τη Δύση από το Λιάκα.

Εμείς είχαμε και έχουμε φίλους που ξέρουν ν’αγαπούν.

ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

«Ος κε θεοίς επιπείθηται, μάλα τ’ έκλυον αυτού».

Αν ακούς (τα κελεύσματα) των θεών και αυτοί περισσότερο σε ακούν. Ιλιάδα, Α 218

 

---

[1] Η 24η Ιουνίου είναι από τις μεγαλύτερες καλοκαιρινές γιορτές της ελληνικής παράδοσης, αφού η γιορτή του Αϊ Γιάννη του Κλήδονα (ή Ριγανά, ή Ριζικάρη) συνοδεύεται από το παραδοσιακό έθιμο με το πέρασμα πάνω από τις φωτιές.  

[2] Η εκκλησία αυτή είναι κτισμένη στα ερείπια ναού αφιερωμένου στη λατρεία του θεού Δία από όπου και η ονομασία του νησιού. Γύρω στο 1800 υπήρχε μοναστήρι αφιερωμένο στην Παναγία τη Βλαχέρνα το οποίο όμως καταστράφηκε από τους σεισμούς του 1953, ενώ στα χρόνια της Αγγλοκρατίας χρησιμοποιούνταν ως τόπος εξορίας. Στις μέρες μας γίνεται πανηγύρι στο μικρό εκκλησάκι κάθε χρόνο στις 2 Ιουλίου.

[3] Υπήρξα από μικρός βοηθός ψάλτη στον ΙΝ ΥΘ Σπαρτιών.

[4] Η πανέμορφη παραλία του Κλειματσιά είναι αμμώδης και βρίσκεται στο χωριό Σπαρτιά της Λειβαθούς.

[5] Ταβέρνα ΑΝΤΡΑΝΙΚ στην περιοχή Καμπιέλο σε Κέρκυρα με ιδρυτή τον Αρμένη μπαρόν Αντρανίκ Καπικιάν

«Φως, περισσότερο πασχαλινό φως»

«Φως, περισσότερο πασχαλινό φως» 

Ο Κόσμος χρειάζεται ΕΙΡΗΝΗ και ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ πέραν από όλα ΑΓΑΠΗ. 

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ 

H Ανάσταση του Χριστού είναι εορτή πλημμυρισμένη με ολόλαμπρο φως. . «Nυν πάντα πεπλήρωται φωτός, ουρανός τε και γη και τα καταχθόνια», ψάλλει η Εκκλησία.
 1.Στις μέρες μας όλοι να ζούμε τους εφιάλτες μας ,από την παγκόσμια κρίση και τους φρικτούς πόλεμους στην γειτονιά μας ,από την καθημερινή προσβολή και υποβάθμιση των θεσμών, από το ατομικό σταυρό που όλοι μας οι πολίτες κουβαλάμε γογγύζοντας με την εφιαλτική καθημερινότητα, και ελπίζουμε και προσπαθούμε να βρούμε την ώρα της χαράς και της ανάπαυσης, της Ανάστασης στο Τόπο μας, στην Ελλάδα μας. Μεγάλος ο πόνος, ποταμός το δάκρυ και το αίμα στον κόσμο τούτο. Γι’ αυτό, ακούγοντας τους θρήνους και βλέποντας την αγωνία ,την απογοήτευση και τα δάκρυα και τα αίματα όλων των ανθρώπων, επικαλούμεθα: «Ανάστα, ο Θεός, κρίνον την γην»(Ψαλμ. 81:8) 
 

2. Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΘΑ ΦΕΡΕΙ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ. 

Η Δικαιοσύνη πρέπει είναι και αποτελεί το τελευταίο καταφύγιο για κάθε αδικημένου πολίτη. Η συκοφαντία, η ιδιοτελής και αντιεπιστημονική διαστρέβλωση κανόνων δικαίου, η λοιδορία δικαστικών αποφάσεων, η εξύβριση ακόμη και οι απειλές είναι στην καθημερινή ημερήσια διάταξη και στρέφονται επι δικαίων και αδίκων. 

Η στυγνή παραβίαση των κανόνων δικαίου, όπως του τεκμηρίου αθωότητος, των προσωπικών δεδομένων, η αποκάλυψη της μυστικότατος της ανακρίσεως τραυματίζουν καίρια την Δικαιοσύνη και παραμένουν ατιμώρητα «ελέω του κοινού αισθήματος» στην πραγματικότητα λόγω του αλγόριθμου που καθορίζει την τηλεθέαση . 

Η Δικαιοσύνη στο Τόπο μας μαχόμενη στην φρικτή καθημερινότητα, διέρχεται την περίοδο αυτή την «σταυρική δοκιμασία», υβριζόμενη, απειλούμενη, προπηλακιζόμενη καθημερινά. 

Διερωτώμαι στο όνομα ποιας «εξουσίας», «οι νέοι «Γραμματείς και Φαρισαίοι» «δυσσεβείς και παράνομοι» τολμούν ατιμωρητί να επιτίθενται με χυδαιότητα και αγραμματοσύνη ως «κύμβαλα αλαλάζοντα» αλλά και με βαναυσότητα και να εμφανίζονται δήθεν υπερασπιστές της . Η τέλεια αδικία είναι να φαίνεται κανείς δίκαιος χωρίς να είναι («εσχάτη γαρ αδικία δοκείν δίκαιον είναι μη όντα»).Ακούω με τρόμο κάποιοι ατιμωρητί να επιδιώκουν την εξόντωση του δυσάρεστου δημόσιου λειτουργού με την κακολογία, την ύβρη, τη λοιδορία, ακόμη και απειλή κατά της ζωής. Ο κυνικός Ζωίλος , όταν τον ρώτησαν, γιατί «κακώς λέγει», απάντησε: επειδή θέλω «κακώς ποιήσαι», αλλά δεν μπορώ. 

Δὲν είναι δύσκολο σέ επιτήδειους, σέ πανούργους λαοπλάνους να επιχειρηματολογούν έξω από την ενδιαφέρουσα το κοινό υπόθεση, να παραθέτουν άσχετα κείμενα, να επιδίδονται σέ ασύστατες ερμηνείες να κατασκευάζουν ενόχους και να προσπαθούν να επιβάλουν στην Δικαιοσύνη την άποψη τους. 

Υπάρχουν και ζητήματα που πληγώνουν το δημόσιο αίσθημα και είναι πηγή αμφισβήτησης των θεσμών .Όμως η συνολική αμφισβήτηση των θεσμών υπάρχει μια αδιαμφισβήτητή αλήθεια: 

Η Δικαιοσύνη που λειτουργεί σωστά και δίκαια, δεν επιτρέπεται να υφίσταται πιέσεις, δεν δέχεται εκβιασμούς και υποδείξεις, από κανέναν και κυρίως εφαρμόζει αταλάντευτα τους μηχανισμούς προστασίας της, που αποτελούν την μοναδική΄΄ άμυνα της ίδιας Δημοκρατίας. 

Η Δικαιοσύνη δεν υποκύπτει στις επιθυμίες των διαδίκων και κυρίως πρέπει να αποδεικνύει καθημερινά προς πάσα κατεύθυνση ότι «είναι και φαίνεται τιμία». 

 Αλλωστε κατά τον Αριστοτέλη «Η δικαιοσύνη δεν είναι μέρος της αρετής, αλλά ολόκληρη η αρετή» Εκείνος που δεν είναι υπεύθυνος για την απαράδεκτη «όζουσα» κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στην δημόσια εικόνα της Πολιτείας είναι ο αποδέκτης των υπηρεσιών απονομής της Δικαιοσύνης, ο κυρίαρχος Λαός. 

«Η δικαιοσύνη δε θα ‘ρθει μοναχή της, δεν έχει πόδια. Εμείς θα τη σηκώσουμε στους ώμους μας και θα τη φέρουμε” 

Νίκος Καζαντζάκης 

3.Χρόνια τώρα μετράω τη ζωή μου με την Πασχαλινή Ανάσταση της κάθε χρονιάς που έχω βιώσει. Τα θυμάμαι όλα! Δεν φτάνουν τα λόγια και οι σκέψεις μας να μιλήσουμε για την καθεμιά ημέρα ξεχωριστά της Μεγάλης Εβδομάδας, γιατί είναι πάρα πολλά. Το μεγαλοβδόμαδο πρέπει να βιώσουμε το μεγαλείο της αγάπης του Θεού είναι νηφάλιο, ατάραχο, μυστικό, σε οδηγεί σε χρήσιμη ένδοσκαφή, σε απαραίτητη αυτογνωσία, σε αυτοπαρατήρηση, η παράδοση είναι αυστηρή και δεν σε αφήνει να λοξοδρομήσεις στο περιθώριο. Καλούμαστε να γιορτάσουμε τη Ανάσταση «την εορτή των εορτών, η πανήγυρις των πανηγύρεων...». 

Η αποκορύφωση της λατρείας. Τα σήμαντρα και τα καμπαναριά ηχούν χαρμόσυνα, όλα μαζί ταυτοχρόνως, μεταφέροντας από άκρη σε άκρη το μήνυμα της ζωής που «νικά» τον θάνατο, της ελπίδας, της συναδέλφωσης, της συγχώρεσης, της αγάπης. Όμως το μήνυμα της Ανάστασης είναι ότι ο Κόσμος χρειάζεται ΕΙΡΗΝΗ και ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ πέραν από όλα ΑΓΑΠΗ. «Ανάσταση σημαίνει, τη λύτρωση, τη χαρά, την ελπίδα» «Ανάσταση σημαίνει δικαιοσύνη για όλους τους σταυρωμένους της γης.» ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ Κυριακή των Βαΐων 5/4/2026

ΟΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ

 

ΟΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ

-ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΝ ΟΨΕΙ  ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ (4)

 

ΑΝΤΩΝΗΣ Π. ΑΡΓΥΡΟΣ

 

1.-Οι Ανεξάρτητες Αρχές είναι ενταγμένες στο νομικό πρόσωπο του Κράτους δηλαδή κατά την κατά το Σύνταγμα διάκριση των εξουσιών(άρθρο 26) στην εκτελεστική λειτουργία του Πολιτεύματος που σαφώς διακρίνεται την δικαστικής λειτουργίας.  

Οι Ανεξάρτητες Αρχές διακρίνονται σαφώς α)σε Συνταγματικά Κατοχυρωμένες Ανεξάρτητες Αρχές(Ν.3051/2002, Ν. 4055/2012,Ν. 4139/2013και β) τις Ανεξάρτητες Αρχές που ρυθμίζονται από την κοινή νομοθεσία.

Οι Ανεξάρτητες Αρχές αποτελούν όργανα (συλλογικά ή μονοπρόσωπα) των οποίων τα μέλη απολαύουν προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και δεν επιλέγονται με ειδική διαδικασία χωρίς την υπηρέτηση των αρχών της διαφάνειας(αυτή την στιγμή κανείς δεν γνωρίζει ποιος είναι υποψήφιος, τα προσόντα του, σε ποια αρχή  ,ποιοι επιλέγονται ποιοι απορρίπτονται κλπ.) Δεν τελούν σε καμία ιεραρχική σχέση προς τα άλλα κρατικά όργανα. Οι πράξεις τους υπόκεινται μόνο σε δικαστικό και κοινοβουλευτικό έλεγχο[1] Τα μέλη Των Ανεξάρτητων Αρχών διαθέτουν προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία έναντι της εκτελεστικής λειτουργίας, ενώ ο κοινοβουλευτικός έλεγχος που ασκείται δημιουργεί ενίοτε προβλήματα στην Ανεξαρτησία τους και σε κάθε περίπτωση δεν είναι αποτελεσματικός.

2.-Στο άρθρο 101Α του Συντάγματος, το οποίο προστέθηκε με το από 6.4.2001 Ψήφισμα της Ζ΄ Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων (Α΄ 84/17.4.2001), ορίζονται τα εξής: «1. Όπου από το Σύνταγμα προβλέπεται η συγκρότηση και η λειτουργία ανεξάρτητης αρχής, τα μέλη της διορίζονται με ορισμένη θητεία και διέπονται από προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία, όπως νόμος ορίζει. 2. (όπως αντικαταστάθηκε με το από 25.11.2019 Ψήφισμα της Θ΄ Αναθεωρητικής Βουλής - Α΄ 211/24.12.2019) ...

Τα πρόσωπα που στελεχώνουν τις ανεξάρτητες αρχές πρέπει να έχουν τα ανάλογα προσόντα, όπως νόμος ορίζει. Η επιλογή τους γίνεται με απόφαση της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής. Η απόφαση λαμβάνεται με πλειοψηφία των τριών πέμπτων των μελών της. Η θητεία των μελών των ανεξάρτητων αρχών παρατείνεται έως το διορισμό νέων μελών. ...».

Είναι αλήθεια ότι στην εφαρμογή της η διάταξη που επιδιώκει την κατά το δυνατόν ομοφωνία της Βουλής δεν απέδωσε τα αναμενόμενα και στην πραγματικότητα λειτούργησε αρνητικά, με το δεδομένο ότι δεν προέκυψαν στην εφαρμογή συνήθως συγκλήσεις και η επιλογή της συνθέσεως των Ανεξαρτήτων Αρχών κατέστη «σημείο αντιλεγόμενο»[2]. Μερικοί αναζητούν την αιτία στην κοινοβουλευτική διαπάλη. Το ζήτημα όμως στην πραγματικότητα αφορά προεχόντως :

 α) την έλλειψη διαφάνειας

β) την έλλειψη απολογισμού-λογοδοσίας  

γ) την έλλειψη ορθού συστήματος επιλογής, ζητήματα που δεν απαιτούν συνταγματική αναθεώρηση ,αλλά μπορούν να επιλυθούν με κοινό νόμο. Τέτοιες προσπάθειες έγιναν(υπήρξε και σχέδιο νόμου) ,αλλά απέτυχαν λόγω κυρίως της υπονόμευσης- αντίδρασης των μελών των ιδίων των Αρχών που φοβούνται την υποβάθμιση τους και τους κινδύνους υπονόμευσης της Ανεξαρτησίας τους.

3.-Καταρχήν επιδιώκεται και ορθά οι Αρχές να λειτουργούν σαν αντίβαρο του Κράτους με αντικειμενικότητα και αμεροληψία.

Η αρχή της αμεροληψίας των διοικητικών οργάνων, η οποία αποτελεί ειδικότερη έκφανση της συνταγματικής αρχής του Κράτους Δικαίου(ΣτΕ2318/2007) προϋποθέτει όργανα (και ιδίως των Ανεξαρτήτων Αρχών) που είναι αποκομμένα απο τους επηρεασμούς της πολιτικής εξουσίας. Και ερωτάται κανείς όταν για τον επιλογή-διορισμό των προσώπων αυτών επιδιώκεται «σύγκλησή» των πολιτικών δυνάμεων, τότε δεν μπορεί να υπηρετείται η «Ανεξαρτησία»[3] η δε πρόταση γίνεται μέσω του αρμοδίου Υπουργού και σχεδόν πάντοτε στα πλαίσια του κομματικού ανταγωνισμού .Θεωρώ λοιπόν ότι η αλλαγή του τρόπου επιλογής στο υψηλότερο επίπεδο διαφάνειας της διαδικασίας είναι επιβεβλημένη

·         Α) Προηγείται για κάθε Αρχή δημόσια προκήρυξη με τα ειδικά προσόντα που απαιτούνται ένα χρόνο προ της λήξεως της θητείας με δημόσια πρόσκληση των υποψηφίων αναγνωρισμένου κύρους

·         Β) Καταρτίζεται από την Βουλή κατάλογος των υποψηφίων με έλεγχο των προσόντων, ο κατάλογος δημοσιοποιείται

·         Γ)Η Ολομέλεια της Βουλής αποφαίνεται με μυστική ψηφοφορία για τον κατάλογο των υποψηφίων

·         Δ) Η επιλογή των μελών θα γίνεται απευθείας από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας[4] εκ του καταλόγου της προτάσεως της Βουλής.

Μ ‘αυτόν τον τρόπο θα ενισχυθεί η δημοκρατική νομιμοποίηση των Ανεξαρτήτων Αρχών με την επιλογή προσώπων ευρύτατης αποδοχής που θα στελεχώσουν όργανα που έχουν ως αποστολή, μεταξύ άλλων, την επίβλεψη και την ρύθμιση κρίσιμων τομέων. Θα αποφευχθεί «να υπηρετούν» τα μέλη αυτά ισχυρούς οικονομικούς-πολιτικούς παράγοντες αφού η δημοσιοποίηση του καταλόγου θα υπηρετήσει την αξιοκρατία και την διαφάνεια.

 Η «εικόνα» της Βουλής κατά την επιλογή των μελών των Ανεξάρτητων Αρχών και των δικαστικών λειτουργών για την ηγεσία της Δικαιοσύνης, με ερωτήσεις που κάθε άλλο παρά επιδιώκουν την ανίχνευση των προσόντων και της προσωπικότητος του ερωτωμένου, δημιουργεί στους πολίτες(τ αισθήματα απογοήτευσης για το κύρος και την λειτουργία που επιτελείται(το ίδιο δυστυχώς με την περίπτωση της εικόνας των εξεταστικών επιτροπών της Βουλής) και δεν εξασφαλίζει την αμερόληπτη κρίση του πολιτικού συστήματος.

Όμως δεν αρκεί η διαυγής διαδικασία επιλογής με τον κανόνα της εξειδίκευσης, επιβάλλεται και η διαφάνεια και λογοδοσία των δράσεων και του απολογισμού της αρχής.

Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο πρέπει να προβλεφθεί η πλήρωση  για τις μη συνταγματικά κατοχυρωμένες Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές, ο κοινός νομοθέτης στην πράξη πρέπει να εναρμονίζεται με τις επιταγές της διάταξης του άρθρου 101Α του Συντάγματος ως προς την ρύθμιση της προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας, το ορισμένο της θητείας και την ανάδειξη μελών με τα ανάλογα απαιτούμενα προσόντα και εξειδίκευση. Πρέπει να αποτελέσει κώλυμα εκλογιμότητάς για την επομένη βουλευτική περίοδο η ιδιότητα μέλους Ανεξάρτητης Αρχής, όπως και ταυτόχρονη άσκηση οποιουσδήποτε επαγγέλματος.

Η ζωή μας,με την χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς τις αναγκαίες ασφαλιστικές δικλείδες οδεύει νομοτελειακά σε πλήρη απομάκρυνση από τις Αρχές του Νομικού μας Πολιτισμού, οπότε τίθενται ζητήματα που αφορούν την λειτουργία του Δημοκρατικού μας Πολιτεύματος. Χρειάζεται άμεση παρέμβαση προς συμπλήρωση των άρθρων 5 και 5^Α του Συντάγματος με άρθρο 5β, για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και στην ισορροπία των εξουσιών στο ψηφιακό περιβάλλον] από την χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

 

4.-Ο Συνταγματικός νομοθέτης πρέπει να αναθεωρήσει το  άρθρο 101Α του Συντάγματος:

α)να καθορίσει με τις σημερινές συνθήκες, τις Συνταγματικά προβλεπόμενες Αρχές, επιβάλλοντας την ενοποίηση ή συγχώνευση εκείνων που είναι αναγκαίες.,

β) να περιοριστεί η δυνατότητα του κοινού νομοθέτη να ιδρύει ανεξάρτητες αρχές. Η εισαγωγή μιας τέτοιας ρύθμισης θα θέσει φραγμό στην μετακύληση αρμοδιοτήτων από την Κυβέρνηση προς τις ανεξάρτητες αρχές και θα συμβάλει στην διαφύλαξη της αρχής της διάκρισης των εξουσιών.

γ) να θέσει τις προϋποθέσεις της ανεξάρτητης λειτουργίας των Αρχών ,με την διαφύλαξη των αρχών της λογοδοσίας και διαφάνειας που πρέπει να τις διέπουν.

δ) Να προσθέσει διάταξη 5Β στο σύνταγμα[5] για την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και του δημοκρατικού Πολιτεύματος, από τις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης, πράγμα για το οποίο υπάρχει επιφύλαξη λόγω της φύσεώς της ΤΝ[6].

Οι Ανεξάρτητες Αρχές συνιστούν, παράλληλα και όχι αντίθετα  με τη δικαστική λειτουργία, θεσμικά αντίβαρα. «Η νομολογία του ΕΔΔΑ θεωρεί τις ανεξάρτητες αρχές ως ισοδύναμες με τα δικαστήρια για την προστασία των δικαιωμάτων»(Κώστας Μενουδάκος )

5.Η τεχνητή νοημοσύνη. μαζί με την επανάσταση που φέρνει σε όλα τα ζητήματά. φέρνει την επιτακτική αναγκαιότητα της ίδρυσης μιας συνταγματικά κατοχυρωμένης ανεξάρτητης αρχής, η οποία θα ρυθμίζει τους όρους και την λειτουργία της τεχνητής νοημοσύνης με στόχο την διασφάλιση των ατομικών ελευθεριών μας και την επίλυση «ηθικών διλημμάτων» και ζητημάτων δεοντολογίας από τη χρήση. τεχνητής νοημοσύνης. Το έργο αυτό πρέπει να έχει μια ενιαία Αρχή και όχι με τον κατακερματισμό και την αλληλοεπικάλυψη από  (α) την ΑΠΔΠΧ, (β) το ΣτΠ, (γ) τη ΑΔΑΕ και (δ) τη Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ),όπως καθόρισε το Υπουργείο ψηφιακής διακυβέρνησης[7]

 

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

---

[1] Βλ. Σπανού Κ. « Ανεξάρτητες Αρχές : Κρίση , Μετεξέλιξη ή Αναβάθμιση του πολιτικού συστήματος», στο Ξ. Κοντιάδη – Χαρ. Ανθόπουλου « Η Κρίση του Ελληνικού Πολιτικού Συστήματος», εκδ. Παπαζήση (2008).

[2] Αλιβιζάτος Ν. «Ο Αβέβαιος Εκσυγχρονισμός και η θολή συνταγματική αναθεώρηση» εκδ. Πόλις (2001), σελ.223

[3] Βλ.Αλιβιζάτος Ν. « Η προσφορά των Ανεξάρτητων Αρχών και οι προϋποθέσεις αποτελεσματικής λειτουργίας τους», στο Ν. Φραγκάκη «Οι Ανεξάρτητες Αρχές στη Σύγχρονη Δημοκρατία», Ελληνικό Κέντρο Ευρωπαϊκών Μελετών και Ερευνών, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα (2008)

[4] Βλ. Αλιβιζάτος Ν. , άρθρο « Μια αναθεώρηση για τα στοιχειώδη» στην Εφημερίδα Η Καθημερινή , 21/9/2014 και www. constitutionalism.gr και

Αλιβιζάτος Ν. , άρθρο «Άποψη: Αναθεώρηση του Συντάγματος : 5+1 προτάσεις για τα βασικά» στην Εφημερίδα Η Καθημερινή 26/3/2018

 

[5] Ευρ. Στυλιανίδης, «Πρόταση για την Τεχνητή Νοημοσύνη ενόψει της Αναθεώρησης του Ελληνικού Συντάγματος», σε: Ευρ. Στυλιανίδη (επιμ.), Τεχνητή Νοημοσύνη: Ανθρώπινα Δικαιώματα, Δημοκρατία & Κράτος Δικαίου, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, 2025, σ. 633 επ

[6] Βλ (1)Φ. Παναγοπούλου, Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΕΕ/2024/1689, Artificial Intelligence Act, AI Act): Μια πρώτη Συνταγματο-ηθική θεώρηση, Σειρά: Μονογραφίες (20), ηλεκτρονική έκδοση, εκδ. Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου, Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου, 2025, σε ιστότοπο του Κέντρου Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου: https://www.epoliteia.gr/wp-content/uploads/2025/10/Artificial-Intelligence-Act.pdf (τελευταία προσπέλαση: 15.11.2025)

 

(2)Φ. Παναγοπούλου-Κουτνατζή, Τεχνητή νοημοσύνη: ο δρόμος προς έναν ψηφιακό συνταγματισμό. Μια ηθικο-συνταγματική θεώρηση, Επετηρίδα φιλοσοφικής έρευνας δια-ΛΟΓΟΣ, Σειρά: Φιλοσοφική Βιβλιοθήκη / Μελέτες (93), εκδ. Παπαζήση, 2023

[7] Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Οι Αρχές προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε σχέση με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ελλάδα, Αθήνα, 12 Νοεμβρίου 2024, σε: https://www.mindigital.gr/archives/6901