ΕΙΝΑΙ Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ;
ΑΝΤΩΝΗ Π.ΑΡΓΥΡΟΥ
- Κατά τον Montesquieu στο έργο του Το Πνεύμα των Νόμων
«δεν υπάρχει ελευθερία αν η δικαστική εξουσία δεν είναι χωρισμένη από τη
νομοθετική και την εκτελεστική…Εκάστη των τριών λειτουργίων της κυριαρχίας δέον
να ανατίθηται ιδίω οργάνω επί τω σκοπώ όπως αι πολιτικαί δυνάμειςσυνέχωσιν
αλλήλας και αντισταθμίζονται».
- Το ισχύον Σύνταγμα στο άρ. 87 παρ.1 ορίζει ότι «η δικαιοσύνη απονέμεται από δικαστήρια συγκροτούμενα από τακτικούς δικαστές που απολαμβάνουν λειτουργική και προσωπική ανεξαρτησία.» Ως «λειτουργική ανεξαρτησία» των δικαστών νοείται το αναφερόμενο στην παρ.2 άρ.87 , ήτοι ότι κατά την άσκηση των καθηκόντων τους «υπόκεινται μόνο στο Σύνταγμα και τους νόμους και σε καμία περίπτωση δεν υποχρεούνται να συμμορφώνονται με διατάξεις που έχουν τεθεί κατά κατάλυση του Συντάγματος.», ενώ ως «προσωπική ανεξαρτησία» νοείται η ισοβιότητα των δικαστών (άρ.88 του Συντάγματος).
- Στο δημοκρατικό και φιλελεύθερο κράτος δικαίου που ζούμε, θεμέλιο της νομιμοποίησης κάθε εξουσίας είναι η λαϊκή κυριαρχία. Φορέας αυτής είναι ο Λαός, ο οποίος βούλεται διά των νομίμων αντιπροσώπων του, που περιβάλλονται με την νομιμοποίηση της λαϊκής κυριαρχίας με τις εκλογές . Μια εξουσία όμως, η δικαστική, στερείται άμεσης λαϊκής νομιμοποίησης αφού οι δικαστές δεν εκλέγονται αλλά διορίζονται και κυρίως απολαμβάνουν προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας υποκείμενοι μόνο στο νόμο (που αυτοί οι ίδιοι ερμηνεύουν) και τη συνείδηση τους και σε καμία άλλη αρχή, εξουσία κλπ. Παρά ταύτα οι δικαστές είναι περιβεβλημένοι με δημοκρατική νομιμοποίηση ως οι φορείς μιας των τριών εξουσιών.
- Η δημοκρατική νομιμοποίηση αναφαίνεται ακριβώς στην υποχρέωση τους να αιτιολογούν τις κρίσεις τους δημοσίως, ώστε να υπάρχει διαφάνεια ως προς τη διαδικασία παραγωγής της απόφασης αλλά και ως προς τη γνωστική διαδικασία που θεμελιώνει το διατακτικό της απόφασης.
- Από το 1974 μέχρι σήμερα,συνεχώς εκφράζονται στον δημόσιο λογο αμφισβητήσεις σχετικές με την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.
- Εχω την γνώμη όμως οτι κατά το μέρος που αφορά την επιλογή της Ηγεσίας της Δικαιοσύνης η δικαστική ανεξαρτησία είναι πρωτίστως θέμα προσώπων και λιγότερο θέμα συστήματος επιλογής.
- Η δικαιοσύνη αποτελεί την τελική εγγύηση της
ελευθερίας. Γι’αυτό και η επέμβαση των δύο άλλων
λειτουργιών σε βάρος της, αποτελεί κίνδυνο για το πολίτευμα της Δημοκρατίας και
τα συνταγματικά και ατομικά δικαιώματα του λαού.
