ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΣΕ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ

του ΘΕΜΙΣΤΟΠΟΛΟΥ


Ι. Η ΤΡΑΓΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

Αποτελεί κοινό τόπο ότι στη Πατρίδα μας η Δικαιοσύνη ευρίσκεται από πολλών ετών, σε δοκιμασία. Τα τελευταία τραγικά γεγονότα έφεραν την δοκιμασία αυτή στα έσχατα όρια . Συνέβη κατά τρόπον ανεπίδεκτο αμφισβητήσεως ,η αποκάλυψη δικαστικών λειτουργών οι οποίοι Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στους εξής παράγοντες :αυτή αφορά τόσο το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο ,όσο και τη τρομακτική βραδύτητα για την απονομή της
α)Οι βάσεις Οργάνωσης της Δικαιοσύνης –η προϊστορία .
Ελάχιστα είναι γνωστόν εκτός της νομικής οικογένειας, το γεγονός ότι η Οργάνωση των Δικαστηρίων και της Δικαιοσύνης βασίζεται σε βάσεις πού έθεσε η Αντιβασιλεία επί Όθωνος γνωστή και «περίοδος Βαυαροκρατίας » και ότι το θεσμικό της πλαίσιο ο οργανισμός των δικαστηρίων και συμβολαιογράφων της 21 Ιανουαρίου/2 Φεβρουαρίου 1834 που καταργήθηκε με το ν 1756/88 διατηρήθηκε σχεδόν ανέπαφο μέχρι σήμερα. Οι νομοθετικές βάσεις που ετέθησαν στη περίοδο εκείνη από τη Αντιβασιλεία που αγνόησε το ζωντανό Ελληνικό Δίκαιο που η παράδοση διατηρούσε στο υπόδουλο Ελληνικό Έθνος είναι μια πολύ βασική αιτία των δεινών που σήμερα υφιστάμεθα .
Δεν είναι τυχαίο ότι οι κανόνες για την Οργάνωση των δικαστηρίων που έθεσαν οι Βαυαροί ίσχυαν μέχρι του ν 1756/88 ,ότι ενώ ο νέος Αστικός μας Κώδικας άρχισε να ισχύει το 1946 και ότι ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας των Βαυαρών 2/14 Απριλίου 1834 ίσχυσε μέχρι 1971 ενώ αποκτήσαμε ολοκληρωμένους Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας και Κώδικα Διοικητικών Διαφορών (ν 2717/1999)μόλις το 1999. Το ισοζύγιο του θεσμικού εκσυγχρονισμού είναι ακόμα εντελώς δυσμενές ,παρά τις φιλότιμες προσπάθειες που κατά καιρούς γίνονται . Υπάρχουν ζητήματα άμεσης προτεραιότητας τα οποία εκκρεμούν άλυτα από χρόνια και εκθέτουν την χώρα και το νομικό μας πολιτισμό .
β) Η αντιμετώπιση της Πολιτείας –Η έλλειψη πόρων, σύγχρονης οργάνωσης
Η Δικαιοσύνη αντιμετωπίζεται κάποιες φορές από τους εκάστοτε κρατούντες ,σαν την Λειτουργία εκείνη που είναι στη εξουσία χρήσιμη όταν είναι «αρεστή» ενώ οι δαπάνες για την αναβάθμιση των υπηρεσιών της είναι είδος πολυτελείας για το Ελληνικό Δημόσιο. Λείπουν τα σύγχρονα ηλεκτρονικά μέσα και το εκπαιδευμένο προσωπικό. Κυρίως όμως η υπεργιγάντωση ορισμένων δικαστηρίων και κακή χωροταξική κατανομή των δικαστηρίων είναι πλέον μείζον πρόβλημα. Αξίζει να σημειωθεί ότι λόγω ελλείψεως πόρων και μηχανοργάνωσης αποτελεί παγκόσμια ντροπή το γεγονός της τηρήσεως των Πρακτικών συνεδριάσεως των δικαστηρίων χειρόγραφα Αποτελεί εξαθλίωση του συστήματος απονομής της Δικαιοσύνης σήμερα στα πολιτικά δικαστήρια της Πρωτεύουσας οι διάδικοι να επιμελούνται με ευθύνη και δαπάναις τους διατηρούνται της καθαρογραφής των δικαστικών αποφάσεων που τους αφορούν .
γ) Η καθυστέρηση απονομής της Δικαιοσύνης.
Το πρόβλημα της βραδύτητας απονομής της δικαιοσύνης αγγίζει τόσο της πολιτική όσο και την διοικητική δικαιοσύνη Δεν είναι προς τιμήν της Χώρας η καταδίκη της για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ,λόγω της αδικαιολόγητης βραδύτητας απονομής της Δικαιοσύνης α) Το ΕΔΔΑ . έκρινε ότι σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 1 της Σύμβασης για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις θεμελιώδεις Ελευθερίες η υπόθεση οποιουδήποτε προσώπου πρέπει να δικάζεται από το δικαστήριο εντός ευλόγου προθεσμίας. Για να καθοριστεί το εύλογο ή μη του χρονικού διαστήματος εκδίκασης των υποθέσεων λαμβάνεται υπόψη το στάδιο στο οποίο βρίσκονταν αυτές την 20/11/1985, οπότε αναγνωρίστηκε το δικαίωμα ατομικής προσφυγής με ελληνική δήλωση. Κρίσιμος όμως και ο χρόνος διάρκειας των διαδικασιών αυτών μέχρι την παραπάνω ημερομηνία. Στον χρόνο αυτό περιλαμβάνεται τόσο αυτός που μεσολάβησε έως την έκδοση αποφάσεων των διοικητικών οργάνων επί των ενστάσεων όσο και αυτός μέχρι την έκδοση δικαστικών αποφάσεων, λαμβανομένων υπόψη της περιπλοκότητας της υπόθεσης, της συμπεριφοράς των μερών και των πραγματικών περιστατικών
β).Δεν είναι προς τιμήν της χώρας ότι στο μεγαλύτερο Πρωτοδικείο της Χώρας και της ΕΕ της Αθήνας ο προσδιορισμός για συζήτηση αγωγής της τακτικής διαδικασίας γίνεται μετά ένα και πλέον χρόνο από τη κατάθεση της αγωγής , ότι η τυχόν αναβολή της υποθέσεως γίνεται και πάλι μετά από ένα έτος από της πρώτης δικασίμου, δεν είναι προς τιμήν της Χώρας όταν ο Πολίτης αναμένει να συζητηθεί επί πολλά έτη η υπόθεση του σε όλα Δικαστήρια όλων των βαθμών στα οποία εκκρεμούν και θα εκκρεμούν για πολλά χρόνια χιλιάδες αδίκαστες υποθέσεις .
Οι αιτίες της απαράδεκτης καθυστέρησης απονομής της Δικαιοσύνης είναι πολλές ,μεταξύ των οποίων είναι: 1) η κακή χωροταξική κατανομή των δικαστηρίων, 2) η απασχόληση των Δικαστηρίων και ειδικά των Ανωτάτων με πολυτελή και εντελώς αβάσιμα ένδικα μέσα και αυτό κυρίως όταν διάδικος είναι το Δημόσιο ,3)η απασχόληση Ανωτέρων και Ανωτάτων Δικαστικών λειτουργών σε εξωδικαστικά καθήκοντα ,συμβούλια και επιτροπές ,4)η έλλειψη μηχανοργάνωσης των δικαστηρίων 5) η τυπική και όχι ουσιαστική επιθεώρηση των δικαστικών λειτουργών ,6)η κακή ποιότητα παροχής νομικών υπηρεσιών από τους παράγοντες της Δίκης. 7)Ο δραματικός υπερπληθωρισμός των δικηγόρων κλπ 8)Η πολυνομία 8) Οι παρεμβάσεις της Εκτελεστικής Εξουσίας στη επιλογή της Ηγεσίας της Δικαιοσύνης ,έτσι ώστε να επιλέγονται εκάστοτε οι εκλεκτοί της χωρίς να το επιτυγχάνει πάντοτε
δ)Τα προνόμια του Κράτους-η στρεψοδικία της κρατικής εξουσίας .
Την ίδια ώρα η Κρατική Εξουσία(όπως διαγράφεται στο ν 1256/82 δηλαδή σ’ αυτό που ονομάζεται ευρύτερος δημόσιος τομέας) ασκεί στρεψόδικα αβάσιμα ένδικα μέσα κατά των αρνητικών σ’ αυτήν αποφάσεων των δικαστηρίων επωφελούμενη την πολυτελή και πολυπρόσωπη οργάνωση των νομικών υπηρεσιών της καθώς και τα πάσης φύσεως πολλές φορές αντισυνταγματικά και πολυτελή δικονομικά προνόμια που είναι εξοπλισμένη η Ελληνική Διοίκηση ,αλλά και το γεγονός ότι ο αδύνατος που είναι πάντοτε ο πολίτης πρέπει να εξαντλήσει όλους τους βαθμούς δικαιοδοσίας για να δικαιωθεί κι αυτό αφού αναμείνει επί έτη πολλά την έκδοση των σχετικών δικαστικών Αποφάσεων
Ακόμη και αν δικαιωθεί πολίτης είναι η νίκη του άνευ αντικειμένου αφού ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ 15-20 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΧΡΙ ΠΟΥ ΝΑ ΔΙΚΑΙΩΘΕΊ ΚΑΝΕΊΣ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ
Όμως γενναίες δικαστικές Αποφάσεις έκριναν ότι η κατ' άρθρο 8 Ν. 2097/52 απαγόρευση της αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος του Δημοσίου και οργανισμών στους οποίους έχουν επεκταθεί τα προνόμιά του, όπως οι Ο.Τ.Α., αντίκειται στις διατάξεις του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και ως τέτοια θεωρείται καταργημένη.
Όταν όμως ο πολίτης δικαιωθεί μετά μακροχρόνιους δικαστικούς αγώνες καλείται να εισπράξει την δικαστική δαπάνη που του επιδικάσθηκε που δεν αρκεί για να καλύψει ούτε τα έξοδα επιδόσεων της δίκης ,που αναίτια και άδικα του επεβλήθη και το αποτέλεσμα τον δικαίωσε. Αλλά αφού ο πολίτης εξαντληθεί στη μακρές δικαστικές διαδικασίες αντιμετωπίζει πολλές φορές και μετά από αλλεπάλληλες ακυρωτικές αποφάσεις την άρνηση της διοίκησης να συμμορφωθεί μ’ αυτές παρά τις σχετικές Συνταγματικές διατάξεις .

στ)Οι παρεμβάσεις στο έργο της Δικαιοσύνης-η πολυνομία –οι τροπολογίεςΠαράλληλα οι άμεσες και έμμεσες παρεμβάσεις της εκάστοτε εξουσίας στο έργο της Δικαιοσύνης έχουν δημιουργήσει εύλογη δυσφορία της κοινής γνώμης ,η οποία όμως σε κάθε περίπτωση έχει ακόμη εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη και τους Λειτουργούς της. Τέτοιες παρεμβάσεις αποτελούν μεταξύ άλλων : α)οι νομοθέτηση διατάξεων με τις οποίες επιχειρείται η μη εφαρμογή ή αλλοίωση των συνεπειών δικαστικών Αποφάσεων ,πράγμα που επιτυχώς η Δικαιοσύνη μέχρι σήμερα έχει αποκρούσει ,β)η δυσμενής κριτική υψηλών παραγόντων της δημόσιας ζωής επ ’ευκαιρία δυσμενών γι’ αυτούς ή τα κόμματα τους δικαστικών Αποφάσεων ,γ) η προσπάθεια χειραγώγησης της Δικαιοσύνης με τη «επιλογή» εκλεκτών κομματικών φίλων σε επίκαιρες θέσεις της Ηγεσίας της Δικαιοσύνης, ή δ) κυρίως με τη μέθοδο της τοποθέτησης σε εξωδικαστικά καθήκοντα δικαστών ,με υψηλές αμοιβές. ε)Άλλη μέθοδος κατάλυσης και φαλκίδευσης του δικαίου μας συστήματος είναι η μέθοδος των τροπολογιών που κατατίθενται σε άσχετα νομοσχέδια και τροποποιούν θεσμικούς νόμους ,η να επιχειρείται ή φαλκίδευση με αναδρομικές ρυθμίσεις δικαιωμάτων έτσι ώστε το ισχύον σε κάθε περίπτωση νομικό καθεστώς να είναι δύσκολο να το βρει και ο πιο επιμελής διάδικος.
Παρά ταύτα τα θλιβερά και εν πολλοίς γνωστά δεν μπορεί κανείς να παραγνωρίσει το γεγονός ότι ο Έλληνας δικαστής μοχθεί και μάχεται για να επιτελέσει το καθήκον του ,ότι παρά τις μέχρι σήμερα προσπάθειες ακόμα υπολείπεται σε υλικές αμοιβές αντίστοιχες των Ευρωπαίων συναδέλφων του

ΙΙ.- ΟΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ



η Δικαστική Αστυνομία

Με τον Ν 2145/1993 στο άρθρο 36 δόθηκε η εξουσιοδότηση για την δημιουργία Δικαστικής Αστυνομίας:"1. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται ύστερα από πρόταση των Υπουργών Προεδρίας της Κυβέρνησης, Οικονομικών, Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης, μπορεί να ιδρυθεί υπηρεσία Δικαστικής Αστυνομίας στις εισαγγελίες πρωτοδικών της χώρας με τον τίτλο "Δικαστική Αστυνομία", που τελεί υπό την άμεση διεύθυνση του οικείου εισαγγελέα πρωτοδικών. 2. Σκοπός της Δικαστικής Αστυνομίας είναι η υποβοήθηση του εισαγγελέα πρωτοδικών στα καθήκοντα του με την διενέργεια :α. Προανακριτικών πράξεων. β. Προανακριτικών εξετάσεων. γ. Συλλογής αναγκαίων αποδεικτικών στοιχείων για να βεβαιωθεί η τέλεση εγκλήματος και να ανακαλυφθεί ο δράστης. δ. Εκτελέσεως ποινικών δικαστικών αποφάσεων, ενταλμάτων συλλήψεως, προσωρινής κρατήσεως και βίαιης προσαγωγής, καθώς και κάθε άλλης διαδικαστικής πράξεως της ποινικής διαδικασίας κατά την κρίση του αρμόδιου εισαγγελέα." Η διάταξη αυτή δεν εφαρμόσθηκε ποτέ. Όμως μέσα στο σημερινό περιβάλλον του σύγχρόνου κόσμου με την πολυπλοκότητα και τη εξειδικεύσει του οργανωμένου εγκλήματος ,αλλά και τη τραγική και απαράδεκτη καθυστέρηση απονομής της ποινικής δικαιοσύνης λόγω των προβλημάτων που παρουσιάζει η αγκυλωμένη παντελώς απολιθωμένη προανάκριση. ΄Υπάρχουν εξαιρετικά σημαντικοί λόγοι προστασίας του δημοσίου συμφέροντος και των ατομικών ελευθεριών ιδίως κατά τη διεξαγωγή της Αστυνομικής Προανάκρισης που αξιώνουν να διεξάγεται και μάλιστα για τα σοβαρά εγκλήματα από όργανα που να είναι πτυχιούχοι νομικής σχολής πάντοτε κάτω από την εποπτεία του αρμοδίου Εισαγγελέα .Έτσι νομίζουμε ότι είναι αναγκαία η δημιουργία δικαστικής Αστυνομίας, στα πρότυπα του αμερικανικού FBI. Στη Δικαστική Αστυνομία θα πρέπει να μην υπάρχει βαθμολογική αντιστοιχία με τα όργανα της Ελληνικής Αστυνομίας να μην είναι ένστολη ,αλλά να είναι ένοπλη και να εδρεύει παράλληλα τις Εισαγγελικές Αρχές. Η δικαιοσύνη θα αποκτήσει ένα αποφασιστικό όπλο στη δίωξη και τιμωρία του εγκλήματος και θα επιταχυνθεί η ποινική διαδικασία .