ΤΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ

 

ΤΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ

ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΚΙ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ

 

ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΩΝ ΝΙΑΤΩΝ ΜΟΥ:

 

1.-Το γεγονός ότι σαν παιδιά είχαμε τρεις μήνες διακοπές ήταν μια αξέχαστη εμπειρία που άρχιζέ 24 Ιουνίου τ’ “Αι Γιαννιού του κλήδονα”[1] και συνεχίζονταν στις 2 Ιουλίου με την μετάβαση στο νησάκι του Δια για το πανηγύρι της Παναγίας των Βλαχερνών[2] και τελείωνε με το πρώτο κουδούνι του σχολείου το Σεπτέμβρη . Και μόνο που έκλειναν τα σχολεία και θα περνούσες τις μέρες σου χωρίς ίχνος αναγκαστικού διαβάσματος (αυτό δεν συνέβαινε με μένα που το καλοκαίρι “έπρεπε” να διαβάσω Λογοτεχνία και να λύσω μερικές ασκησούλες Μαθηματικών και αυτό κάθε απόγευμα ,πριν από την Παράκληση της Παναγίας[3] ), σου έφτανε για να είσαι χαρούμενος και μπορώ να πω ευτυχισμένος. Το πρωινό μπάνιο στο γιαλό μας τον Κλειματσιά [4], με το γαϊδούρι και την Ευγενία του Πέτα να μας συνοδεύει και το μεσημεριανό να σερβίρεται από την νόνα(την γιαγιά μας) στην παραλία και στη καυτή άμμο, τα κεφτεδάκια που σπρώχνονταν στο στόμα μας αναγκαστικά, ανάμεσα σε βουτιές και κλάματα . Περνούσαμε ατέλειωτες ώρες στην παραλία χωρίς αντηλιακή κρέμα με δείκτη προστασίας 30 και χωρίς μαθήματα ιστιοπλοΐας, γλεντούσαμε ,παίζαμε είμαστε παιδιά. Φτιάχναμε όμως φανταστικά κάστρα στην άμμο και ψαρεύαμε με ένα αγκίστρι και μια πετονιά. Βγαίναμε  όταν δεν πηγαίναμε μπάνιο από το σπίτι τρέχοντας το πρωί, παίζαμε όλη τη μέρα και δεν γυρνούσαμε στο σπίτι παρά μόνο αφού έπεφτε το σκοτάδι και οι μανάδες μας φώναζαν να γυρίσουμε για φαγητό ! . Ανοίγανε κεφάλια όταν παίζαμε πόλεμο με πέτρες και ξύλα και δεν «έτρεχε τίποτα». Ήταν κάτι συνηθισμένο για παιδιά και όλα θεραπεύονταν με λίγο ιώδιο ή μερικές ξυλιές στα πισινά μας για την αταξία μας. Δεν υπήρχε κάποιος να κατηγορήσεις παρά μόνο ο εαυτός σου. Είχαμε  γερούς καυγάδες και κάναμε καζούρα ο ένας στον άλλος και μάθαμε να το ξεπερνάμε. Ένας συμμαθητής μου ο ΣΠ ,μού έσπασε την μύτη γιατί διαφωνήσαμε στην ομάδα ,ενώ εγώ έπεσα με το ποδήλατο κι έσπασα τα μούτρα μου γιατί χάζευα.

2.-Κι ύστερα όταν η εφηβεία έρχονταν ,μαζί με το σταμάτημα του σχολείου έρχονταν κι άλλες χαρές και έρωτες και χτυποκάρδια, ήταν ότι τα περισσότερα τα βίωνες για πρώτη φορά – είτε αυτό σήμαινε φιλί είτε βραδινό μπάνιο, είτε τα πάρτι στο Φανάρι του Αργοστολιού ,είτε η γεύση του βερμούτ είτε το πρώτο τσιγάρο , είτε η λατρεία της μουσικής (κάθε μουσικής) στα καλοκαίρια σου, είτε το ραντεβού εξ αποστάσεως για ένα φιλί στα πεταχτά .Η επαρχία είχε τους συνωμοτικούς κανόνες της .

Πάντα ήταν μαγικά τα καλοκαίρια της εφηβείας μας και στην Κέρκυρα (όπου κάθε καλοκαίρι μετακομίζαμε ένα μήνα για δούμε τους εκεί συγγενείς μας),στα μπάνια του Αλέκου, στα ατελείωτα βραδινά στα μουράγια ν’ ακούς  από μακριά μουσική(από το Αντρανικ[5]) εχοντας στην αγκαλιά σου τον πρώτο αληθινό σου έρωτα . Δεν ήταν όμως μόνο ότι τα καλοκαίρια ήταν μαγικά, αλλά και η άγνοια του πραγματικού κόσμου. Είχαμε ελευθερία, αποτυχία, επιτυχία και υπευθυνότητα και μέσα από όλα αυτά μάθαμε και ωριμάσαμε. Ρίχναμε τα κορίτσια κυνηγώντας τα παντού και όχι περιμένοντας την συνομιλία μας στο facebook!

3.-Καθώς μεγαλώνεις όμως συνειδητοποιείς ότι το καλοκαίρι δεν είναι η πιο μαγική περίοδος της ζωής σου. Αρχίζει η λαίλαπα της ζωής ,της εργασίας της καθημερινότητας, του αγώνα για το καρβέλι,»κρατάει χρόνια αυτή ή κολόνια». Έτσι περνούν τα χρόνια φεύγουν και μένουν οι θύμησες κι ο πόνος του αποχωρισμού αγαπημένων ,όπως του Μάκη μας.

4.-Στην πραγματικότητα, η ενήλικη ζωή δεν σταματά το καλοκαίρι. Κι εκεί που είχες συνηθίσει να σε βρίσκει το χάραμα σε κάποια παραλία, να πίνεις σφηνάκια μέχρι τελικής πτώσεως, να τρέχεις να προλάβεις το πλοίο και να κοιμάσαι στο κατάστρωμα, σε βρίσκει η μοναξιά, το στρες, η υπερβολική δουλειά και η αβεβαιότητα, η εγκαταληψη.. Όχι, δεν φτιάχνουν όλα στο τέλος κάπως (θα υπάρχει κάποιος Ιούνιος που δεν θα θες να θυμάσαι ) αλλά σίγουρα η περιπέτεια δεν έχει τελειώσει. Ποτέ δεν ξέρεις πού θα σε βρει το επόμενο ξημέρωμα, σε ποια παραλία θα κάνεις την πιο λυτρωτική βουτιά και ποιο μεσημέρι δεν θα μπορείς να πάρεις ανάσα από τα γέλια. Ελπίζεις κι αυτό το καλοκαίρι να κάνεις τις βουτιές σου στα νερά των παιδικών σου χρόνων ,ν αφήσεις πίσω σου την μιζέρια, τους τοξικούς, τους διπλοπρόσωπους ,να φύγεις να μυρίσεις θάλασσα. Κι ίσως η μαγεία κρύβεται ότι στα ενήλικα καλοκαίρια μας είμαστε εμείς που τα έχουμε καταφέρει όλα – από το να κλείσουμε επιτέλους την πόρτα στο γραφείο χωρίς να πάθουμε νευρικό κλονισμό μέχρι να πληρώσουμε ότι μπορούμε και πιούμε ένα ούζο σαν άνθρωποι, ένα καφέ στην πλατεία του χωριού μου, να πάμε στη Χάρη Του να πούμε τα εγκώμια, να δούμε τη Δύση από το Λιάκα.

Εμείς είχαμε και έχουμε φίλους που ξέρουν ν’αγαπούν.

ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

«Ος κε θεοίς επιπείθηται, μάλα τ’ έκλυον αυτού».

Αν ακούς (τα κελεύσματα) των θεών και αυτοί περισσότερο σε ακούν. Ιλιάδα, Α 218

 

---

[1] Η 24η Ιουνίου είναι από τις μεγαλύτερες καλοκαιρινές γιορτές της ελληνικής παράδοσης, αφού η γιορτή του Αϊ Γιάννη του Κλήδονα (ή Ριγανά, ή Ριζικάρη) συνοδεύεται από το παραδοσιακό έθιμο με το πέρασμα πάνω από τις φωτιές.  

[2] Η εκκλησία αυτή είναι κτισμένη στα ερείπια ναού αφιερωμένου στη λατρεία του θεού Δία από όπου και η ονομασία του νησιού. Γύρω στο 1800 υπήρχε μοναστήρι αφιερωμένο στην Παναγία τη Βλαχέρνα το οποίο όμως καταστράφηκε από τους σεισμούς του 1953, ενώ στα χρόνια της Αγγλοκρατίας χρησιμοποιούνταν ως τόπος εξορίας. Στις μέρες μας γίνεται πανηγύρι στο μικρό εκκλησάκι κάθε χρόνο στις 2 Ιουλίου.

[3] Υπήρξα από μικρός βοηθός ψάλτη στον ΙΝ ΥΘ Σπαρτιών.

[4] Η πανέμορφη παραλία του Κλειματσιά είναι αμμώδης και βρίσκεται στο χωριό Σπαρτιά της Λειβαθούς.

[5] Ταβέρνα ΑΝΤΡΑΝΙΚ στην περιοχή Καμπιέλο σε Κέρκυρα με ιδρυτή τον Αρμένη μπαρόν Αντρανίκ Καπικιάν

«Φως, περισσότερο πασχαλινό φως»

«Φως, περισσότερο πασχαλινό φως» 

Ο Κόσμος χρειάζεται ΕΙΡΗΝΗ και ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ πέραν από όλα ΑΓΑΠΗ. 

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ 

H Ανάσταση του Χριστού είναι εορτή πλημμυρισμένη με ολόλαμπρο φως. . «Nυν πάντα πεπλήρωται φωτός, ουρανός τε και γη και τα καταχθόνια», ψάλλει η Εκκλησία.
 1.Στις μέρες μας όλοι να ζούμε τους εφιάλτες μας ,από την παγκόσμια κρίση και τους φρικτούς πόλεμους στην γειτονιά μας ,από την καθημερινή προσβολή και υποβάθμιση των θεσμών, από το ατομικό σταυρό που όλοι μας οι πολίτες κουβαλάμε γογγύζοντας με την εφιαλτική καθημερινότητα, και ελπίζουμε και προσπαθούμε να βρούμε την ώρα της χαράς και της ανάπαυσης, της Ανάστασης στο Τόπο μας, στην Ελλάδα μας. Μεγάλος ο πόνος, ποταμός το δάκρυ και το αίμα στον κόσμο τούτο. Γι’ αυτό, ακούγοντας τους θρήνους και βλέποντας την αγωνία ,την απογοήτευση και τα δάκρυα και τα αίματα όλων των ανθρώπων, επικαλούμεθα: «Ανάστα, ο Θεός, κρίνον την γην»(Ψαλμ. 81:8) 
 

2. Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΘΑ ΦΕΡΕΙ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ. 

Η Δικαιοσύνη πρέπει είναι και αποτελεί το τελευταίο καταφύγιο για κάθε αδικημένου πολίτη. Η συκοφαντία, η ιδιοτελής και αντιεπιστημονική διαστρέβλωση κανόνων δικαίου, η λοιδορία δικαστικών αποφάσεων, η εξύβριση ακόμη και οι απειλές είναι στην καθημερινή ημερήσια διάταξη και στρέφονται επι δικαίων και αδίκων. 

Η στυγνή παραβίαση των κανόνων δικαίου, όπως του τεκμηρίου αθωότητος, των προσωπικών δεδομένων, η αποκάλυψη της μυστικότατος της ανακρίσεως τραυματίζουν καίρια την Δικαιοσύνη και παραμένουν ατιμώρητα «ελέω του κοινού αισθήματος» στην πραγματικότητα λόγω του αλγόριθμου που καθορίζει την τηλεθέαση . 

Η Δικαιοσύνη στο Τόπο μας μαχόμενη στην φρικτή καθημερινότητα, διέρχεται την περίοδο αυτή την «σταυρική δοκιμασία», υβριζόμενη, απειλούμενη, προπηλακιζόμενη καθημερινά. 

Διερωτώμαι στο όνομα ποιας «εξουσίας», «οι νέοι «Γραμματείς και Φαρισαίοι» «δυσσεβείς και παράνομοι» τολμούν ατιμωρητί να επιτίθενται με χυδαιότητα και αγραμματοσύνη ως «κύμβαλα αλαλάζοντα» αλλά και με βαναυσότητα και να εμφανίζονται δήθεν υπερασπιστές της . Η τέλεια αδικία είναι να φαίνεται κανείς δίκαιος χωρίς να είναι («εσχάτη γαρ αδικία δοκείν δίκαιον είναι μη όντα»).Ακούω με τρόμο κάποιοι ατιμωρητί να επιδιώκουν την εξόντωση του δυσάρεστου δημόσιου λειτουργού με την κακολογία, την ύβρη, τη λοιδορία, ακόμη και απειλή κατά της ζωής. Ο κυνικός Ζωίλος , όταν τον ρώτησαν, γιατί «κακώς λέγει», απάντησε: επειδή θέλω «κακώς ποιήσαι», αλλά δεν μπορώ. 

Δὲν είναι δύσκολο σέ επιτήδειους, σέ πανούργους λαοπλάνους να επιχειρηματολογούν έξω από την ενδιαφέρουσα το κοινό υπόθεση, να παραθέτουν άσχετα κείμενα, να επιδίδονται σέ ασύστατες ερμηνείες να κατασκευάζουν ενόχους και να προσπαθούν να επιβάλουν στην Δικαιοσύνη την άποψη τους. 

Υπάρχουν και ζητήματα που πληγώνουν το δημόσιο αίσθημα και είναι πηγή αμφισβήτησης των θεσμών .Όμως η συνολική αμφισβήτηση των θεσμών υπάρχει μια αδιαμφισβήτητή αλήθεια: 

Η Δικαιοσύνη που λειτουργεί σωστά και δίκαια, δεν επιτρέπεται να υφίσταται πιέσεις, δεν δέχεται εκβιασμούς και υποδείξεις, από κανέναν και κυρίως εφαρμόζει αταλάντευτα τους μηχανισμούς προστασίας της, που αποτελούν την μοναδική΄΄ άμυνα της ίδιας Δημοκρατίας. 

Η Δικαιοσύνη δεν υποκύπτει στις επιθυμίες των διαδίκων και κυρίως πρέπει να αποδεικνύει καθημερινά προς πάσα κατεύθυνση ότι «είναι και φαίνεται τιμία». 

 Αλλωστε κατά τον Αριστοτέλη «Η δικαιοσύνη δεν είναι μέρος της αρετής, αλλά ολόκληρη η αρετή» Εκείνος που δεν είναι υπεύθυνος για την απαράδεκτη «όζουσα» κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στην δημόσια εικόνα της Πολιτείας είναι ο αποδέκτης των υπηρεσιών απονομής της Δικαιοσύνης, ο κυρίαρχος Λαός. 

«Η δικαιοσύνη δε θα ‘ρθει μοναχή της, δεν έχει πόδια. Εμείς θα τη σηκώσουμε στους ώμους μας και θα τη φέρουμε” 

Νίκος Καζαντζάκης 

3.Χρόνια τώρα μετράω τη ζωή μου με την Πασχαλινή Ανάσταση της κάθε χρονιάς που έχω βιώσει. Τα θυμάμαι όλα! Δεν φτάνουν τα λόγια και οι σκέψεις μας να μιλήσουμε για την καθεμιά ημέρα ξεχωριστά της Μεγάλης Εβδομάδας, γιατί είναι πάρα πολλά. Το μεγαλοβδόμαδο πρέπει να βιώσουμε το μεγαλείο της αγάπης του Θεού είναι νηφάλιο, ατάραχο, μυστικό, σε οδηγεί σε χρήσιμη ένδοσκαφή, σε απαραίτητη αυτογνωσία, σε αυτοπαρατήρηση, η παράδοση είναι αυστηρή και δεν σε αφήνει να λοξοδρομήσεις στο περιθώριο. Καλούμαστε να γιορτάσουμε τη Ανάσταση «την εορτή των εορτών, η πανήγυρις των πανηγύρεων...». 

Η αποκορύφωση της λατρείας. Τα σήμαντρα και τα καμπαναριά ηχούν χαρμόσυνα, όλα μαζί ταυτοχρόνως, μεταφέροντας από άκρη σε άκρη το μήνυμα της ζωής που «νικά» τον θάνατο, της ελπίδας, της συναδέλφωσης, της συγχώρεσης, της αγάπης. Όμως το μήνυμα της Ανάστασης είναι ότι ο Κόσμος χρειάζεται ΕΙΡΗΝΗ και ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ πέραν από όλα ΑΓΑΠΗ. «Ανάσταση σημαίνει, τη λύτρωση, τη χαρά, την ελπίδα» «Ανάσταση σημαίνει δικαιοσύνη για όλους τους σταυρωμένους της γης.» ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ Κυριακή των Βαΐων 5/4/2026

ΟΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ

 

ΟΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ

-ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΝ ΟΨΕΙ  ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ (4)

 

ΑΝΤΩΝΗΣ Π. ΑΡΓΥΡΟΣ

 

1.-Οι Ανεξάρτητες Αρχές είναι ενταγμένες στο νομικό πρόσωπο του Κράτους δηλαδή κατά την κατά το Σύνταγμα διάκριση των εξουσιών(άρθρο 26) στην εκτελεστική λειτουργία του Πολιτεύματος που σαφώς διακρίνεται την δικαστικής λειτουργίας.  

Οι Ανεξάρτητες Αρχές διακρίνονται σαφώς α)σε Συνταγματικά Κατοχυρωμένες Ανεξάρτητες Αρχές(Ν.3051/2002, Ν. 4055/2012,Ν. 4139/2013και β) τις Ανεξάρτητες Αρχές που ρυθμίζονται από την κοινή νομοθεσία.

Οι Ανεξάρτητες Αρχές αποτελούν όργανα (συλλογικά ή μονοπρόσωπα) των οποίων τα μέλη απολαύουν προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και δεν επιλέγονται με ειδική διαδικασία χωρίς την υπηρέτηση των αρχών της διαφάνειας(αυτή την στιγμή κανείς δεν γνωρίζει ποιος είναι υποψήφιος, τα προσόντα του, σε ποια αρχή  ,ποιοι επιλέγονται ποιοι απορρίπτονται κλπ.) Δεν τελούν σε καμία ιεραρχική σχέση προς τα άλλα κρατικά όργανα. Οι πράξεις τους υπόκεινται μόνο σε δικαστικό και κοινοβουλευτικό έλεγχο[1] Τα μέλη Των Ανεξάρτητων Αρχών διαθέτουν προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία έναντι της εκτελεστικής λειτουργίας, ενώ ο κοινοβουλευτικός έλεγχος που ασκείται δημιουργεί ενίοτε προβλήματα στην Ανεξαρτησία τους και σε κάθε περίπτωση δεν είναι αποτελεσματικός.

2.-Στο άρθρο 101Α του Συντάγματος, το οποίο προστέθηκε με το από 6.4.2001 Ψήφισμα της Ζ΄ Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων (Α΄ 84/17.4.2001), ορίζονται τα εξής: «1. Όπου από το Σύνταγμα προβλέπεται η συγκρότηση και η λειτουργία ανεξάρτητης αρχής, τα μέλη της διορίζονται με ορισμένη θητεία και διέπονται από προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία, όπως νόμος ορίζει. 2. (όπως αντικαταστάθηκε με το από 25.11.2019 Ψήφισμα της Θ΄ Αναθεωρητικής Βουλής - Α΄ 211/24.12.2019) ...

Τα πρόσωπα που στελεχώνουν τις ανεξάρτητες αρχές πρέπει να έχουν τα ανάλογα προσόντα, όπως νόμος ορίζει. Η επιλογή τους γίνεται με απόφαση της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής. Η απόφαση λαμβάνεται με πλειοψηφία των τριών πέμπτων των μελών της. Η θητεία των μελών των ανεξάρτητων αρχών παρατείνεται έως το διορισμό νέων μελών. ...».

Είναι αλήθεια ότι στην εφαρμογή της η διάταξη που επιδιώκει την κατά το δυνατόν ομοφωνία της Βουλής δεν απέδωσε τα αναμενόμενα και στην πραγματικότητα λειτούργησε αρνητικά, με το δεδομένο ότι δεν προέκυψαν στην εφαρμογή συνήθως συγκλήσεις και η επιλογή της συνθέσεως των Ανεξαρτήτων Αρχών κατέστη «σημείο αντιλεγόμενο»[2]. Μερικοί αναζητούν την αιτία στην κοινοβουλευτική διαπάλη. Το ζήτημα όμως στην πραγματικότητα αφορά προεχόντως :

 α) την έλλειψη διαφάνειας

β) την έλλειψη απολογισμού-λογοδοσίας  

γ) την έλλειψη ορθού συστήματος επιλογής, ζητήματα που δεν απαιτούν συνταγματική αναθεώρηση ,αλλά μπορούν να επιλυθούν με κοινό νόμο. Τέτοιες προσπάθειες έγιναν(υπήρξε και σχέδιο νόμου) ,αλλά απέτυχαν λόγω κυρίως της υπονόμευσης- αντίδρασης των μελών των ιδίων των Αρχών που φοβούνται την υποβάθμιση τους και τους κινδύνους υπονόμευσης της Ανεξαρτησίας τους.

3.-Καταρχήν επιδιώκεται και ορθά οι Αρχές να λειτουργούν σαν αντίβαρο του Κράτους με αντικειμενικότητα και αμεροληψία.

Η αρχή της αμεροληψίας των διοικητικών οργάνων, η οποία αποτελεί ειδικότερη έκφανση της συνταγματικής αρχής του Κράτους Δικαίου(ΣτΕ2318/2007) προϋποθέτει όργανα (και ιδίως των Ανεξαρτήτων Αρχών) που είναι αποκομμένα απο τους επηρεασμούς της πολιτικής εξουσίας. Και ερωτάται κανείς όταν για τον επιλογή-διορισμό των προσώπων αυτών επιδιώκεται «σύγκλησή» των πολιτικών δυνάμεων, τότε δεν μπορεί να υπηρετείται η «Ανεξαρτησία»[3] η δε πρόταση γίνεται μέσω του αρμοδίου Υπουργού και σχεδόν πάντοτε στα πλαίσια του κομματικού ανταγωνισμού .Θεωρώ λοιπόν ότι η αλλαγή του τρόπου επιλογής στο υψηλότερο επίπεδο διαφάνειας της διαδικασίας είναι επιβεβλημένη

·         Α) Προηγείται για κάθε Αρχή δημόσια προκήρυξη με τα ειδικά προσόντα που απαιτούνται ένα χρόνο προ της λήξεως της θητείας με δημόσια πρόσκληση των υποψηφίων αναγνωρισμένου κύρους

·         Β) Καταρτίζεται από την Βουλή κατάλογος των υποψηφίων με έλεγχο των προσόντων, ο κατάλογος δημοσιοποιείται

·         Γ)Η Ολομέλεια της Βουλής αποφαίνεται με μυστική ψηφοφορία για τον κατάλογο των υποψηφίων

·         Δ) Η επιλογή των μελών θα γίνεται απευθείας από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας[4] εκ του καταλόγου της προτάσεως της Βουλής.

Μ ‘αυτόν τον τρόπο θα ενισχυθεί η δημοκρατική νομιμοποίηση των Ανεξαρτήτων Αρχών με την επιλογή προσώπων ευρύτατης αποδοχής που θα στελεχώσουν όργανα που έχουν ως αποστολή, μεταξύ άλλων, την επίβλεψη και την ρύθμιση κρίσιμων τομέων. Θα αποφευχθεί «να υπηρετούν» τα μέλη αυτά ισχυρούς οικονομικούς-πολιτικούς παράγοντες αφού η δημοσιοποίηση του καταλόγου θα υπηρετήσει την αξιοκρατία και την διαφάνεια.

 Η «εικόνα» της Βουλής κατά την επιλογή των μελών των Ανεξάρτητων Αρχών και των δικαστικών λειτουργών για την ηγεσία της Δικαιοσύνης, με ερωτήσεις που κάθε άλλο παρά επιδιώκουν την ανίχνευση των προσόντων και της προσωπικότητος του ερωτωμένου, δημιουργεί στους πολίτες(τ αισθήματα απογοήτευσης για το κύρος και την λειτουργία που επιτελείται(το ίδιο δυστυχώς με την περίπτωση της εικόνας των εξεταστικών επιτροπών της Βουλής) και δεν εξασφαλίζει την αμερόληπτη κρίση του πολιτικού συστήματος.

Όμως δεν αρκεί η διαυγής διαδικασία επιλογής με τον κανόνα της εξειδίκευσης, επιβάλλεται και η διαφάνεια και λογοδοσία των δράσεων και του απολογισμού της αρχής.

Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο πρέπει να προβλεφθεί η πλήρωση  για τις μη συνταγματικά κατοχυρωμένες Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές, ο κοινός νομοθέτης στην πράξη πρέπει να εναρμονίζεται με τις επιταγές της διάταξης του άρθρου 101Α του Συντάγματος ως προς την ρύθμιση της προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας, το ορισμένο της θητείας και την ανάδειξη μελών με τα ανάλογα απαιτούμενα προσόντα και εξειδίκευση. Πρέπει να αποτελέσει κώλυμα εκλογιμότητάς για την επομένη βουλευτική περίοδο η ιδιότητα μέλους Ανεξάρτητης Αρχής, όπως και ταυτόχρονη άσκηση οποιουσδήποτε επαγγέλματος.

Η ζωή μας,με την χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς τις αναγκαίες ασφαλιστικές δικλείδες οδεύει νομοτελειακά σε πλήρη απομάκρυνση από τις Αρχές του Νομικού μας Πολιτισμού, οπότε τίθενται ζητήματα που αφορούν την λειτουργία του Δημοκρατικού μας Πολιτεύματος. Χρειάζεται άμεση παρέμβαση προς συμπλήρωση των άρθρων 5 και 5^Α του Συντάγματος με άρθρο 5β, για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και στην ισορροπία των εξουσιών στο ψηφιακό περιβάλλον] από την χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

 

4.-Ο Συνταγματικός νομοθέτης πρέπει να αναθεωρήσει το  άρθρο 101Α του Συντάγματος:

α)να καθορίσει με τις σημερινές συνθήκες, τις Συνταγματικά προβλεπόμενες Αρχές, επιβάλλοντας την ενοποίηση ή συγχώνευση εκείνων που είναι αναγκαίες.,

β) να περιοριστεί η δυνατότητα του κοινού νομοθέτη να ιδρύει ανεξάρτητες αρχές. Η εισαγωγή μιας τέτοιας ρύθμισης θα θέσει φραγμό στην μετακύληση αρμοδιοτήτων από την Κυβέρνηση προς τις ανεξάρτητες αρχές και θα συμβάλει στην διαφύλαξη της αρχής της διάκρισης των εξουσιών.

γ) να θέσει τις προϋποθέσεις της ανεξάρτητης λειτουργίας των Αρχών ,με την διαφύλαξη των αρχών της λογοδοσίας και διαφάνειας που πρέπει να τις διέπουν.

δ) Να προσθέσει διάταξη 5Β στο σύνταγμα[5] για την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και του δημοκρατικού Πολιτεύματος, από τις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης, πράγμα για το οποίο υπάρχει επιφύλαξη λόγω της φύσεώς της ΤΝ[6].

Οι Ανεξάρτητες Αρχές συνιστούν, παράλληλα και όχι αντίθετα  με τη δικαστική λειτουργία, θεσμικά αντίβαρα. «Η νομολογία του ΕΔΔΑ θεωρεί τις ανεξάρτητες αρχές ως ισοδύναμες με τα δικαστήρια για την προστασία των δικαιωμάτων»(Κώστας Μενουδάκος )

5.Η τεχνητή νοημοσύνη. μαζί με την επανάσταση που φέρνει σε όλα τα ζητήματά. φέρνει την επιτακτική αναγκαιότητα της ίδρυσης μιας συνταγματικά κατοχυρωμένης ανεξάρτητης αρχής, η οποία θα ρυθμίζει τους όρους και την λειτουργία της τεχνητής νοημοσύνης με στόχο την διασφάλιση των ατομικών ελευθεριών μας και την επίλυση «ηθικών διλημμάτων» και ζητημάτων δεοντολογίας από τη χρήση. τεχνητής νοημοσύνης. Το έργο αυτό πρέπει να έχει μια ενιαία Αρχή και όχι με τον κατακερματισμό και την αλληλοεπικάλυψη από  (α) την ΑΠΔΠΧ, (β) το ΣτΠ, (γ) τη ΑΔΑΕ και (δ) τη Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ),όπως καθόρισε το Υπουργείο ψηφιακής διακυβέρνησης[7]

 

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

---

[1] Βλ. Σπανού Κ. « Ανεξάρτητες Αρχές : Κρίση , Μετεξέλιξη ή Αναβάθμιση του πολιτικού συστήματος», στο Ξ. Κοντιάδη – Χαρ. Ανθόπουλου « Η Κρίση του Ελληνικού Πολιτικού Συστήματος», εκδ. Παπαζήση (2008).

[2] Αλιβιζάτος Ν. «Ο Αβέβαιος Εκσυγχρονισμός και η θολή συνταγματική αναθεώρηση» εκδ. Πόλις (2001), σελ.223

[3] Βλ.Αλιβιζάτος Ν. « Η προσφορά των Ανεξάρτητων Αρχών και οι προϋποθέσεις αποτελεσματικής λειτουργίας τους», στο Ν. Φραγκάκη «Οι Ανεξάρτητες Αρχές στη Σύγχρονη Δημοκρατία», Ελληνικό Κέντρο Ευρωπαϊκών Μελετών και Ερευνών, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα (2008)

[4] Βλ. Αλιβιζάτος Ν. , άρθρο « Μια αναθεώρηση για τα στοιχειώδη» στην Εφημερίδα Η Καθημερινή , 21/9/2014 και www. constitutionalism.gr και

Αλιβιζάτος Ν. , άρθρο «Άποψη: Αναθεώρηση του Συντάγματος : 5+1 προτάσεις για τα βασικά» στην Εφημερίδα Η Καθημερινή 26/3/2018

 

[5] Ευρ. Στυλιανίδης, «Πρόταση για την Τεχνητή Νοημοσύνη ενόψει της Αναθεώρησης του Ελληνικού Συντάγματος», σε: Ευρ. Στυλιανίδη (επιμ.), Τεχνητή Νοημοσύνη: Ανθρώπινα Δικαιώματα, Δημοκρατία & Κράτος Δικαίου, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, 2025, σ. 633 επ

[6] Βλ (1)Φ. Παναγοπούλου, Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΕΕ/2024/1689, Artificial Intelligence Act, AI Act): Μια πρώτη Συνταγματο-ηθική θεώρηση, Σειρά: Μονογραφίες (20), ηλεκτρονική έκδοση, εκδ. Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου, Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου, 2025, σε ιστότοπο του Κέντρου Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου: https://www.epoliteia.gr/wp-content/uploads/2025/10/Artificial-Intelligence-Act.pdf (τελευταία προσπέλαση: 15.11.2025)

 

(2)Φ. Παναγοπούλου-Κουτνατζή, Τεχνητή νοημοσύνη: ο δρόμος προς έναν ψηφιακό συνταγματισμό. Μια ηθικο-συνταγματική θεώρηση, Επετηρίδα φιλοσοφικής έρευνας δια-ΛΟΓΟΣ, Σειρά: Φιλοσοφική Βιβλιοθήκη / Μελέτες (93), εκδ. Παπαζήση, 2023

[7] Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Οι Αρχές προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε σχέση με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ελλάδα, Αθήνα, 12 Νοεμβρίου 2024, σε: https://www.mindigital.gr/archives/6901

Είναι αναγκαία και δυνατή η Συνταγματική αναθεώρηση;

                                                        

Είναι αναγκαία και δυνατή  η Συνταγματική αναθεώρηση;

 

1.Η φράση του Αντόνιο Γκράμσι:  «Ο παλιός κόσμος πεθαίνει και ο νέος κόσμος πασχίζει να γεννηθεί. Ζούμε στην εποχή των τεράτων» είναι γνωστή και αρκετά χρησιμοποιημένη. Αυτό όμως που έχει καταστεί πλέον ξεκάθαρο είναι ότι έχουμε εισέλθει σε μια καινούργια πρωτόγνωρη εποχή και είναι πλέον αναγκαιότητα  ένα σύγχρονο Σύνταγμα που να τηρείται ευλαβικά, αφού το ισχύον λειτουργεί δυστυχώς σε μια ατμόσφαιρα κοινωνικής δυσπιστίας προς ίδιο το πολιτικό σύστημα, τους θεσμούς και την κοινωνία[1].

Η χώρα μας έζησε μια πρωτόγνωρη περίοδο ειρήνης και κοινοβουλευτικής σταθερότητας και ανάπτυξης με την ισχύ του επιτυχημένου Συντάγματος του 1975.

Στην πραγματικότητα χωρίς την ευθύνη του ίδιου του Συντάγματος[2] διαπιστώνεται όμως  ότι υπάρχει μια  έντονη  αμφισβήτηση  της κοινωνίας για την λειτουργία των θεσμών[3],για την αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης(μετα τις συνεχείς καταδίκες από το ΕΔΔΑ για παραβίαση του άρθρου 6 παρ 1 της ΕΣΔΑ),για την κακονομία πολυνομία[4] και ανομία. Όμως όπως  είπε ο τ. Προέδρος του ΣτΕ κ Α. Ράντος «Η Δικαιοσύνη είναι ο μόνος κοινωνικά αποδεκτός τρόπος επίλυσης των διαφορών σε μία δημοκρατική κοινωνία. Ο άλλος είναι η βία»[5]

Είναι θεμέλιο για την λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος η εμπιστοσύνη στους θεσμούς και ιδίως στην δικαιοσύνη.

  Είναι γεγονός ότι η συνταγματική αναθεώρηση δεν επιτρέπεται να γίνεται για την επίλυση ζητημάτων που μπορεί να επιλύσει ο κοινός νομοθέτης, ούτε είναι δυνατή η μαγική ανατροπή του κλίματος που έχει διαμορφωθεί στην κοινωνία για την λειτουργία των θεσμών, όταν μάλιστα οι νόμοι μας είναι τόσο κακοί[6],τόσο πολλοί[7]και αντιφατικοί και πολλές φορές ανεφάρμοστοι:

1)Ο ν 4777/2021  για την «ασφάλεια και προστασία των ΑΕΙ» καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον ν. 4957/2022, άρθρα του οποίου τροποποιήθηκαν από τον νόμο 4964/2022, τον 4975/2022, τον 5029/2023, τον 5043/2023, τον 5094/2024, τον 5128/2024, τον 5176/2025, τον 5194/2025).[8] 2)Στις 25 Νοεμβρίου 2019 ολοκληρώθηκε η πρόσφατη διαδικασία της αναθεώρησης του Συντάγματος. Στο άρθρο 73Σ προστέθηκε η παράγραφος 6, η οποία εισάγει, στο Σύνταγμά μας, για πρώτη φορά τον θεσμό της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας. 3)Η συνεχώς νομοθετούσα Βουλή(από το 2000 έως και το 2022 η χώρα μας μετρά:2.216 Νόμους!!) δεν ψήφισε ακόμα(2019-2026) τον εκτελεστικό του συντάγματος νόμο για το άρθρο 73Σ. 4)Το 2011 του ψηφίστηκε ο εκτελεστικός νόμος(ν. 4023/2011)  για τον νέο τύπο δημοψηφίσματος που προβλέφθηκε με την αναθεώρηση του 1986. 5)Το 2020 έγινε η ψήφιση του ν. 4703/2020 που ρυθμίζει το δικαίωμα συνάθροισης για πρώτη φορά απο την ισχύ του συντάγματος του 1975!!!

Για όλα αυτά δεν ευθύνεται καμμιά συνταγματική διάταξη ,αντίθετα ευθύνεται η συμμόρφωση στο Σύνταγμα.

Οι Ανεξάρτητες Αρχές(πλην των Συνταγματικών) αντί για θεσμικό αντίβαρο, έχουν μεταβληθεί σε θεσμικό ανάχωμα της μονίμως παρανομούσης δημόσιας διοίκησης ,έτσι ώστε να αποφεύγει τις ευθύνες της και να  τις «φορτώνει» σ ’αυτές, ενώ η στελέχωση τους και η λειτουργία τους με το πρόσχημα της Ανεξαρτησίας, είναι δείγμα έλλειψης λογοδοσίας(χαρακτηριστικά τα όσα θρυλούνται για την στελέχωση τους).

Ο συνταγματικός νομοθέτης πρέπει να προβλέψει την απολυτό διαφάνεια και λογοδοσία των πραγματικών ανεξάρτητων αρχών, για τις οποίες επικρατεί «σιωπή» του από αυτές «ελεγχόμενου» πολιτικού συστήματος. Υπάρχει από ετών ένα σχέδιο νόμου για πιο ορθολογική και διαφανή λειτουργία των Αρχών ,πλην όμως παραμένει στα χαρτιά.

2.Για να υπάρξει μια αλλαγή στο Σύνταγμα, για να υπάρξει ένα ζωντανό σύνταγμα απαιτείται να υπάρξει μια συνεκτική αναθεώρηση  με την  η αναγκαία συμφωνία του πολιτικού κόσμου,  και να αποφευχθεί μια ανούσια και ενδεχομένως περιττή συνταγματική Αναθεώρηση.

Το ζητούμενο της αναθεώρησης, είναι οι αλλαγές να επικεντρωθούν σε άξονες που σχετίζονται με τη λειτουργία του κράτους, των θεσμών και την ουσιαστική αναβάθμιση κοινοβουλευτικών διαδικασιών που έχουν φθαρεί και απαξιωθεί, όπως εκείνες για την ποινική ευθύνη των βουλευτών και υπουργών, αλλά κυρίως στην εμπέδωση της εμπιστοσύνης και του κύρους των θεσμών.

Χαρακτηριστικά του νέου συντάγματος πρέπει να είναι, η διεύρυνση της προστασίας των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, η αμοιβαία λογοδοσία  όλων των εξουσιών και η αξιοκρατία και η διαφάνεια λειτουργίας του πολιτεύματος.:

1) την αναμόρφωση των αρμοδιοτήτων του ΠτΔ, όπως:

     α)με την εμπλοκή του στην επιλογή των Προέδρων και των μελών των Ανεξάρτητων Αρχών, κατόπιν προτάσεως της Ολομέλειας της Βουλής και

    β) την παραπομπή με πράξη του ΠτΔ σε προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητος των νόμων και των ΠΝΠ ,από το ΑΕΔ.  

2) α)τον αποτελεσματικό κατασταλτικό  δικαστικό έλεγχο, όλων χωρίς εξαίρεσή των πράξεων εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας ακόμη και της παραβίασης των διατάξεων που αφορούν στην καλή νομοθέτηση  ή των Interna corporis της Βουλής, με την αναβίβαση του ΑΕΔ σε «συνταγματικό δικαστήριο»,

β) με δυνατότητα ατομική προσφυγή στο ΑΕΔ για τον έλεγχο συνταγματικότητος των νόμων και ΠΝΠ.

3)Η απόλυτη καθιέρωση της Δικαστικής Ανεξαρτησίας με λογοδοσία και διαφάνεια:

α) με τις προαγωγές στις κορυφαίες θέσεις των Ανωτάτων Δικαστηρίων   από τις Ολομέλειες των Ανωτάτων Δικαστηρίων και το Υπουργικό Συμβούλιο, τροποποιούμενου σχετικά του άρθρου 90 § 5 Σ, αλλά και β) της συμμόρφωσης της Πολιτείας στις αποφάσεις των δικαστηρίων και την

γ) αποφυγή επεμβάσεως με κάθε τρόπο στο έργο της Δικαιοσύνης.

4)Η ενίσχυση του προληπτικού δικαστικού ελέγχου ,όλων των υπό ψήφιση νόμων ,αλλά και κανονιστικών πράξεων προς την κατεύθυνση αποτροπής της θέσης σε ισχύ τυχόν αντισυνταγματικών διατάξεων, με την καθιέρωση προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας των νόμων και την καθιέρωση προληπτικού ελέγχου όλων των κανονιστικών πράξεων, των Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου και των interna corporis της Βουλής, των κυβερνητικών πράξεων.

5) Τροποποίηση του άρθρου 74 Συντάγματος-(«Ντροπολογίες[9]): Διάταξη που ψηφίσθηκε κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 74 Συντάγματος, είναι άκυρη μετα απόφαση της  Ολομελείας του Συμβουλίου Επικρατείας, κατόπιν αιτήσεως οιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον.

 Για την ασφάλεια δικαίου δεν αρκεί η σαφήνεια των εφαρμοστέων κανόνων. Απαιτείται και σταθερότητα του νομοθετικού πλαισίου και δεν απαιτείται συνταγματική αναθεώρησή πολιτική βούληση απαιτείται. 

6) τη διασφάλιση και την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου, όσο και την Τεχνητή Νοημοσύνη, με την προσθήκη αρθρου5Β στο Σύνταγμα προς συμπλήρωση των άρθρων5 (Ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας, προσωπική ελευθερία) και  5^α του Συντάγματος (Δικαίωμα στην πληροφόρηση) κι και την δημιουργία συνταγματικής ανεξάρτητης αρχής που θα παρακολουθεί εποπτεύει την λειτουργία της Τεχνητής Νοημοσύνης  στο τόπο  μας ενιαία.

7) 1)Η κατάργηση κάθε μορφής προνομίου ή ασυλίας για τους βουλευτές και Υπουργούς. Η τροποποίηση του άρθρου 62 Σ και του άρθρου 86 Σ: 

Η ασυλία δεν ισχύει όταν ένας βουλευτής ή Υπουργός καταληφθεί επ’ αυτοφώρω διαπράττων κακούργημα ή πλημμέλημα για το οποίο δεν επιτρέπεται ο διορισμός σε δημοσία θέση. 

Η ρύθμιση του άρθρου 5 παρ 2 του Ν 3126/2003 «η βουλή μπορεί να αναθέτει σε τριμελές γνωμοδοτικό συμβούλιο τον νομικό έλεγχο των στοιχείων της κατηγορίας και την αξιολόγηση της ουσιαστικής βασιμότητας αυτών. Με την ίδια Απόφαση τάσσεται προθεσμία για την ολοκλήρωση του ελέγχου και την παράδοση της γνωμοδότησης στον Πρόεδρο της Βουλής.» είναι   η λύση του προβλήματος που πρέπει να περιληφθεί στην αναθεωρητέα διάταξη, επιλαμβάνεται υποχρεωτικά το γνωμοδοτικό συμβούλιο το οποίο  προτείνει την παραπομπή τότε η ανάκριση διεξάγεται από το Συμβούλιο του Ειδικού δικαστηρίου. Η  Βουλή παρέχει την άδεια διώξεως μετα από βούλευμα του  Συμβούλιου του Ειδικού δικαστηρίου.  

  2)Ο έλεγχος του «πόθεν έσχες» γίνεται  αποκλειστικά από το Ελεγκτικό Συνέδριο .

8) Καθιέρωση θεσμού «Γενικού Επιτρόπου της Επικράτειας»: Ανεξάρτητος δικαστικός ελεγκτής νομιμότητας , (ανώτατος εν ενεργεία δικαστικός λειτουργός που θα επιλέγεται απο τις ολομέλειες των ανωτάτων δικαστηρίων εκ περιτροπής  και με τετραετή θητεία) για τη διαφύλαξη της σύννομης και χρηστής διοικητικής δράσης καθώς και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Στο Γενικό Επίτροπο της Επικράτειας υπάγονται διοικητικά όλοι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του Κράτους. Ο ρόλος του ελεγκτή νομιμότητος είναι απολύτως διάφορος των αρμοδιοτήτων του ελεγκτικού συνέδριου

3.Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν μια αναθεώρηση του συντάγματος είναι καταρχήν δυνατή αφού χρειάζονται συναινέσεις των πολιτικών δυνάμεων που δεν είναι ορατές[10], και εν τέλει αν αυτές επιτευχθούν  αν είναι αρκετή για δώσει λύσεις και απαντήσεις στα μεγάλα προβλήματα του Τόπου, το αναθεωρημένο Σύνταγμα μπορεί  να αποτελέσει   την αφετηρία  μιας  νέας  δημοκρατικής οργάνωσης της Πολιτείας του 21ου αιώνα, με στόχο την ενίσχυση του  δημοκρατικού πολιτεύματος, τον άνθρωπο και τα δικαιώματα, την αποκέντρωση της πολιτικής εξουσίας μέσω περιφερειακής αυτοδιοίκησης, δηλαδή ενός   συγχρόνου Συντάγματος άλλωστε  «Αν κανείς εξετάσει μακροσκοπικά την πρόσφατη πολιτική ιστορία της Ελλάδας, τότε θα διαπιστώσει ότι τα σημαντικότερα προβλήματα δεν εντοπίζονται στη λειτουργία του πολιτεύματος, αλλά στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης.»[11]

Νίκος Καζαντζάκης: «H Ελλάδα επιζεί ακόμα μέσα από διαδοχικά θαύματα»

---

[1]Βλ Ν. Αλιβιζάτος Το Σύνταγμα και οι εχθροί του στη νεοελληνική ιστορία 1800-2010 Οι πολιτικοί θεσμοί σε κρίση, 1922-1994, Αθήνα, Θεμέλιο, Α' έκδοση, 1983.

[2] Βλ. Παναγιώτη Πικραμμένου: «Ο Κ. Καραμανλής και το Σύνταγμα του 1975» εφημερίδα: «Καθημερινή», 10.03.13.

[3] Η πρόσφατη δημοσκόπηση της ALCO (29 Οκτωβρίου – 3 Νοεμβρίου 2025) επιβεβαίωσε αυτό που πολλοί διαισθάνονται τα τελευταία χρόνια. Η ελληνική κοινωνία δεν εμπιστεύεται πλέον το πολιτικό σύστημα. Όταν 8 στους 10 πολίτες δηλώνουν ότι οι θεσμοί βρίσκονται σε κρίση(https://www.skai.gr/news , 03.11.2025.

[4] Βλ. Το βιβλίο "Πολυνομία και Κακονομία στην Ελλάδα - Ένα σχέδιο για ένα καλύτερο και αποτελεσματικότερο κράτος" που περιέχει τη μελέτη κυκλοφόρησε το Δεκέμβριο του 2017 από τη διαΝΕΟσις.

[5] O κ. Αθανάσιος Ράντος είναι Γενικός Εισαγγελέας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας ε.τ. σε https://daily.nb.org/ 25/10/2024

[6] Όπως η διάταξη του το άρθρου 109 του ν. 5264/2025, για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και … «άλλες» διατάξεις αφορά την «Μεταρρύθμιση δικαστικής απόφασης σχετικής με τη γονική μέριμνα – Τροποποίηση του «άρθρου 1536 Αστικού Κώδικα, τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 592 και προσθήκη παρ. 2 στο άρθρο 593 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας»!!!

[7] Βλ Γιώργος Γούλας εφ το ΒΗΜΑ «Πολυνομία και Κακονομία: Υπάρχει σενάριο εξόδου από την ομηρία;»

[8] ΠΗΓΉ: Πάσχος Μανδραβέλης «Ολο νόμοι κι αστυνόμοι…» https://www.kathimerini.gr/ 11.05.2025

[9] Γνωστή λαϊκή έκφραση που εκφράζει την πραγματικότητα ενιότε.

[10] Οπότε μιλάμε για τη  φράση του Σεφέρη,  «Για ένα πουκάμισο αδειανό, για μια Ελένη» δηλαδή η συζήτηση  ο πόλεμος διεξάγεται  χωρίς ουσιαστική αιτία, για κάτι χωρίς πραγματική αξία.

[11]Βλ.ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ «Η πολυνομία και η κακονομία στην Ελλάδα» https://www.huffingtonpost.gr/