Είναι αναγκαία και δυνατή η Συνταγματική αναθεώρηση;

                                                        

Είναι αναγκαία και δυνατή  η Συνταγματική αναθεώρηση;

 

1.Η φράση του Αντόνιο Γκράμσι:  «Ο παλιός κόσμος πεθαίνει και ο νέος κόσμος πασχίζει να γεννηθεί. Ζούμε στην εποχή των τεράτων» είναι γνωστή και αρκετά χρησιμοποιημένη. Αυτό όμως που έχει καταστεί πλέον ξεκάθαρο είναι ότι έχουμε εισέλθει σε μια καινούργια πρωτόγνωρη εποχή και είναι πλέον αναγκαιότητα  ένα σύγχρονο Σύνταγμα που να τηρείται ευλαβικά, αφού το ισχύον λειτουργεί δυστυχώς σε μια ατμόσφαιρα κοινωνικής δυσπιστίας προς ίδιο το πολιτικό σύστημα, τους θεσμούς και την κοινωνία[1].

Η χώρα μας έζησε μια πρωτόγνωρη περίοδο ειρήνης και κοινοβουλευτικής σταθερότητας και ανάπτυξης με την ισχύ του επιτυχημένου Συντάγματος του 1975.

Στην πραγματικότητα χωρίς την ευθύνη του ίδιου του Συντάγματος[2] διαπιστώνεται όμως  ότι υπάρχει μια  έντονη  αμφισβήτηση  της κοινωνίας για την λειτουργία των θεσμών[3],για την αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης(μετα τις συνεχείς καταδίκες από το ΕΔΔΑ για παραβίαση του άρθρου 6 παρ 1 της ΕΣΔΑ),για την κακονομία πολυνομία[4] και ανομία. Όμως όπως  είπε ο τ. Προέδρος του ΣτΕ κ Α. Ράντος «Η Δικαιοσύνη είναι ο μόνος κοινωνικά αποδεκτός τρόπος επίλυσης των διαφορών σε μία δημοκρατική κοινωνία. Ο άλλος είναι η βία»[5]

Είναι θεμέλιο για την λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος η εμπιστοσύνη στους θεσμούς και ιδίως στην δικαιοσύνη.

  Είναι γεγονός ότι η συνταγματική αναθεώρηση δεν επιτρέπεται να γίνεται για την επίλυση ζητημάτων που μπορεί να επιλύσει ο κοινός νομοθέτης, ούτε είναι δυνατή η μαγική ανατροπή του κλίματος που έχει διαμορφωθεί στην κοινωνία για την λειτουργία των θεσμών, όταν μάλιστα οι νόμοι μας είναι τόσο κακοί[6],τόσο πολλοί[7]και αντιφατικοί και πολλές φορές ανεφάρμοστοι:

1)Ο ν 4777/2021  για την «ασφάλεια και προστασία των ΑΕΙ» καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον ν. 4957/2022, άρθρα του οποίου τροποποιήθηκαν από τον νόμο 4964/2022, τον 4975/2022, τον 5029/2023, τον 5043/2023, τον 5094/2024, τον 5128/2024, τον 5176/2025, τον 5194/2025).[8] 2)Στις 25 Νοεμβρίου 2019 ολοκληρώθηκε η πρόσφατη διαδικασία της αναθεώρησης του Συντάγματος. Στο άρθρο 73Σ προστέθηκε η παράγραφος 6, η οποία εισάγει, στο Σύνταγμά μας, για πρώτη φορά τον θεσμό της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας. 3)Η συνεχώς νομοθετούσα Βουλή(από το 2000 έως και το 2022 η χώρα μας μετρά:2.216 Νόμους!!) δεν ψήφισε ακόμα(2019-2026) τον εκτελεστικό του συντάγματος νόμο για το άρθρο 73Σ. 4)Το 2011 του ψηφίστηκε ο εκτελεστικός νόμος(ν. 4023/2011)  για τον νέο τύπο δημοψηφίσματος που προβλέφθηκε με την αναθεώρηση του 1986. 5)Το 2020 έγινε η ψήφιση του ν. 4703/2020 που ρυθμίζει το δικαίωμα συνάθροισης για πρώτη φορά απο την ισχύ του συντάγματος του 1975!!!

Για όλα αυτά δεν ευθύνεται καμμιά συνταγματική διάταξη ,αντίθετα ευθύνεται η συμμόρφωση στο Σύνταγμα.

Οι Ανεξάρτητες Αρχές(πλην των Συνταγματικών) αντί για θεσμικό αντίβαρο, έχουν μεταβληθεί σε θεσμικό ανάχωμα της μονίμως παρανομούσης δημόσιας διοίκησης ,έτσι ώστε να αποφεύγει τις ευθύνες της και να  τις «φορτώνει» σ ’αυτές, ενώ η στελέχωση τους και η λειτουργία τους με το πρόσχημα της Ανεξαρτησίας, είναι δείγμα έλλειψης λογοδοσίας(χαρακτηριστικά τα όσα θρυλούνται για την στελέχωση τους).

Ο συνταγματικός νομοθέτης πρέπει να προβλέψει την απολυτό διαφάνεια και λογοδοσία των πραγματικών ανεξάρτητων αρχών, για τις οποίες επικρατεί «σιωπή» του από αυτές «ελεγχόμενου» πολιτικού συστήματος. Υπάρχει από ετών ένα σχέδιο νόμου για πιο ορθολογική και διαφανή λειτουργία των Αρχών ,πλην όμως παραμένει στα χαρτιά.

2.Για να υπάρξει μια αλλαγή στο Σύνταγμα, για να υπάρξει ένα ζωντανό σύνταγμα απαιτείται να υπάρξει μια συνεκτική αναθεώρηση  με την  η αναγκαία συμφωνία του πολιτικού κόσμου,  και να αποφευχθεί μια ανούσια και ενδεχομένως περιττή συνταγματική Αναθεώρηση.

Το ζητούμενο της αναθεώρησης, είναι οι αλλαγές να επικεντρωθούν σε άξονες που σχετίζονται με τη λειτουργία του κράτους, των θεσμών και την ουσιαστική αναβάθμιση κοινοβουλευτικών διαδικασιών που έχουν φθαρεί και απαξιωθεί, όπως εκείνες για την ποινική ευθύνη των βουλευτών και υπουργών, αλλά κυρίως στην εμπέδωση της εμπιστοσύνης και του κύρους των θεσμών.

Χαρακτηριστικά του νέου συντάγματος πρέπει να είναι, η διεύρυνση της προστασίας των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, η αμοιβαία λογοδοσία  όλων των εξουσιών και η αξιοκρατία και η διαφάνεια λειτουργίας του πολιτεύματος.:

1) την αναμόρφωση των αρμοδιοτήτων του ΠτΔ, όπως:

     α)με την εμπλοκή του στην επιλογή των Προέδρων και των μελών των Ανεξάρτητων Αρχών, κατόπιν προτάσεως της Ολομέλειας της Βουλής και

    β) την παραπομπή με πράξη του ΠτΔ σε προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητος των νόμων και των ΠΝΠ ,από το ΑΕΔ.  

2) α)τον αποτελεσματικό κατασταλτικό  δικαστικό έλεγχο, όλων χωρίς εξαίρεσή των πράξεων εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας ακόμη και της παραβίασης των διατάξεων που αφορούν στην καλή νομοθέτηση  ή των Interna corporis της Βουλής, με την αναβίβαση του ΑΕΔ σε «συνταγματικό δικαστήριο»,

β) με δυνατότητα ατομική προσφυγή στο ΑΕΔ για τον έλεγχο συνταγματικότητος των νόμων και ΠΝΠ.

3)Η απόλυτη καθιέρωση της Δικαστικής Ανεξαρτησίας με λογοδοσία και διαφάνεια:

α) με τις προαγωγές στις κορυφαίες θέσεις των Ανωτάτων Δικαστηρίων   από τις Ολομέλειες των Ανωτάτων Δικαστηρίων και το Υπουργικό Συμβούλιο, τροποποιούμενου σχετικά του άρθρου 90 § 5 Σ, αλλά και β) της συμμόρφωσης της Πολιτείας στις αποφάσεις των δικαστηρίων και την

γ) αποφυγή επεμβάσεως με κάθε τρόπο στο έργο της Δικαιοσύνης.

4)Η ενίσχυση του προληπτικού δικαστικού ελέγχου ,όλων των υπό ψήφιση νόμων ,αλλά και κανονιστικών πράξεων προς την κατεύθυνση αποτροπής της θέσης σε ισχύ τυχόν αντισυνταγματικών διατάξεων, με την καθιέρωση προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας των νόμων και την καθιέρωση προληπτικού ελέγχου όλων των κανονιστικών πράξεων, των Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου και των interna corporis της Βουλής, των κυβερνητικών πράξεων.

5) Τροποποίηση του άρθρου 74 Συντάγματος-(«Ντροπολογίες[9]): Διάταξη που ψηφίσθηκε κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 74 Συντάγματος, είναι άκυρη μετα απόφαση της  Ολομελείας του Συμβουλίου Επικρατείας, κατόπιν αιτήσεως οιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον.

 Για την ασφάλεια δικαίου δεν αρκεί η σαφήνεια των εφαρμοστέων κανόνων. Απαιτείται και σταθερότητα του νομοθετικού πλαισίου και δεν απαιτείται συνταγματική αναθεώρησή πολιτική βούληση απαιτείται. 

6) τη διασφάλιση και την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου, όσο και την Τεχνητή Νοημοσύνη, με την προσθήκη αρθρου5Β στο Σύνταγμα προς συμπλήρωση των άρθρων5 (Ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας, προσωπική ελευθερία) και  5^α του Συντάγματος (Δικαίωμα στην πληροφόρηση) κι και την δημιουργία συνταγματικής ανεξάρτητης αρχής που θα παρακολουθεί εποπτεύει την λειτουργία της Τεχνητής Νοημοσύνης  στο τόπο  μας ενιαία.

7) 1)Η κατάργηση κάθε μορφής προνομίου ή ασυλίας για τους βουλευτές και Υπουργούς. Η τροποποίηση του άρθρου 62 Σ και του άρθρου 86 Σ: 

Η ασυλία δεν ισχύει όταν ένας βουλευτής ή Υπουργός καταληφθεί επ’ αυτοφώρω διαπράττων κακούργημα ή πλημμέλημα για το οποίο δεν επιτρέπεται ο διορισμός σε δημοσία θέση. 

Η ρύθμιση του άρθρου 5 παρ 2 του Ν 3126/2003 «η βουλή μπορεί να αναθέτει σε τριμελές γνωμοδοτικό συμβούλιο τον νομικό έλεγχο των στοιχείων της κατηγορίας και την αξιολόγηση της ουσιαστικής βασιμότητας αυτών. Με την ίδια Απόφαση τάσσεται προθεσμία για την ολοκλήρωση του ελέγχου και την παράδοση της γνωμοδότησης στον Πρόεδρο της Βουλής.» είναι   η λύση του προβλήματος που πρέπει να περιληφθεί στην αναθεωρητέα διάταξη, επιλαμβάνεται υποχρεωτικά το γνωμοδοτικό συμβούλιο το οποίο  προτείνει την παραπομπή τότε η ανάκριση διεξάγεται από το Συμβούλιο του Ειδικού δικαστηρίου. Η  Βουλή παρέχει την άδεια διώξεως μετα από βούλευμα του  Συμβούλιου του Ειδικού δικαστηρίου.  

  2)Ο έλεγχος του «πόθεν έσχες» γίνεται  αποκλειστικά από το Ελεγκτικό Συνέδριο .

8) Καθιέρωση θεσμού «Γενικού Επιτρόπου της Επικράτειας»: Ανεξάρτητος δικαστικός ελεγκτής νομιμότητας , (ανώτατος εν ενεργεία δικαστικός λειτουργός που θα επιλέγεται απο τις ολομέλειες των ανωτάτων δικαστηρίων εκ περιτροπής  και με τετραετή θητεία) για τη διαφύλαξη της σύννομης και χρηστής διοικητικής δράσης καθώς και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Στο Γενικό Επίτροπο της Επικράτειας υπάγονται διοικητικά όλοι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του Κράτους. Ο ρόλος του ελεγκτή νομιμότητος είναι απολύτως διάφορος των αρμοδιοτήτων του ελεγκτικού συνέδριου

3.Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν μια αναθεώρηση του συντάγματος είναι καταρχήν δυνατή αφού χρειάζονται συναινέσεις των πολιτικών δυνάμεων που δεν είναι ορατές[10], και εν τέλει αν αυτές επιτευχθούν  αν είναι αρκετή για δώσει λύσεις και απαντήσεις στα μεγάλα προβλήματα του Τόπου, το αναθεωρημένο Σύνταγμα μπορεί  να αποτελέσει   την αφετηρία  μιας  νέας  δημοκρατικής οργάνωσης της Πολιτείας του 21ου αιώνα, με στόχο την ενίσχυση του  δημοκρατικού πολιτεύματος, τον άνθρωπο και τα δικαιώματα, την αποκέντρωση της πολιτικής εξουσίας μέσω περιφερειακής αυτοδιοίκησης, δηλαδή ενός   συγχρόνου Συντάγματος άλλωστε  «Αν κανείς εξετάσει μακροσκοπικά την πρόσφατη πολιτική ιστορία της Ελλάδας, τότε θα διαπιστώσει ότι τα σημαντικότερα προβλήματα δεν εντοπίζονται στη λειτουργία του πολιτεύματος, αλλά στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης.»[11]

Νίκος Καζαντζάκης: «H Ελλάδα επιζεί ακόμα μέσα από διαδοχικά θαύματα»

---

[1]Βλ Ν. Αλιβιζάτος Το Σύνταγμα και οι εχθροί του στη νεοελληνική ιστορία 1800-2010 Οι πολιτικοί θεσμοί σε κρίση, 1922-1994, Αθήνα, Θεμέλιο, Α' έκδοση, 1983.

[2] Βλ. Παναγιώτη Πικραμμένου: «Ο Κ. Καραμανλής και το Σύνταγμα του 1975» εφημερίδα: «Καθημερινή», 10.03.13.

[3] Η πρόσφατη δημοσκόπηση της ALCO (29 Οκτωβρίου – 3 Νοεμβρίου 2025) επιβεβαίωσε αυτό που πολλοί διαισθάνονται τα τελευταία χρόνια. Η ελληνική κοινωνία δεν εμπιστεύεται πλέον το πολιτικό σύστημα. Όταν 8 στους 10 πολίτες δηλώνουν ότι οι θεσμοί βρίσκονται σε κρίση(https://www.skai.gr/news , 03.11.2025.

[4] Βλ. Το βιβλίο "Πολυνομία και Κακονομία στην Ελλάδα - Ένα σχέδιο για ένα καλύτερο και αποτελεσματικότερο κράτος" που περιέχει τη μελέτη κυκλοφόρησε το Δεκέμβριο του 2017 από τη διαΝΕΟσις.

[5] O κ. Αθανάσιος Ράντος είναι Γενικός Εισαγγελέας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας ε.τ. σε https://daily.nb.org/ 25/10/2024

[6] Όπως η διάταξη του το άρθρου 109 του ν. 5264/2025, για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και … «άλλες» διατάξεις αφορά την «Μεταρρύθμιση δικαστικής απόφασης σχετικής με τη γονική μέριμνα – Τροποποίηση του «άρθρου 1536 Αστικού Κώδικα, τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 592 και προσθήκη παρ. 2 στο άρθρο 593 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας»!!!

[7] Βλ Γιώργος Γούλας εφ το ΒΗΜΑ «Πολυνομία και Κακονομία: Υπάρχει σενάριο εξόδου από την ομηρία;»

[8] ΠΗΓΉ: Πάσχος Μανδραβέλης «Ολο νόμοι κι αστυνόμοι…» https://www.kathimerini.gr/ 11.05.2025

[9] Γνωστή λαϊκή έκφραση που εκφράζει την πραγματικότητα ενιότε.

[10] Οπότε μιλάμε για τη  φράση του Σεφέρη,  «Για ένα πουκάμισο αδειανό, για μια Ελένη» δηλαδή η συζήτηση  ο πόλεμος διεξάγεται  χωρίς ουσιαστική αιτία, για κάτι χωρίς πραγματική αξία.

[11]Βλ.ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ «Η πολυνομία και η κακονομία στην Ελλάδα» https://www.huffingtonpost.gr/

« Στη Δημοκρατία: Ουδείς μπορεί να είναι ανέλεγκτος»

 

« Στη Δημοκρατία: Ουδείς μπορεί να είναι ανέλεγκτος» 

ΑΝΤΩΝΗΣ  ΑΡΓΥΡΟΣ

1. Καθημερινά πλέον, τα ζητήματα Δικαιοσύνης απασχολούν με ένταση την κοινή γνώμη. Όλοι οι παράγοντες της Δικαιοσύνης συμφωνούν στην ύπαρξη του Εθνικού προβλήματος, διαφωνούν στην λύση. Η λογοδοσία είναι η ψυχή της Δημοκρατίας και ο μόνος τρόπος που έχουμε ότι οι μηχανισμοί του κράτους λειτουργούν προς όφελος της χώρας. Η λογοδοσία αφορά το σύνολο της λειτουργίας των οργάνων του κράτους, κατά το άρθρο 26 του Συντάγματος και βεβαίως αφορά τη Δικαιοσύνη, ενόψει του ότι «όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους» (άρθρο 1 παρ. 3 Σ) και οι δικαστικές αποφάσεις «εκτελούνται στο όνομα του ελληνικού λαού» (άρθρα 26 παρ. 3 Σ). Η Ελληνική Δικαιοσύνη πάσχει βαρύτατα, ιδίως λόγω της μεγάλης αργοπορίας στην απονομή της, που συχνά οδηγεί σε καταστάσεις αρνησιδικίας, ενώ έχουμε υπερδιπλάσιους δικαστές από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, σε αναλογία προς τον πληθυσμό, σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η βραδύτητα αυτή έχει στοιχίσει στο Ελληνικό Δημόσιο πολλές καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε σημαντικές αποζημιώσεις και στην πατρίδα μας αναπτυξιακή επιτάχυνση. Αναφέρω με αφορμή την από 19.11.2024 απόφαση του ΕΔΔΑ (Τσιώλης κατά Ελλάδος και  υπόθεση Vervele κατά Ελλάδας( η καθυστέρηση διήρκεσε 18 χρόνια, 9 μήνες και 18 ημέρες κλπ.). Είναι χαρακτηριστικές οι περιπτώσεις καθυστέρησης απονομής της δικαιοσύνης όταν χαρακτηριστικά: Ύστερα από 34 χρόνια, με απόφαση του Αρείου Πάγου 747/2022, έκταση περίπου 300 στρεμμάτων, στην εκτός σχεδίου θέση Τουρκοβούνια του Δήμου Ψυχικού - Φιλοθέης, περιήλθε στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου, καθώς έγινε δεκτή αγωγή του Δημοσίου κατά Ανώνυμης Εταιρείας. Από την Απόφαση 571/2025 ΣτΕ, προκύπτει  ότι στις 17.5.2012 κατατέθηκε ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας αίτηση ακυρώσεως, η δίκη περατώθηκε με τη δημοσίευση, στις 29.4.2024, της 608/2024 απόφασης του Δ´ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας , η επίμαχη διαδικασία διήρκεσε χρονικό διάστημα των δέκα ετών, πέντε μηνών και είκοσι επτά ημερών.

Στην υπόθεση «Ζουμπουλίδης κατά Ελλάδας» (No. 3), το ΕΔΔΑ διαπίστωσε αντίστοιχη παραβίαση των αρχών της δίκαιης δίκης σχετικά με την ευθύνη αποζημίωσης του Δημοσίου από ζημιογόνες ενέργειες των δικαστικών οργάνων λόγω προδήλου σφάλματος, καθώς η απόφαση του ΣτΕ 800/2021 δημιούργησε ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο στην πρόσβαση των πολιτών στη Δικαιοσύνη, καθιστώντας αδύνατη την αποζημιωτική προστασία για ζημίες από πράξεις οργάνων της δικαστικής λειτουργίας και εδώ το ζήτημα αφορά το δικαίωμα  στην απονομή της δικαιοσύνης  που εμποδίζεται με δικαστική απόφαση! Το θεμελιακό αυτό ζήτημα(άρθρο 20 Σ ΚΑΙ 6 ΕΔΔΑ) πρέπει να αντιμετωπισθεί ,αφού υπάρχει αριθμός δικαστικών αποφάσεων με τις ίδιες σκέψεις (ΒΛ ΣτΕ 1360-1261/2021)  

2.«Η έννοια της “λογοδοσίας” (accountability) αποτελεί στη σύγχρονη εποχή έναν από τους κεντρικούς άξονες στη διαμόρφωση δημοσίων πολιτικών και αρχών         δημοκρατικής διακυβέρνησης μιας χώρας».

Εντούτοις, το ζήτημα της λειτουργίας της Δικαιοσύνης είναι θέμα που προφανώς θα απασχολήσει την επικείμενη Συνταγματική Αναθεώρηση. Στο μεταξύ, η κατάσταση είναι εντελώς προβληματική κυρίως διότι υπάρχει αυτή η καθημερινή παρουσία κρίσιμων ζητημάτων χωρίς τον παραμικρό διάλογο των φορέων της Δικαιοσύνης, χωρίς την παραμικρή λογοδοσία, ζήτημα που έχει αναδείξει και ο Πρόεδρος του ΣτΕ, Καθηγητής του Δικαίου Μιχ. Πικραμένος, ο οποίος έχει συγγράψει το εξαιρετικό βιβλίο: «Η λογοδοσία των δικαστών στη Δημοκρατία/Δημόσια εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη», εκδ. Ευρασία. Η λογοδοσία της δικαστικής εξουσίας συνίσταται αφενός στον έλεγχο των δικαστικών αποφάσεων μέσω των προβλεπόμενων ενδίκων μέσων που ασκούνται εναντίον τους και στην πειθαρχική και ποινική ευθύνη των δικαστών και αφετέρου στην υποχρέωση που επιβάλλεται από το Σύνταγμα, που ορίζει στο άρθρο 93 ότι οι αποφάσεις των δικαστηρίων πρέπει να είναι αιτιολογημένες και ν’ απαγγέλλονται σε δημοσία συνεδρίαση.

 

3.Ο ΔΣΑ προχώρησε στη δημιουργία μηχανισμού για την καταγραφή των καθυστερήσεων στην απονομή της Δικαιοσύνης, των αρνητικών οργανωτικών λειτουργιών και των περιπτώσεων κακοδικίας στα δικαστήρια της Αθήνας(03/2026): Η πρωτοβουλία στοχεύει στην ανάδειξη των προβλημάτων που επηρεάζουν την καθημερινότητα των δικηγόρων και την απονομή της δικαιοσύνης, αλλά κυρίως στην καθημερινότητα των Ελλήνων πολιτών υπερ. των οποίων ασκούνται κατ’ άρθρο 1 παράγραφος 3 του Συντάγματος, όλες οι Εξουσίες. Ακούσθηκαν για αυτή την θεμιτή πρωτοβουλία του ΔΣΑ  κραυγές διαμαρτυρίας που στρέφονται κατά της προσπάθειας αυτής που αφορά ένα κρίσιμο εθνικό ζήτημα. Η Δικαιοσύνη είναι διαυγής και λειτουργεί κατά το Σύνταγμα δημόσια(άρθρο 93 παρ 2,3 Σ), η δε κριτική των δικαστικών αποφάσεων είναι επιβεβλημένη  και συνταγματικά θεμιτή(άρθρο 14 παρ1 Σ) η απόλυτη απόδειξη εύρυθμης λειτουργίας του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας. Η θεμιτή κριτική και επιβεβλημένη είναι και καλοδεχούμενη απο όλους ελπίζω και γίνεται και πρέπει να γίνεται με σεβασμό στους θεσμούς. Ο ΑΠ πρόσφατα έχει προχωρήσει σε απολύσεις δικαστικών λειτουργών, κυρίως λόγω αδικαιολόγητων καθυστερήσεων στην έκδοση αποφάσεων, πειθαρχικών παραπτωμάτων ή ανάρμοστης συμπεριφοράς, με πρόσφατες αποφάσεις (2024-2025). Το ΕΔΔΑ, μάλιστα, δέχεται πως οι δικαστές, όταν ενεργούν υπό την θεσμική τους ιδιότητα, πρέπει να ανέχονται πολύ αυστηρότερη κριτική σε σχέση με τους άλλους πολίτες (βλ. απόφαση Tavares de Almeida Fernandes and Almeida Fernandes κατά Πορτογαλίας, 29-5-2017, σκ. 63). Η Ελληνική Δικαιοσύνη πρέπει να βλέπει θετικά αυτή την θεμιτή επιστημονική δραστηριότητα του πρώτου επιστημονικού συλλόγου(ΔΣΑ) που ο νόμος του παρέχει ρητά το δικαίωμα στο  άρθρο 90 Κώδικα δικηγόρων « Στους Δικηγορικούς Συλλόγους ανήκει: α) Η υπεράσπιση των αρχών και κανόνων του κράτους δικαίου σε μια δημοκρατική πολιτεία. β) Η διασφάλιση της λειτουργίας μίας ανεξάρτητης δικαιοσύνης, η οποία απονέμεται πάντοτε στο όνομα του ελληνικού λαού... ε) Η διατύπωση γνωμών και προτάσεων που αφορούν στη βελτίωση της νομοθεσίας, την ερμηνεία και την εφαρμογή της. Στο πλαίσιο αυτό οι Δικηγορικοί Σύλλογοι αναγνωρίζονται ως σύμβουλοι της πολιτείας και συμμετέχουν υποχρεωτικά στις σχετικές νομοπαρασκευαστικές επιτροπές. στ) Η διατύπωση κρίσεων και προτάσεων για τη βελτίωση της λειτουργίας και της απονομής της δικαιοσύνης.» Οι δικηγόροι υπήρξαν διαχρονικά πάντοτε αρωγοί με την συμπαράσταση τους και υπεράσπισή τους, στα θέματα των δικαστών με εξαιρετικό κόστος, Οι δικηγόροι δεν βρίσκονται απέναντι στο δικαστικό σώμα είναι πάντοτε δίπλα του(όποιοι το αμφισβητούν ας μελετήσουν τις αποφάσεις του Μισθοδικείου και του ΣτΕ στην περίοδο των διώξεων δικαστικών λειτουργών απο την δικτατορία).

4. Τί μαρτυρεί ο Γιάννης Κτιστάκις, δικαστής- Προέδρος Τμήματος στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου:

«Η Ελλάδα έχει συνολικά 998 καταδικαστικές αποφάσεις, επί συνόλου 11.515 προσφυγών, που έχουν τελεσίδικα εκδικαστεί. Ποσοστό, μόλις, 8,8 %. Έχουν εκδοθεί, επίσης, 48 αποφάσεις μη παραβίασης της ΕΣΔΑ. Τέλος, σημειώνω το πολύ ενδιαφέρον στοιχείο του φιλικού διακανονισμού: επιπλέον, δηλαδή, των 998 καταδικαστικών αποφάσεων, οι διάδικοι (προσφεύγοντες και Ελληνική κυβέρνηση) έχουν συμβιβαστεί σε άλλες 1.132 υποθέσεις. Το συντριπτικό ποσοστό των 998 καταδικαστικών αποφάσεων αφορά την αργοπορία της Ελληνικής δικαιοσύνης και, γενικότερα, τη μη ορθή απονομή της δικαιοσύνης (παραβίαση του «δικαιώματος σε δίκαιη δίκη»).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ:

Στις δημοκρατίες δεν υπάρχει κανένας ρόλος και κανένας θεσμός ανέλεγκτος. Αποτελεί το βασικό συστατικό του δημοκρατικού πολιτεύματος.

ΚΥΛΗΣΕ Η ΖΩΗ ΜΟΥ

 

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ

 Η Τρίτη Ελληνική  Δημοκρατία λειτούργησε ομαλά σε επί πενήντα χρόνια  και το Σύνταγμα  του 1975  άντεξε στους κραδασμούς της Ιστορίας. Έχει πλέον ξεκινήσει η συζήτηση για την αναγκαιότητα και την έκταση ενός νέου αναθεωρητικού διαβήματος. Μία νέα συνταγματική αναθεώρηση είναι κατά την γνώμη μου αναγκαία. Χαρακτηριστικά του νέου συντάγματος πρέπει να είναι η αμοιβαία λογοδοσία  όλων των εξουσιών και η αξιοκρατία και η διαφάνεια λειτουργίας του πολιτεύματος Προτεινόμενες για Αναθεώρηση διατάξεις του Συντάγματος :

1.-Προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων: α) συμπλήρωση των άρθρων 5 και 5^Α του Συντάγματος με άρθρο 5β, για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και στην ισορροπία των εξουσιών στο ψηφιακό περιβάλλον από την χρήση της τεχνητής νοημοσύνης β)  Στο άρθρο14 Σ να ενταχθεί στην προστασία της ελευθερίας της έκφρασης και του τύπου και το διαδίκτυο.

2.-Ενίσχυση του ρυθμιστικού ρόλου του Προέδρου της Δημοκρατίας:  Με σκοπό την δημιουργία ισορροπίας μεταξύ των αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας και των εκλεγμένων Κυβερνήσεων:1α)με την εμπλοκή του στην επιλογή των Προέδρων και των μελών των Ανεξάρτητων Αρχών, κατόπιν προτάσεως της ς της Βουλής και   2β) την παραπομπή με πράξη του ΠτΔ σε προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητος των νόμων και των ΠΝΠ ,από το ΑΕΔ. 3γ.  Θητεία του ΠτΔ έξη (6) έξη ετών. 4δ. Θα πρέπει να επαναφερθούν ορισμένες αρμοδιότητες που αφαιρέθηκαν από αυτόν με την συνταγματική αναθεώρηση του 1985/1986.

3.-Προληπτικός και κατασταλτικός δικαστικός έλεγχος συνταγματικός έλεγχος των νόμων ,ΠΝΠ και interna corporis της Βουλής, Αναβίβαση του ΑΕΔ σε Συνταγματικό  Δικαστήριο. α)Την δυνατότητα ατομικής προσφυγής στο ΑΕΔ για τον έλεγχο συνταγματικότητος των νόμων και Πράξεων νομοθετικού περιεχομένου (ΠΝΠ) του άρθρου 44§1 του ισχύοντος Συντάγματος. β)Η ενίσχυση του προληπτικού δικαστικού ελέγχου ,όλων των υπό ψήφιση νόμων ,αλλά και κανονιστικών πράξεων προς την κατεύθυνση αποτροπής της θέσης σε ισχύ τυχόν αντισυνταγματικών διατάξεων, με την καθιέρωση προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας των νόμων και την καθιέρωση προληπτικού ελέγχου όλων των κανονιστικών πράξεων, των Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου και των interna corporis της Βουλής, των κυβερνητικών πράξεων.

γ) Τροποποίηση του άρθρου 74 Συντάγματος-(«Τροπολογίες):  ώστε διάταξη που ψηφίσθηκε κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 74 Συντάγματος, είναι άκυρη μετα απόφαση της  Ολομελείας του Συμβουλίου Επικρατείας, κατόπιν αιτήσεως οιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον.

4.-Η απόλυτη καθιέρωση της Δικαστικής Ανεξαρτησίας με λογοδοσία και διαφάνεια:

α) με τις προαγωγές στις κορυφαίες θέσεις των Ανωτάτων Δικαστηρίων μετα απο έκφραση γνώμης  από τις  Ολομέλειες των Ανωτάτων Δικαστηρίων και Απόφαση του υπουργικού Συμβουλίου, τροποποιούμενου σχετικά του άρθρου 90 § 5 Σ.

β) της  απόλυτη συμμόρφωση της Πολιτείας στις αποφάσεις των δικαστηρίων και την

γ) αποφυγή επεμβάσεως με κάθε τρόπο στο έργο της Δικαιοσύνης.

δ)Θεσμοθέτηση του «Ανωτάτου Συμβουλίου της Δικαιοσύνης» που θα είναι και το «Εθνικό Συμβούλιο Μεταρρύθμισης Δικαιοσύνης» , δηλαδή ενός συμβουλευτικού οργάνου της Πολιτείας, ήτοι μιας  συντονιστικής επιτροπής από όλους τους λειτουργούς της δικαιοσύνης με θεσμική ιδιότητα (ηγεσίες δικαστηρίων  συνδικαλιστικές οργανώσεις δικαστών, Ολομέλεια Δικηγόρων, Συμβολαιογράφων), που να θέσουν το ζήτημα του τι πρέπει να γίνει για την βελτίωση του όλου συστήματος απονομής της δικαιοσύνης.

 

ε) Όριο ηλικίας δικαστικών λειτουργών (άρθρο 88 § 5Σ)

Τροποποίηση της διατάξεως με κατάργηση της διάταξης και σκοπό την καθιέρωση νομοθετικά ενιαίου ορίου ηλικίας       ανεξαρτήτως βαθμού του (70)εβδομηκοστού έτους.

στ) Κατάργηση κάθε ελέγχου του Υπουργού Δικαιοσύνης για την άσκηση πειθαρχικής αγωγής κατά δικαστικού λειτουργού, για διαφωνία σε προσαγωγή δικαστικού λειτουργού (άρθρο 91 Σ).

ζ) Το κρίσιμο για την λογοδοσία είναι έλλειψη ουσιαστικής αξιολόγησης όλων και χωρίς εξαίρεση των Ελλήνων δικαστών και των Ανωτάτων που δεν ελέγχονται.

5.-Η κατάργηση κάθε μορφής προνομίου ή ασυλίας για τους βουλευτές και Υπουργούς. Απεμπλοκή της Βουλής από την προκαταρκτική έρευνα και την άσκηση ποινικής δίωξης κατά Υπουργών.

Η τροποποίηση του άρθρου 86 Σ: Όλοι πρέπει να υπάγονται στο φυσικό δικαστή στον οποίο υπάγονται και οι πολίτες η εξαίρεση που πρέπει να υπάρχει όταν υπάρχει ζήτημα που αφορά την άσκηση των καθηκόντων.

Η διάταξη τού άρθρου 62 Σ θα μπορούσε να τροποποιηθεί με την  προσθήκη ότι δεν απαιτείται άδεια και για τα αυτόφωρα κακουργήματα και πλημμελήματα καθώς και για τα αδικήματα που αποτελούν κώλυμα διορισμού δημοσίου υπαλλήλου[1] και ότι απαιτείται πάντοτε η αιτιολογημένη γνώμη του Εισαγγελέα του ΑΠ προκειμένου να διαβιβασθεί αίτημα άρσεως ασυλίας στην Βουλή.

Η ασυλία δεν ισχύει όταν ένας βουλευτής ή Υπουργός καταληφθεί επ’ αυτοφώρω διαπράττων κακούργημα ή πλημμέλημα για το οποίο δεν επιτρέπεται ο διορισμός σε δημοσία θέση. 

Η ρύθμιση του άρθρου 5 παρ 2 του Ν 3126/2003 «η βουλή μπορεί να αναθέτει σε τριμελές γνωμοδοτικό συμβούλιο τον νομικό έλεγχο των στοιχείων της κατηγορίας και την αξιολόγηση της ουσιαστικής βασιμότητας αυτών. Με την ίδια Απόφαση τάσσεται προθεσμία για την ολοκλήρωση του ελέγχου και την παράδοση της γνωμοδότησης στον Πρόεδρο της Βουλής.» είναι   η λύση του προβλήματος που πρέπει να περιληφθεί στην αναθεωρητέα διάταξη. Της καταγγελίας κλπ.   επιλαμβάνεται υποχρεωτικά το γνωμοδοτικό συμβούλιο το οποίο  προτείνει  στην βουλή. Η ανάκριση διεξάγεται από το Συμβούλιο του Ειδικού δικαστηρίου. Η  Βουλή παρέχει την άδεια διώξεως μετα από βούλευμα του  Συμβούλιου του Ειδικού δικαστηρίου.  

Πρέπει να διαφυλαχθεί το δημόσιο συμφέρον, από πολιτικές διώξεις και ψευδείς ή αβάσιμες καταγγελίες.

6.- Ο έλεγχος του «πόθεν έσχες» γίνεται  αποκλειστικά από το Ελεγκτικό Συνέδριο .

7.- Καθιέρωση θεσμού «Γενικού Επιτρόπου της Επικράτειας»: Ανεξάρτητος δικαστικός ελεγκτής νομιμότητας, (ανώτατος εν ενεργεία δικαστικός λειτουργός που θα επιλέγεται απο τις ολομέλειες των ανωτάτων δικαστηρίων εκ περιτροπής  και με τετραετή θητεία) για τη διαφύλαξη της σύννομης και χρηστής διοικητικής δράσης καθώς και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Στο Γενικό Επίτροπο της Επικράτειας υπάγονται διοικητικά όλοι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του Κράτους. Ο ρόλος του ελεγκτή νομιμότητος είναι απολύτως διάφορος των αρμοδιοτήτων του ελεγκτικού συνέδριου.

8.- Την αναμόρφωση και θωράκιση του θεσμού των ανεξάρτητων Αρχών, με εμπλοκή και του ΠτΔ

9. Καθιέρωση μόνιμων Αναπληρωτών Υπουργών ή Υφυπουργών: στα Υπουργεία Παιδείας, Άμυνας και Εξωτερικών και επί του Προϋπολογισμού, με 6ετή θητεία και εκλογή τους που θα επιλέγονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ή με αυξημένη πλειοψηφία από την Βουλή και θα έχουν την ευθύνη της συνέχισης της εθνικής πολιτικής.

10.- Να καθιερωθεί ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικής και βουλευτικής ιδιότητας. Οι υπουργοί να κωλύονται να είναι υποψήφιοι βουλευτές μετά τη λήξη της θητείας τους, για μια βουλευτική περίοδο.

 

Σάββατο, 7 Μαρτίου 2026

 

 

 

---

[1]. Κλοπή, υπεξαίρεση (κοινή και στην υπηρεσία), απάτη, εκβίαση, πλαστογραφία, απιστία δικηγόρου, δωροδοκία, δωροληψία, καταπίεση, απιστία περί την υπηρεσία, παράβαση καθήκοντος, καθ’ υποτροπή συκοφαντική δυσφήμιση, καθώς και για οποιοδήποτε έγκλημα κατά της γενετήσιας ελευθερίας ή οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής.