ΚΑΠΟΙΟΙ ΜΟΧΘΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

 

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

 

Ανήκω μεταξύ πολλών Ελλήνων, που διαμαρτύρονται για τις   παθογένειες της Ελληνικής δικαιοσύνης. Όμως φαίνεται ότι πρέπει να μην χάσουμε την ελπίδα μας .

Αφορμή για την αισιόδοξη αυτή ματιά είναι μεταξύ άλλων, η απόφαση 4/2021 της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου  με την οποία κρίθηκε ότι κατά την ορθή έννοια του νόμου, σε περίπτωση άκυρης σύμβασης εργασίας, αλλά και γενικότερα σύμβασης παροχής υπηρεσιών (συμβάσεις έργου, ορισμένου χρόνου, stage, κ.λπ.), ο πλουτισμός του εργοδότη συνίσταται σε αυτήν καθ’ εαυτήν την εργασία που ο εργοδότης έλαβε και η οποία ενσωματώθηκε στην υπάρχουσα περιουσία του, από την οποία και δεν μπορεί πλέον να αποχωρισθεί. Η απόφαση είναι ιστορική  αφού οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα με κάθε μορφής σύμβαση εργασίας (έργου, ορισμένου χρόνου, stage, κ.λπ.) δικαιούνται πλήρη τα δεδουλευμένα τους (αποδοχές τους) ακόμη και στις περιπτώσεις εκείνες που οι συμβάσεις τους είναι άκυρες.

Με πρόσφατη απόφαση του Πρωτοδικείου Αθηνών  μειώθηκαν σχεδόν στο μισό οι οφειλές  υπόθεσης του νόμου Κατσέλη, και ορίστηκε ορίζοντας πενταετίας για την αποπληρωμή, ενώ εξαιρέθηκε από εκποίηση το ποσοστό συνιδιοκτησίας του οφειλέτη σε αγροτεμάχιο και το αυτοκίνητό του.

Aποτελεί σημάδι ιδιαίτερης αισιοδοξίας η με αριθμό 1806/2021 απόφαση του         Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία επιδικάσθηκε αποζημιώση από τον  e-ΕΦΚΑ, λόγω μεγάλης  καθυστέρησης απονομής σύνταξης με διαδοχική ασφάλιση

Η έκπληξη μου είναι μεγαλύτερη, όταν συζητήθηκε στο Μονομελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών(Αριθμ απόφασης 6118/21)  αγωγή αποζημιώσεως του ΕισΝΑΚ 105 κατατέθηκε 28/12/2015, συζητήθηκε 28/5/2021,δημοσιεύθηκε η απόφαση 11.6.2021 και επιδόθηκε 29/6/2021!!!! Είναι γεγονός ότι υπάρχουν υποθέσεις που μένουν στα ράφια των δικαστηρίων απροσδιόριστες επί έτη πολλά , όμως πρέπει να πω πώς στην συγκεκριμένη περίπτωση ο δικαστής αυτός που επελήφθη της υποθέσεως και εξέδωσε πλήρως εμπεριστατωμένη απόφαση(απορριπτική)   μέσα σε  13 μέρες είναι άξιος δημόσιου επαίνου.  Το ίδιο θετικά μπορώ να πω για τους Εισαγγελικούς και δικαστικούς λειτουργούς, που επιλαμβάνονται με ταχύτητα και επιστημοσύνη  υποθέσεων με μεγάλο κοινωνικού ενδιαφέροντος, όπως των υποθέσεων σεξουαλικών εγκλημάτων.

Όμως πάντα οι εικόνα έχει περισσότερες όψεις κι αυτό με αφορμή  τις αποφάσεις ΣτΕ Ολ 799-803/2021: που  αφορούν την  Αστική ευθύνη του Δημοσίου από ζημιογόνο δράση οργάνου ενταγμένου στην δικαστική λειτουργία και με τις οποίες ανατράπηκε η νομολογία του δικαστηρίου(η ιστορική ΣτΕ Ολ 1501/2014) και έτσι μια τέτοια ζημία (με εξαίρεση την παραβίαση κανόνα  του Ενωσιακού Δικαίου, βλ ΣτΕ Ολ 799/2021 ) δεν μπορεί πλέον να αποκατασταθεί. Κατά τη μειοψηφούσα γνώμη στις αποφάσεις αυτές και σε συνέχεια προηγούμενης νομολογίας του Δικαστηρίου (ΣτΕ Ολ 1501/2014), εφόσον το Σύνταγμα δεν ανέχεται να παραμένουν αναποζημίωτες ζημίες που κάποιος υφίσταται από ενέργειες οποιουδήποτε κρατικού οργάνου, μέχρις ότου ο νομοθέτης ρυθμίσει ειδικώς την ευθύνη του Δημοσίου από πράξεις των οργάνων της δικαστικής λειτουργίας, η δικαστική επιδίωξη των σχετικών αξιώσεων χωρεί κατ’ επίκληση του άρθρου 105 ΕισΝΑΚ αναλόγως εφαρμοζομένου (θεμελίωση ευθύνης από πρόδηλο σφάλμα του ενταγμένου στη δικαστική λειτουργία οργάνου).

Η πανδημία έχει  φέρει τη Δικαιοσύνη μπροστά σε ένα πρωτοφανή όγκο δικαστικών αποφάσεων (καθώς χιλιάδες υποθέσεις έχουν αναβληθεί λόγω covid) που θα πρέπει να διαχειριστούν οι δικαστικοί λειτουργοί, δημιουργώντας για κατάσταση που αυτή τη στιγμή δείχνει δύσκολα αντιμετωπίσιμη. Όμως αν σκεφθούμε και τις συνθήκες που επικρατούν σε ορισμένα δικαστήρια η κατάσταση φοβούμαι ότι θα γίνει αφόρητη, Χαρακτηριστική η εικόνα του μεγαλύτερου Πρωτοδικείου Αθηνών. Όμως Η αισιοδοξία βασίζεται στο φιλότιμο όλων  των παραγόντων απονομής της δικαιοσύνης που μέσα σ’αυτήν εφιαλτική κατάσταση μάχονται και μας δίνουν θετικά δείγματα μερικά από τα οποία προανέφερα. Τώρα, το Δ΄ Τμήμα του ΣτΕ με την υπ΄ αριθμ. 135/2021 απόφαση της Επιτροπής Αναστολών εκρινε ότι τα υποχρεωτικά self test εξυπηρετούν την προστασία της δημόσιας Υγείας στην επαναλειτουργία των σχολείων. Παράλληλα η  Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας σε σχηματισμό Τμήματος Αναστολών με την υπ΄ αριθ. 133/2021 απόφαση, απέρριψε για λόγους Δημοσίου συμφέροντος, την αίτηση πυροσβεστών που υπηρετούν στις Ειδικές Μονάδες Αντιμετώπισης Καταστροφών (Ε.Μ.Α.Κ.) και ζητούσαν την αναστολή εκτελέσεως της 28550 Φ 215.2/18.5.2021 πράξης του Αρχηγού του Πυροσβεστικού Σώματος, που επέβαλε τον υποχρεωτικό εμβολιασμό τους κατά του COVID-19.

 Επιτρέψατε μου ν’ αναφερθώ στο απόσπασμα από την  Ομιλία του Εισαγγελέα του ΑΠ Βασίλη Πλιώτα  στην τελετή του Αρείου Πάγου και της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου προς τιμήν των αποχωρούντων δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών : «Δώσατε αληθώς τιμή στο δικαστικό λειτούργημα και δεν πήρατε απ’ αυτό, «μη σεμνυνόμενοι από την θέσιν, αλλά την θέσιν σεμνύνοντες αφ’ εαυτών», όπως έχει γραφεί (Μ. Βασίλειος, Migne, P.G., 32,497).»

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΓΙΑ ΤΗΝ 20ΧΡΟΝΗ ΚΑΡΟΛΑΙΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΜΩΡΟ ΤΗΣ

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΓΙΑ ΤΗΝ 20ΧΡΟΝΗ ΚΑΡΟΛΑΙΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΜΩΡΟ ΤΗΣ 

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ 

 Συγκλονισμένο το Πανελλήνιο, παρακολουθεί τη μεγάλη ανατροπή με τον σύζυγο που όλοι αρχικά λυπήθηκαν και του έστελναν μηνύματα συμπαράστασης να μετατρέπεται σε τέρας και δολοφόνο. Επειδή κανένα έγκλημα τελικά δεν μένει ατιμώρητο έρχεται η ώρα της τιμωρίας. Όμως οι ρυθμίσεις του ισχύοντος ποινικού κώδικα δυστυχώς είναι επιεικείς σε τέτοιου είδους ειδεχθή εγκλήματα. Βέβαια η ποινή πιθανότατα θα είναι ισόβια , που μόνο στο όνομα ισόβια είναι. Δυστυχώς η Πολιτεία πρέπει να δει άμεσα αυτό το νομικό έλλειμα. Η κοινωνική ευαισθησία δεν ανέχεται αυτήν την πρωτοφανή στάση «ανοχής» σε επικίνδυνους εγκληματίες ,που μετα από λίγο βγαίνουν από την φυλακή για συνεχίσουν την δραστηριότητα τους.

 Ακούω μάλιστα και δεν μπορώ να το πιστέψω μετα τόσα δεινά που έφερε ο νέος Ποινικός Κώδικας ,ότι ισχύει το δόγμα «επιεικής ποινική μεταχείριση» η διατήρηση του ανώτατου ορίου κάθειρξης στα 15 έτη (αντί στα 20, που ήταν πριν τον Ιούνιο 2019), η κατάργηση της αποστέρησης των πολιτικών δικαιωμάτων για καταδίκη για κακούργημα, ότι κάποιοι θέλουν την αντικατάσταση του όρου «έγκλημα» με τον όρο «πράξη». Η κοινωνία διέρχεται ένα κυκεώνα από αυτή την βαρύτατη εγκληματικότητα. 

Είναι αναμφισβήτητο ότι η επαύξηση των ποινών δεν λύνει το πρόβλημα, αν δεν δούμε το ζήτημα με την άμεση κατάρτιση σχεδίου αντεγκλητικής πολιτικής. Δεν μπορεί να διανοηθεί κανείς εκτός από το φριχτό θάνατο ενός εικοσάχρονου κοριτσιού, το φρικτό και ατιμώρητο από τον ποινικό νόμο έγκλημα σε βάρος του μωρού της που θα μεγαλώσει χωρίς την μάνα του και θα έχει έναν πατέρα φρικτό δολοφόνο. Ποια τραγωδία θα μπορούσε να μιλήσει για το δράμα ; 

 Ο Σοφοκλής στον ΟΙΔΊΠΟΔΑ ΤΥΡΑΝΝΟ μας λέει ότι ο Οιδίποδας, σαν έμαθε, τελευταίος απ' όλους, την αλήθεια, από το μάντη Τειρεσία και άλλους μάρτυρες, κι αφού είδε κρεμασμένη την Ιοκάστη (τη μητέρα και γυναίκα του), πήρε μια περόνη και την έμπηξε βαθιά μέσα στα μάτια του. Πώς μπορούσε πια να βλέπει τον κόσμο; 18/6/2021

Αστική ευθύνη του Δημοσίου από ζημιογόνο δράση δικαστικού λειτουργού. Οι Αποφάσεις Ολ. ΣτΕ (799-803/21) επέφεραν ανατροπή της νομολογίας της.

 

Αστική ευθύνη του Δημοσίου από ζημιογόνο δράση δικαστικού λειτουργού.

Οι  Αποφάσεις Ολ. ΣτΕ (799-803/21) επέφεραν ανατροπή της νομολογίας της.

ΝΤΡΟΠΗ

 

Τι ντροπή για την ανθρωπότητα!

Giovanni Brusca: Ένα «τέρας» κυκλοφορεί ξανά ελεύθερον.

Μετά από 25 χρόνια φυλάκισης, το αφεντικό της μαφίας Giovanni Brusca είναι ελεύθερος. Ο Giovanni Brusca είναι Ιταλός μαφιόζος και πρώην μέλος της φυλής Corleonesi της μαφίας της Σικελίας. Είχε μείζονα ρόλο στις δολοφονίες του εισαγγελέα της Επιτροπής Αντιμοφίας Giovanni Falcone το 1992 και του επιχειρηματία Ignazio Salvo, και δήλωσε κάποτε ότι είχε διαπράξει μεταξύ 100 και 200 ​​δολοφονιών.

Στην Χώρα μας το έγκλημα έχει πάρει περίεργες διαστάσεις όπως και οι αποφυλακίσεις γνωστών και μεγάλων εγκληματιών με την εφαρμογή ευεργετικών νόμων, όπως κατήγγειλε αρμόδιος Υπουργός . Τα εγκληματικά κυκλώματα χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο τις νέες τεχνολογίες και εκμεταλλεύονται κάθε ευκαιρία για την εξάπλωση των παράνομων δραστηριοτήτων τους, τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός διαδικτύου.  Τα τελευταία ειδεχθή εγκλήματα, στα Γλυκά Νερά ,στην Ζάκυνθο κλπ, αν και είναι βέβαιο ότι θα αποκαλυφθούν, προκαλούν εύλογη ανησυχία στους πολίτες. Ακόμη ανησυχία προκαλούν μεμονωμένα γεγονότα  όπως προέκυψε από έρευνα, αστυνομικός είχε παραδώσει, έναντι μηνιαίας χρηματικής αμοιβής(!!) ύψους 2.000 ευρώ, υπηρεσιακό ασύρματο σε δύο άτομα, προκειμένου να τον χρησιμοποιούν στις παράνομες δραστηριότητές τους.( Βλ. TA NEA 7 Ιουνίου 2021). Θεωρώ επιτυχημένη την τελευταία παρέμβαση του Εισαγγελέα του ΑΠ στο θέμα της πάταξης της εγκληματικότητας. Παράλληλα πρέπει να παταχθούν τα φαινόμενα που ταλανίζουν τις φυλακές, όπως να ελεγχθούν  τα συστήματα επικοινωνίας των κρατουμένων, με συστήματα σίγασης των κινητών τηλεφώνων κλπ.

Σήμερα η κοινωνία μας ζει για μια ακόμα φορά στην ιστορία της τον εφιάλτη της ασύμμετρης εγκληματικότητας. Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα σημαντικό και σε ένταση με το πέρασμα της πανδημίας. Η κοινή γνώμη αντιλαμβάνεται με αγωνία τα νέα δεδομένα αναφορικά με τις νέες μορφές απειλών και το πρόβλημα που αναδεικνύεται κάθε μέρα και περισσότερο, από την δράση  του οργανωμένου εγκλήματος στην καθημερινότητα μας. Η αντιμετώπιση της εγκληματικής πράξης στον πολιτισμένο κόσμο είναι δεδομένη, η διαλεύκανση, η αποκάλυψη των ενόχων και η παραπομπή τους στη δικαιοσύνη. Η απειλή αυτή αφορά προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών των πολιτών, την προστασία της ιδιοκτησίας και τη διασφάλιση της ευνομίας και ευταξίας. Η εγκληματικότητα αποτελεί τον καθρέφτη της κοινωνίας. Οποιαδήποτε αψυχολόγητη κίνηση, μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ακόμα χειρότερη κατάσταση στο μέλλον. Εδώ βέβαια, εισηγούμαστε στην εκπόνηση σωφρονιστικού σχεδίου με στόχο την αντιμετώπιση της απειλής. Μέσα στο σχέδιο αυτό είναι να δούμε  ξανά με αυστηρότητα τα μέτρα σωφρονισμού και δημιουργίας συστήματος ποινών που θα αντικατοπτρίζουν την υπαρκτή πραγματικότητα αντιμετωπίσεως του εγκλήματος.  Εκείνο που είναι ουσιώδες στο σοβαρό έγκλημα είναι όταν δεν αποκαλύπτονται οι δράστες ή παραμένουν ασύλληπτοι ή ακόμα χρησιμοποιούν μέσα και μεθόδους που η Πολιτεία αδυνατεί ν’ αντιμετωπίσει. Απαιτούνται μέτρα και όχι δημοσιογραφικές ανούσιες συζητήσεις, προτείνεται ενδεικτικά : α) η χρήση ρηξικέλευθων τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας. Προετοιμασία των υπηρεσιών επιβολής του νόμου και των δικαστικών αρχών για την ψηφιακή εποχή  β)  εκστρατείες διαφώτισης του κοινού για το πρόβλημα γ) αναδιάταξη του αστυνομικού προσωπικού και προεχόντως  η εκπαίδευση και ενημέρωση του δ)η αυστηρή απαγόρευση εσκεμμένων ή μη διαρροών στα ΜΜΕ για σοβαρά εγκλήματα και ιδίως από τους προανακριτικούς υπαλλήλους.

Επιτέλους  ήρθε η ώρα της δημιουργίας της δικαστικής αστυνομίας, ενός μικρού και ευέλικτου σώματος που θα διοικείται από ανώτατο δικαστικό λειτουργό και θα στελεχώνεται από πτυχιούχους της νομικής και οι οποίοι θα συμπράττουν αποτελεσματικά στην διαλεύκανση πολύ σοβαρών υποθέσεων όπως π.χ. συμβαίνει στις ΗΠΑ, στο Βέλγιο, στη Γαλλία, τη Γερμανία,. Διαχρονικά δεν υπάρχει Υπουργός Δικαιοσύνης που να μην το έχει εξαγγείλει την ίδρυση δικαστικής αστυνομίας  και η εξαγγελία να μένει στα χαρτιά, όπως και ο νόμος της Άννας Μπενάκη (ν.2145/1993) παρά το γεγονός ότι η λειτουργία της προβλέπεται από του… Οθωνα τα χρόνια με το Β.Δ. 85/31-12-1836 το οποίο ποτέ δεν εφαρμόστηκε.

Την άμεση λήψη σειράς νομοθετικών μέτρων για την αντιμετώπιση της διαφθοράς στο δημόσιο τομέα ζήτησε τον Δεκέμβριο του 2002 η Ολομέλεια της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου με εισήγηση του τότε Εισαγγελέα του ΑΠ, αείμνηστου  Ευαγγέλου Κρουσταλάκη .. Η  Ολομέλεια έκρινε ότι: «Επιβάλλεται η δημιουργία δικαστικής αστυνομίας. Σε αυτήν θα μετέχουν και άλλοι φορείς από κλάδους βασικών ειδικοτήτων (γραφολόγοι, μηχανικοί κ.λπ.), επιλεγόμενοι με κριτήρια δικαστικά και αδιάβλητα.»  Η έκκληση της Ολομελείας των Εισαγγελέων του ΑΠ έμεινε στο κενό ,όπως και ανάλογες εκκλήσεις των δικηγορικών συλλόγων, των δικαστικών Ενώσεων, της επιστημονικής κοινότητας ,των κομμάτων.

Δεν μπορώ να αγνοήσω ότι στον πόλεμο για την πάταξη των εγκληματικότητας υπάρχουν πολλά θύματα ,αλλά και θύματα του καθήκοντος, αστυνομικοί και δικαστικοί και σ’ αυτούς και τις οικογένειες τους η Πολιτεία οφείλει τον σεβασμό και την ευγνωμοσύνη της. Σημειώνεται  ότι  από το έτος 1984 έως 2019 έχουν τραυματισθεί θανάσιμα εκατόν τριάντα οκτώ (138) αστυνομικοί συνεπεία τρομοκρατικών ενεργειών, ένοπλων συμπλοκών, τροχαίων και άλλων ατυχημάτων εν ώρα Υπηρεσίας και πολλοί δεν αποζημιώνονται.

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΠΟ ΖΗΜΙΟΓΟΝΟ ΔΡΑΣΗ ΟΡΓΑΝΟΥ ΕΝΤΑΓΜΕΝΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. H ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΛΟΓΊΑΣ (ΣτΕ Ολ 799-803/2021)

ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΠΟ ΖΗΜΙΟΓΟΝΟ ΔΡΑΣΗ ΟΡΓΑΝΟΥ ΕΝΤΑΓΜΕΝΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. H ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΛΟΓΊΑΣ (ΣτΕ Ολ 799-803/2021)

ΔΙΚΑΣΤΗΣ: Ο ΔΙΚΑΣΤΗΣ - Ο Δικαστής μέσα από την ματιά ενός δι...

ΔΙΚΑΣΤΗΣ: Ο ΔΙΚΑΣΤΗΣ - Ο Δικαστής μέσα από την ματιά ενός δι...:     Ο Δικαστής μέσα από την ματιά ενός δικηγόρου [1]   Μελέτη ΑΝΤΩΝΗ Π.ΑΡΓΥΡΟΥ   1.ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: - Το ζήτημα της δικαιοσύνης...

Η ΕΠΙΒΟΛΗ ΚΥΡΩΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟ. ΓΙΑ «ΑΘΕΜΙΤΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ»

 

Η ΕΠΙΒΟΛΗ ΚΥΡΩΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟ. ΓΙΑ «ΑΘΕΜΙΤΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ»

 

1.Η ανακοίνωση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ, για κλείσιμο της υπόθεσης Novartis με την επιβολή προστίμου 112 εκατομμυρίων δολαρίων, δίνει το έναυσμα για την αναζήτηση αποζημίωσης από το Ελληνικό Δημόσιο. Οι έρευνες αυτές των αμερικανικών αρχών, δηλαδή της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (SEC) και του υπουργείου Δικαιοσύνης (DoJ) οδηγήθηκαν στο κλείσιμο, χωρίς περαιτέρω ποινικές συνέπειες ή την επιβολή διοικητικών κυρώσεων στη Novartis, αφού η εταιρεία συμφώνησε να πληρώσει ιδιαίτερα υψηλά πρόστιμα, πολλαπλάσια του οφέλους που είχε από τις παράνομες και αθέμιτες πρακτικές της: 111,8 εκατ. δολ. στην SEC και 233,9 εκατ. δολ. στο DoJ, δηλαδή συνολικά 346,7 εκατ. δολ. Σημειώνεται ότι το υπολογιζόμενο από τις αμερικανικές αρχές όφελος ήταν 70,1 εκατ. δολ. στην Ελλάδα. Δηλαδή, τα ποσά που καταβλήθηκαν στις αμερικανικές αρχές ήταν σχεδόν τετραπλάσια του οικονομικού οφέλους. Το άκρως παράδοξο συμπέρασμα από τη δημοσιοποίηση των αμερικανικών εγγράφων είναι ότι η Novartis πληρώνει ένα υψηλό τίμημα στις αμερικανικές αρχές για τις αθέμιτες πρακτικές που εφάρμοσε στην Ελλάδα, με βάση τον αμερικανικό νόμο για τη διαφθορά στο εξωτερικό (Foreign Corrupt Practices Act).Ήδη ανακοινώθηκε ότι θέμα ερευνά το ΝΣΚ[1].

Ανεξάρτητα από την ποινική διάσταση  μεγάλων ποινικών υποθέσεων με δημόσιο ενδιαφέρον  και εν όψει του γεγονότος ότι στις ΗΠΑ[2] γίνεται ολόκληρη συζήτηση και διαδικασία για την επιβολή κυρώσεων για «αθέμιτες πρακτικές», πιστεύω ότι θα ήταν σκόπιμο να ερευνηθούν και στην Ελλάδα παράλληλα και η επιβολή  κυρώσεων (διοικητικών) σε ανάλογες περιπτώσεις. Οι διεθνείς εξελίξεις κατατείνουν στην αυστηροποίηση [3] των νομικών πλαισίων γύρω από τη δραστηριότητα των εταιριών, με σκοπό πάνω από όλα την καλύτερη λειτουργία του παγκόσμιου κράτους δικαίου.

2.-Κατά τα παγίως γενόμενα δεκτά από τη νομολογία αναφορικά με την ευθύνη των νομικών προσώπων κατ’ άρθρον 71 Α.Κ[4] «Από το άρθρο 71 ΑΚ προκύπτει ότι το νομικό πρόσωπο ευθύνεται για τις πράξεις ή τις παραλείψεις των οργάνων, που, κατά τα άρθρα 65, 67 και 68 ΑΚ, το αντιπροσωπεύουν και εκφράζουν τη βούλησή του, εφόσον η πράξη ή η παράλειψη έλαβε χώρα κατά την ενάσκηση των καθηκόντων που τους είχαν ανατεθεί και παράγει υποχρέωση προς αποζημίωση . Έτσι, προϋποθέσεις της κατά τη διάταξη αυτή αυτοτελούς αδικοπρακτικής ευθύνης του νομικού προσώπου είναι: α) πράξη ή παράλειψη, που να μην είναι δικαιοπραξία και να παράγει υποχρέωση αποζημιώσεως με βάση άλλες διατάξεις, όπως είναι εκείνες των άρθρων 914 και 919 ΑΚ, β) να πρόκειται για πράξη ή παράλειψη των οργάνων που αντιπροσωπεύουν το νομικό πρόσωπο (ως όργανα, κατά τον νομοθετικό λόγο της διάταξης αυτής, νοούνται όχι μόνο τα πρόσωπα που διοικούν το νομικό πρόσωπο κατά τους ορισμούς των άρθρων 65 έως 70 AK (καταστατικά όργανα), αλλά και εκείνα των οποίων οι εξουσίες συναλλαγής με τρίτους προσδιορίζονται στο καταστατικό, τη συστατική πράξη ή τον κανονισμό λειτουργίας του νομικού προσώπου ακόμα και αν τα πρόσωπα αυτά δεν μετέχουν στη διοίκηση του τελευταίου) και γ) η πράξη ή η παράλειψη να έγινε κατά την εκτέλεση των καθηκόντων που είχαν ανατεθεί στο όργανο, πρέπει δηλαδή να βρίσκεται σε εσωτερική συνάφεια με την εκτέλεση των καθηκόντων του οργάνου, είναι δε αδιάφορο για την ευθύνη του νομικού προσώπου, αν το όργανο ενήργησε καθ’ υπέρβαση των καθηκόντων αυτών ή κατά κατάχρηση της εξουσίας του. Δεδομένου δε ότι η υπαιτιότητα, η οποία ορίζεται ως «η επιλήψιμη ψυχική κατάσταση ενός προσώπου απέναντι στην παράνομη εξωτερική συμπεριφορά του» προσήκει μόνο σε φυσικά πρόσωπα, το νομικό πρόσωπο δεν αδικοπρακτεί, αλλά ευθύνεται για την αδικοπραξία είτε των οργάνων του, κατ’ άρθρο 71 ΑΚ, είτε των προστηθέντων απ’ αυτό, κατ’ άρθρο 922 AK».

3.-Από την επισκόπηση της ελληνικής ποινικής νομοθεσίας είναι φανερό, ότι ουδέποτε καθιερώθηκε στην Ελλάδα ποινική ευθύνη των νομικών προσώπων. Στο ελληνικό δίκαιο τα νομικά πρόσωπα δεν μπορούν να έχουν ποινική ευθύνη, στο μέτρο που ούτε κατά κυριολεξία πράττουν ούτε έχουν ενοχή για τις πράξεις που κατά πλάσμα δικαίου τους καταλογίζονται. Έτσι το δίκαιό μας αναγνωρίζει μόνο τη δυνατότητα επιβολής αστικών και διοικητικών κυρώσεων σε βάρος τους. Αρμόδια διοικητικά όργανα υπάρχουν και μπορούν άμεσα να προχωρήσουν με βάση τις  έρευνες των αμερικανικών αρχών, δηλαδή της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (SEC) και του υπουργείου Δικαιοσύνης (DoJ) και να ζητήσουν, με δικαστική συνδρομή, τα στοιχεία που προέκυψαν και να προχωρήσουν στην άμεση επιβολή διοικητικών κυρώσεων. Η άσκηση αγωγών φοβούμαι ότι  θα περιπλέξει την κατάσταση, έν όψει των εκκρεμών ποινικών υποθέσεων και θα οδηγήσει τα πράγματα «στις Ελληνικές καλένδες». Ενδεχομένως θα έπρεπε να εξετασθεί η παράλληλη δυνατότητα προσφυγής στην Αμερικανική Δικαιοσύνη. Είναι προς το συμφέρον της Χώρας και  της Δικαιοσύνης, η άμεση ολοκλήρωση της ποινικής προδικασίας και η αρχειοθέτηση των υποθέσεων ή η παραπομπή των υποθέσεων στα αρμόδια δικαστήρια σύμφωνα και την ΕΣΔΑ.

4.-Έπειτα, λοιπόν, από επισκόπηση  των  συναφών διατάξεων καθίσταται πλέον σαφής ο προσανατολισμός του Έλληνα νομοθέτη στην επιβολή αμιγώς διοικητικών κυρώσεων, όπως τα διοικητικά πρόστιμα, ο αποκλεισμός από δημόσιες παροχές και ενισχύσεις, η προσωρινή ή και οριστική απαγόρευση άσκησης ορισμένης επιχειρηματικής δραστηριότητας, η δικαστική εποπτεία και εσχάτως το προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο των εγκαταστάσεων, που χρησιμοποιήθηκαν ως μέσω για την τέλεση των αξιοποίνων πράξεων κυρίως όμως η επείγουσα ολοκλήρωση των σχετικών διαδικασιών.

Αντώνης Π. Αργυρός

29/06/2020

---

[1] Δήλωση του Υφυπουργού στον Πρωθυπουργό 26 Ιουνίου 2020.

[2] Στις ΗΠΑ σε ομοσπονδιακό επίπεδο, τουλάχιστον ύστερα  από την απόφαση “New York Central and Hudson River Railroad Company”, είναι αυτή της «Θεωρίας της αντιπροσωπευτικής ευθύνης» (vicarious liability). Σύμφωνα με αυτήν, την ποινική ευθύνη του νομικού προσώπου θεμελιώνει η συμπεριφορά κάθε φυσικού προσώπου, το οποίο ενεργώντας εντός των πλαισίων της αρμοδιότητάς του, παραβιάζει τον ποινικό νόμο με σκοπό να προσπορίσει οικονομικό όφελος στην επιχείρηση.

[3] Από το 1977 η Ένωση προχώρησε σε σύσταση προς τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών να εξετάσουν τις αρχές της ποινικής ευθύνης ώστε να εισαγάγουν στα εθνικά τους ποινικά συστήματα ευθέως την ποινική ευθύνη των επιχειρήσεων για περιβαλλοντικές παραβάσεις. Ανάλογες συστάσεις επανελήφθησαν το 1982 (για την προστασία του καταναλωτή) και το 1988 (γενικότερα). Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990 το λεγόμενο “Corpus Juris”, ένα πρότυπο κανονιστικό κείμενο που αφορούσε την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, το οποίο δεν ίσχυσε ποτέ αυτοτελώς, αλλά έδωσε σαφή προσανατολισμό σε πληθώρα Συμβάσεων και Πρωτοκόλλων τα οποία ακολούθησαν και τα οποία κυρώθηκαν από την Ελλάδα σύμφωνα με τη σχετική διαδικασία.

[4] Βλ. ενδεικτικά ΑΠ 1885/2014, ΑΠ 1761/2014, ΑΠ 1723/2014, ΜΠρΑλεξ 27/2013, ΕφΛαρ 57/2012, ΠΠΑ 1066/2011, ΑΠ 29/2006, ΕφΠειρ 151/2006, ΕφΑθ 8419/2005, ΕφΠειρ 161/2004, ΕφΠατρ 673/2004, ΕφΔωδεκ 114/2004, ΜΠρΘεσσ 135/2003, ΜΠρΛαμ 383/2000, ΑΠ 1615/1999, ΕφΑθ 6292/1999, ΕφΑθ 6922/1994, ΑΠ 191/1990, άπασες Τράπεζα Νομικών Πληροφοριών ΝΟΜΟΣ.