ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΚΑΤ’ ΑΡΘΡΟ 105 ΕισΝΑΚ.

 

( Α ΜΕΡΟΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΑΠ ΚΑΙ ΣΤΕ)

 

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

1.  Απόφαση: 374/2025 ΑΠ

Αναγκαστική απαλλοτρίωση. Αξίωση αποζημίωσης για ζημία από παράνομες πράξεις των οργάνων της διοίκησης, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους, στα πλαίσια της διαδικασίας της απαλλοτρίωσης. Υπάγεται στην δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων. Οι αποφάσεις του ΣτΕ ή των διοικητικών εφετείων, όταν καταστούν απρόσβλητες, δημιουργούν μεταξύ των διαδίκων δεδικασμένο και για τα πολιτικά δικαστήρια, μόνον, όμως, για το διοικητικής φύσης ζήτημα που το δικαστήριο έλυσε, κυρίως ή παρεμπιπτόντως, προκειμένου να θεμελιώσει την κρίση του για το κύρος της διοικητικής πράξης. Το πολιτικό δικαστήριο δεν δεσμεύεται από την περί δικαιοδοσίας κρίση του διοικητικού δικαστηρίου.

2.  Απόφαση:522/2025 ΑΠ

Ιατρικό προσωπικό των δημόσιων  νοσοκομείων. Ανεύθυνο των δημοσίων υπαλλήλων έναντι των τρίτων για πράξεις ή παραλείψεις, που αυτοί διαπράττουν από βαριά αμέλεια κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους. Η αξίωση αυτή μπορεί να την ασκήσει(κατ ‘άρθρο 105 ΕισΝΑΚ) κατά του νοσηλευτικού ιδρύματος στο οποίο εργαζόταν ο ιατρός κατά το χρόνο πρόκλησης της ζημίας.

 

 

 

3.  Απόφαση:45/2025 ΣΤΕ

Ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση(Παράλειψη των αρμόδιων οργάνων)

Στοιχειοθείται ευθύνη του Δημοσίου(κατ ‘άρθρο 105 ΕισΝΑΚ), λόγω παραλείψεων των οργάνων του, τα οποία ενήργησαν κατά παράβαση των ειδικών κανονισμών εκπαίδευσης χειριστών ελικοπτέρων σε νυκτερινές πτήσεις και των ιδιαίτερων υποχρεώσεών τους, που πηγάζουν από το γενικότερο πλαίσιο των κανόνων ασφαλείας κατά τη σχεδίαση και εκτέλεση της εκπαιδευτικής πτήσης, με αποτέλεσμα την πτώση του ελικοπτέρου και τον θάνατο του συγγενούς των αναιρεσιβλήτων.

4. Απόφαση:46/2025 ΣΤΕ

Ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση. Δεν υφίσταται υποχρέωση αποζημιώσεως όταν πρόκειται περί ασυνήθων και απρόβλεπτων περιπτώσεων(πυρκαγιά)

Καταστροφή κτιρίου επιχείρησης και εμπορευμάτων από πυρκαγιά. Δεν υφίσταται υποχρέωση αποζημιώσεως όταν πρόκειται περί ασυνήθων και απρόβλεπτων περιπτώσεων που υπερβαίνουν τις δυνατότητες της πυροσβεστικής δύναμης και ανάγονται στην έννοια της ανωτέρας βίας.

5. Απόφαση:100/2025 ΣΤΕ

Ευθύνη των ΟΤΑ προς αποζημίωση. Αν οι ΟΤΑ παραλείψουν να ελέγχουν την κατάσταση των πεζοδρομίων και να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την συντήρησή τους και προκληθεί βλάβη σε διερχόμενα πρόσωπα, ευθύνονται σε αποζημίωση κατά τα άρθρα 105-106 του ΕισΝΑΚ.( Τραυματισμός πεζής)

6. Απόφαση: 224/2025 ΣΤΕ

Απαιτείται η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της παράνομης πράξης ή παράλειψης και της ζημίας που επήλθε. Ενέργειες στις οποίες προβαίνει η Διοίκηση, συμμορφούμενη προς ακυρωτική απόφαση του ΣτΕ. Σε τι συνίσταται η συμμόρφωση αν η διοικητική πράξη ακυρώθηκε για πλημμέλειες της αιτιολογίας. Πότε είναι νόμιμη η θέσπιση νομοθετικών διατάξεων, με τις οποίες εισάγεται περιορισμός της υποχρέωσης της Διοίκησης για συμμόρφωσή της προς ακυρωτικές δικαστικές αποφάσεις.

7. Απόφαση: 270/2025 ΣΤΕ

Σιωπηρή άρνηση χορήγησης από τον Υπουργό Δικαιοσύνης της κατ άρθρο 923 ΚΠολΔ άδειας επίσπευσης αναγκαστικής εκτέλεσης κατά του Ιταλικού Δημοσίου για ικανοποίηση αξιώσεων των αναιρεσειόντων σε βάρος του, που είχαν επιδικαστεί με αμετάκλητες δικαστικές αποφάσεις. Η ανωτέρω άρνηση   του Υπουργού Δικαιοσύνης έχει τον χαρακτήρα κυβερνητικής πράξης, που εκφεύγει του ακυρωτικού ελέγχου του ΣτΕ. Σε περίπτωση πρόκλησης ζημίας εξαιτίας της άρνησης αυτής, ο ζημιωθείς μπορεί να ζητήσει την αποκατάσταση της ζημίας του με αγωγή ασκούμενη κατ' επίκληση του άρθρου 4 παρ. 5 του Συντάγματος, εφόσον έχει υποστεί βλάβη ιδιαίτερη και σπουδαία.

8. Απόφαση: 277/2025 ΣΤΕ

Απαλλοτρίωση ακινήτου για την ανέγερση σχολικού συγκροτήματος. Ο Δήμος δεν έχει αρμοδιότητα για την κήρυξη της απαλλοτρίωσης, την απευθείας εξαγορά και την ανταλλαγή του απαλλοτριωτέου ακινήτου. Μετά την άσκηση της κρινόμενης αίτησης και την, βάσει του άρθρου 7 παρ. 1 του ΚΑΑΑ, δημοσίευση στην Εφημερίδα της ειδοποίησης περί παρακαταθέσεως της προσωρινώς καθορισθείσας αποζημίωσης, η υπό κρίση αίτηση, καθ' ο μέρος ζητείται η ακύρωση της σιωπηρής απόρριψης του αιτήματος κήρυξης απαλλοτρίωσης, άλλως απευθείας εξαγοράς του ακινήτου της δεν έχει πλέον αντικείμενο και η δίκη καταργείται. Για την εκδίκαση της αγωγής αποζημίωσης αρμόδιο είναι το Τριμελές Διοικητικό Πρωτοδικείο.

9. Απόφαση:336/2025 ΣΤΕ

Δεν αποκλείεται κατ' αρχήν η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου από το ότι στο ζημιογόνο αποτέλεσμα συνετέλεσε και συνυπαιτιότητα του ζημιωθέντος, εφόσον δεν διακόπτεται ο αιτιώδης σύνδεσμος. Σε περίπτωση ατυχήματος που λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια πτήσης με στρατιωτικό ελικοπτέρου διαπιστωθείσες εννέα πλημμέλειες, σωρευτικά εκτιμώμενες ως αποτελούσες ενιαίο σύνολο, είναι, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, γενικά και αφηρημένα λαμβανόμενες, πρόσφορες και μπορούν αντικειμενικά και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων να επιφέρουν την πτώση στρατιωτικού ελικοπτέρου και, συνακόλουθα, τον θάνατο των επιβαινόντων σε αυτό και τη μη περιουσιακή ζημία (ψυχική οδύνη) των συγγενών τους-δικαιούχων χρηματικής ικανοποίησης.

10. Απόφαση: 390/2025ΣτΕ (παράνομη παράλειψη να ρυθμίσουν πολεοδομικά το ένδικο ακίνητο)

Διαφυγόν κέρδος. Το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Το δικάσαν δικαστήριο δέχθηκε ότι συνέτρεχε παράνομη παράλειψη των οργάνων του Ελληνικού να ρυθμίσουν πολεοδομικά το ένδικο ακίνητο με συνέπεια την αδυναμία χρήσης και διάθεσης αυτού διότι δεν ολοκληρώθηκε και μάλιστα σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά την επαναδέσμευση αυτού η διαδικασία της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης και επιδίκασε στους αναιρεσείοντες χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

11. Απόφαση: 391/2025 ΣτΕ

Ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση -παραγραφή.

Η αξίωση υπόκειται σε πενταετή παραγραφή, η οποία αρχίζει από το τέλος του οικονομικού έτους κατά το οποίο γεννήθηκε η αξίωση και είναι δυνατή η δικαστική της επιδίωξη. Διακοπή της παραγραφής επέρχεται και όταν άλλο δικαστήριο, κρίνοντας για διαφορετικό αντικείμενο, επιλύει αρμοδίως ζήτημα που αποτελεί τη βάση ή προϋπόθεση της αξίωσης ή η παρεμπίπτουσα έρευνα του οποίου θα ήταν αναγκαία για να επιλυθεί η διαφορά που αναφέρεται στην αξίωση.

12. Απόφαση: 84/2025 ΣτΕ

Απαιτείται καταρχήν να υποβληθεί αίτηση και στην περίπτωση της επ' αόριστον παράτασης (μονιμοποίησης) της σύνταξης αναπηρίας. Η καταβολή της οριστικής πλέον σύνταξης αναπηρίας αρχίζει από την υποβολή της αίτησης όχι από τότε που συνέτρεξαν οι προϋποθέσεις μονιμοποίησης της σύνταξης αναπηρίας. Όταν από πάγια συμπεριφορά των οργάνων του ΙΚΑ, που εκδηλώνεται με θετικές ενέργειες, δημιουργήθηκε εύλογα η πεποίθηση στον ασφαλισμένο ότι δεν απαιτείται να υποβάλει αίτηση προκειμένου να παραταθεί επ' αόριστον η καταβολή της χορηγούμενης σύνταξης αναπηρίας, θα ήταν αντίθετη προς την αρχή της χρηστής διοίκησης η διακοπή της σύνταξης και η μη μονιμοποίησή της λόγω μη υποβολής της αίτησης.

 

 

13. Απόφαση:538/2025 ΣΤΕ

Στοιχειοθετείται ευθύνη της Περιφέρειας, λόγω της παράνομης παράλειψης των οργάνων της να προβούν στην άρση από το επίμαχο σημείο της επαρχιακής οδού του τοιχίου, καθώς και στην επαναχάραξη της σβησθείσας οριζόντιας διαγράμμισης του δεξιού άκρου της οδού και στον επαρκή φωτισμό του συγκεκριμένου τμήματος, η οποία συνδέεται αιτιωδώς με τον θάνατο του συγγενούς των αναιρεσειόντων.

14. Απόφαση: 633/2025 ΣΤΕ

Ευθύνη του Δημοσίου ή ΝΠΔΔ προς αποζημίωση. Πότε υφίσταται αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της παράνομης πράξεως ή παραλείψεως και της επελθούσας ζημίας. Οι ενάγοντες επικαλέστηκαν ως παρανομία της Διοικήσεως και του ανωτέρω Δήμου τη μακροχρόνια διατήρηση της ρυμοτομικής απαλλοτριώσεως που είχε επιβληθεί το 1990 χωρίς τη συντέλεση της απαλλοτριώσεως αυτής και την εξαιτίας της στέρηση της χρήσεως του ακινήτου χωρίς αποζημίωση. Η ζημία όμως που επικαλέστηκαν, η οποία αφορά την επίδικη περίοδο, δεν συνδέεται αιτιωδώς με την φερόμενη παρανομία, διότι με νομαρχιακή πράξη του 2005 το ακίνητο αποδεσμεύθηκε από το πολεοδομικό βάρος που είχε επιβληθεί σε αυτό το 1990, κατέστη οικοδομήσιμος χώρος και δεν ήταν πλέον πολεοδομικώς αρρύθμιστο και για το διάστημα 2006- 2009 διακόπηκε ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ζημίας και της φερόμενης παρανομίας κατά την ιστορική βάση της ένδικης αγωγής. Από το 2009 το επίμαχο ακίνητο κατέστη πολεοδομικώς αρρύθμιστο, η δε Διοίκηση όφειλε συμμορφούμενη προς την ακυρωτική απόφαση να προβεί δεόντως σε νέα τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου και νέα ρύθμιση του πολεοδομικού καθεστώτος του ακινήτου. Η κρίση ότι, όσον αφορά όλη την επίδικη χρονική περίοδο, δεν στοιχειοθετείται ευθύνη των αναιρεσιβλήτων, Δημοσίου και Δήμου, προς αποζημίωση κατά τα άρθρα 105 και 106 του ΕισΝΑΚ είναι ορθή.

 

15. Απόφαση: 641/2025 ΣΤΕ

Ασφάλιση κοινωνική. Σε περιπτώσεις εξαιρετικά δυσμενών δημοσιονομικών συνθηκών δεν αποκλείεται η επέμβαση του νομοθέτη για τη μείωση και των απονεμηθεισών ακόμη συντάξεων εφεξής, εφόσον δεν παραβιάζει τον συνταγματικό πυρήνα του κοινωνικο- ασφαλιστικού δικαιώματος. Ο νομοθέτης, όταν λαμβάνει τέτοια μέτρα, οφείλει, να έχει προβεί σε ειδική, εμπεριστατωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη μελέτη.

 

 

 

16. Απόφαση:643/2025 ΣΤΕ

Αποζημίωση των καθ' οιονδήποτε τρόπο κρατηθέντων και μετέπειτα αθωωθέντων.

Η αξίωση αποζημίωσης ρυθμίζεται ειδικώς από τα άρθρα 533-545 του ΚΠοινΔ και δεν μπορεί να ικανοποιηθεί κατά τις διατάξεις του άρθρου 105 του ΕισΝΑΚ και, συνεπώς, οι σχετικές διαφορές δεν ανήκουν στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων. Για τη διάγνωση του άδικου ή παράνομου της κράτησης και την αναγνώριση της υποχρέωσης του Δημοσίου προς αποζημίωση αποκλειστική δικαιοδοσία έχει το ποινικό δικαστήριο ή δικαστικό συμβούλιο και επιδικάζεται στον αθωωθέντα κατ' αποκοπήν ημερήσια αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη. Με τον νέο ΚΠοινΔ καταργήθηκε η δυνατότητα προσφυγής στα πολιτικά δικαστήρια προκειμένου να επιδικαστεί συμπληρωματική αποζημίωση.

17. Απόφαση: 650/2025 ΣΤΕ

Ευθύνη του Δημοσίου και των νπδδ σε αποζημίωση. Αν ορισμένο πρόσωπο, εξ αιτίας παράνομης πράξης ή παράλειψης της Διοικήσεως παραμείνει για κάποιο διάστημα εκτός θέσεως του Δημοσίου ή νπδδ, την οποία κατείχε ή επιδίωκε να καταλάβει, με αποτέλεσμα να στερηθεί των αποδοχών που, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, θα αποκόμιζε από την υπηρεσία του, δικαιούται ως αποζημίωση τα ποσά των αποδοχών αυτών. Αν ο ζημιωθείς, ενόσω βρισκόταν εκτός Υπηρεσίας, επιδόθηκε σε άλλη βιοποριστική δραστηριότητα, τα εντεύθεν οφέλη δεν είναι συμψηφιστέα με τις οφειλόμενες αναδρομικές αποδοχές, άσχετα, κατ' αρχήν, από τη συνάφεια ή μη της ασκηθείσας δραστηριότητας προς τη συγκεκριμένη δημόσια υπηρεσία.

18. Απόφαση: 656/2025 ΣΤΕ

Πότε μπορεί να προκύψει ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση από την εκ μέρους της πολιτείας νομοθέτηση με τα αρμόδια όργανά της ή από την παράλειψη αυτών να νομοθετήσουν. Ζημία που αποκαθίσταται.

Προϋποθέσεις γένεσης ευθύνης των κρατών μελών για ζημίες που προκαλούνται στους ιδιώτες από παραβιάσεις του ενωσιακού δικαίου. Στα εθνικά δικαστήρια εναπόκειται να ερευνήσουν εάν υφίσταται άμεση αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παραβάσεως του ενωσιακού δικαίου από κρατικό όργανο (συμπεριλαμβανομένου του εθνικού νομοθέτη) και της βλάβης την οποία υπέστησαν οι ζημιωθέντες. Προϋποθέσεις στοιχειοθέτησης της ευθύνης προς αποζημίωση όταν το κράτος παραβαίνει την υποχρέωση που υπέχει να θεσπίσει όλα τα μέτρα που είναι αναγκαία για την επίτευξη του αποτελέσματος που επιδιώκεται από μια οδηγία (παραλείποντας τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο ή μεταφέροντάς την πλημμελώς). Τα ανωτέρω ισχύουν και για τις εποπτικές αρχές, είτε αυτές αποτελούν ΝΠΔΔ, είτε είναι διφυή νομικά πρόσωπα.

 

 

 

19. Απόφαση:870/2025 ΣΤΕ και 1000/2025 ΣΤΕ, 1368/2025 ΣΤΕ

Ευθύνη του Δημοσίου σε αποζημίωση. Αν το Δημόσιο αρνηθεί να προσλάβει υποψήφιο σε δημόσια θέση και η άρνηση αυτή ακυρωθεί με απόφαση του ΣτΕ, η Διοίκηση, σε συμμόρφωση προς την ακυρωτική απόφαση, υποχρεούται να διορίσει τον υποψήφιο αναδρομικώς και να του καταβάλει τις οικείες αναδρομικές αποδοχές. Για τις παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του ΑΣΕΠ ευθύνεται το Δημόσιο, το οποίο νομιμοποιείται παθητικός στη σχετική δίκη. Πότε υφίσταται αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ παράνομης πράξης ή παράλειψης και επελθούσας ζημίας επί αλληλοδιαδόχων ζημιογόνων συμπεριφορών, οι οποίες χαρακτηρίζονται από συνεκτική ενότητα.

 

20. Απόφαση: 918/2025 ΣΤΕ

Σε περίπτωση ύπαρξης ηχοπετασμάτων παραπλεύρως της οδού, επιβάλλεται η εγκατάσταση στηθαίων ασφαλείας έμπροσθεν αυτών για τον περιορισμό της σφοδρότητας της πρόσκρουσης και των συνεπειών αυτής. Οι απολήξεις αρχής και πέρατος των στηθαίων ασφαλείας απαιτείται να συνδέονται με τα στηθαία ασφαλείας που ακολουθούν, έτσι ώστε τα λειτουργικά χαρακτηριστικά του ενός συστήματος να μην επιδρούν αρνητικά στα αντίστοιχα χαρακτηριστικά του άλλου συστήματος. Η παράλειψη εγκατάστασης και σύνδεσης των στηθαίων ασφαλείας έμπροσθεν εμποδίου (όπως τα ηχοπετάσματα) δύναται να θεωρηθεί, καταρχήν, ως πρόσφορη αιτία των συνεπειών ατυχήματος λόγω εκτροπής του οχήματος από το οδόστρωμα και πρόσκρουσής του, κατόπιν αναστροφής, στο εμπόδιο.

21. Απόφαση: 1093/2025 ΣΤΕ

Τα πολιτικά δικαστήρια έχουν δικαιοδοσία να επιληφθούν αγωγών κατά του Δημοσίου από παράνομες πράξεις ή παραλείψεις, εφόσον οι σχετικές αξιώσεις γεννήθηκαν και κατέστησαν δικαστικώς επιδιώξιμες πριν από την 11η Ιουνίου 1985. Η δικαιοδοσία αυτή εξακολουθεί να υπάρχει και όταν οι συνέπειες των παράνομων πράξεων ή παραλείψεων εκτείνονται και μετά την ημερομηνία αυτή, εφόσον οι σχετικές αξιώσεις είναι, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, προσδιορίσιμες.

22. Απόφαση: 1152/2025 ΣΤΕ

Επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης στην αναιρεσίβλητη εταιρεία, της οποίας ανακλήθηκε παράνομα η άδεια λειτουργίας εταιρείας επενδύσεων χαρτοφυλακίου και αναγνωρίστηκε η υποχρέωση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς να καταβάλει το ποσό των 100.000 ευρώ.

23. Απόφαση: 1225/2025 ΣΤΕ

Αγωγή με αίτημα την καταβολή χρηματικής ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης εξαιτίας επιβολής σε υπάλληλο του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, της πειθαρχικής ποινής της οριστικής παύσης. Το δικάσαν δικαστήριο έκρινε ότι οι ενέργειες των οργάνων του Δημοσίου δικαιολογούσαν την επιβολή εις βάρος του αναιρεσείοντα της πειθαρχικής ποινής της οριστικής παύσεως και δεν τεκμηριώνεται παρανομία και αστική ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση αυτού. Τα πειθαρχικά αδικήματα, που απεδόθησαν στον αναιρεσείοντα, υπόκεινται σε πενταετή παραγραφή, η οποία άγχεται από της ημέρας τελέσεως του αδικήματος ή, σε περίπτωση κατ' εξακολούθηση αδικήματος, από της ημέρας κατά την οποία το αδίκημα έπαυσε να τελείται. Η παραγραφή διακόπτεται δια της εκδόσεως πράξεων πειθαρχικής διώξεως του υπαλλήλου, όμως, ο χρόνος της παραγραφής δεν δύναται να υπερβεί, στο σύνολό του, την επταετία από της τελέσεως της πράξεως μέχρι την έκδοση της πειθαρχικής αποφάσεως.

Υπολογισμός της επταετίας όταν η πειθαρχική απόφαση ακυρωθεί από το ΣτΕ και επαναληφθεί η πειθαρχική διαδικασία. Η παραγραφή δεν είχε ολοκληρωθεί όταν εξεδόθη η περί οριστικής παύσεως του αναιρεσείοντος απόφαση του Πειθαρχικού Συμβουλίου.

Αφού ο αναιρεσείων ούτε είχε ορισθεί από το αρμόδιο όργανο ως αναπληρωτής του προϊσταμένου της επιτροπής διοικητικής επιλύσεως φορολογικών διαφορών, ούτε ήταν προϊστάμενος τη Δ.Ο.Υ., μη νομίμως ο ίδιος αναπλήρωσε τον απουσιάζοντα προϊστάμενο της εν λόγω επιτροπής.

ΟΙ ΔΙΚΗΓΟΡΟΙ ΣΗΜΕΡΑ

 

ΟΙ ΔΙΚΗΓΟΡΟΙ ΣΗΜΕΡΑ

«Ο δικηγόρος ήτανε πάντα και πρέπει να παραμένει “ο συνήγορος”. Αυτός ο μέγας τίτλος που συνοδεύει τον υπερασπιστή στον επαγγελματικό του βίο.»

ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΡΓΥΡΟΣ

Πλησιάζει η μέρα για εκλογική αναμέτρηση στους δικηγορικούς Συλλόγους και όπως κάθε τέτοια αναμέτρηση φέρνει στην επιφάνεια και τα προβλήματα του Σώματος ,αλλά και της Δικαιοσύνης .Οι  44.856 δικηγόροι ανά την Ελλάδα θα προσέλθουν στους 63 Δικηγορικούς Συλλόγους για να αναδείξουν νέους προέδρους και νέα Διοικητικό Συμβούλια. Οι επερχόμενες εκλογές,  είναι εξαιρετικά κρίσιμες για το μέλλον του δικηγορικού επαγγέλματος-λειτουργήματος, αλλά και της Δικαιοσύνης.

Χρειάζονται από τους δικηγορικούς Συλλόγους  παρεμβάσεις νηφάλιες και καθαρά θεσμικές, χωρίς εξαλλοσύνες και κραυγές με σκοπό την προάσπιση του Κράτους Δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπου κι αν αυτά παραβιάζονται  Μη έχοντας την ιδιότητα του υποψηφίου και με την διάθεση να ευχηθώ την επιτυχία σ ’όλους εκείνους που μετέχουν στο μεγάλο αυτό πανηγύρι της Δημοκρατίας στον Δικηγορικό μας Σύλλογο. Ο κυρίαρχος του σπιτιού του δικηγόρος θ ’αποφασίσει για τον μέλλον του. Οι δικηγορικοί Σύλλογοι αλλά και μεμονωμένοι δικηγόροι έδωσαν και δίνουν σε όλη την διάρκεια του Εθνικού μας βίου στους Εθνικούς Αγώνες και πολλαπλές μάχες για την υπεράσπιση των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων σε όλες τις εποχές.  Δεν είναι λίγοι νεκροί δικηγόροι σ’ όλους  στους πολέμους ,στην Αντίσταση και στους Κοινωνικούς Αγώνες. Μέσα στα πλαίσια αυτά ο ΔΣΑ ,με μαχητικές παρεμβάσεις αλλά και με την άσκηση νόμιμων ενδίκων μέσων παρεμβαίνει για την προστασία των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων των Πολιτών.

Το μέλλον του δικηγόρου δυστυχώς δεν με κάνει αισιόδοξο. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια ομαδική μπορώ να πω οπαδική επίθεση κατά του δικηγορικού σώματος. Ξεκίνησε από κάποιους που αποκάλεσαν τους δικηγόρους συντεχνία!!! Η τυφλή επίθεση κατά του Δικηγορικού Σώματος συνεχίσθηκε από «ευγενείς» σχολιαστές που υπεδείκνυαν τους δικηγόρους, ως εχθρούς της κοινωνίας και τους απένειμαν και άλλα «κομψά» και όχι κολακευτικά σχόλια και χαρακτηρισμούς. Της επιθέσεως επακολούθησαν και αλλά εξαιρετικά κόσμια και ενδιαφέροντα που σκοπούσαν την δημιουργία κλίματος εχθροπάθειας και τοξικότητας πρωτοφανούς στα χρονικά. Η πραγματικότητα είναι άλλη, αλλά ελάχιστοι ,πλην των ενδιαφερομένων ,την αναζητούν.

Γιατί αυτή η εχθρότητα; Οι απορίες παραμένουν αναπάντητες:

  Μήπως η «συντεχνία των δικηγόρων» ευθύνεται για τον δικηγορικό πληθωρισμό, όταν η Πολιτεία καθορίζει τον αριθμό των εισακτέων στις Νομικές Σχολές;

  Μήπως η «συντεχνία των δικηγόρων» ευθύνεται για την καθυστέρηση απονομής της δικαιοσύνης(!), όταν η Διοίκηση ασκεί χιλιάδες αβάσιμα και προπετή ένδικα μέσα και περιφρονεί βαθύτατα τις δικαστικές Αποφάσεις ,με αποτέλεσμα να σύρονται οι πολίτες στα δικαστήρια από το δημόσιο; Η μήπως η «συντεχνία των δικηγόρων» ευθύνεται για την πολυνομία και την κακονομία και την μη εφαρμογή των νόμων ;

  Μήπως η «συντεχνία των δικηγόρων» ευθύνεται για τις συνεχείς καταδίκες της Χώρας από το ΕΔΔΑ για παραβίαση του άρθρου 6 παρ1 ΕΣΔΑ για την «δίκαιη δίκη»;

  Μήπως είναι υπεύθυνοι οι δικηγόροι που αναβάλλονται οι υποθέσεις, αφού δεν υπάρχουν αίθουσες, μεταφραστές και τα πινάκια είναι γεμάτα και οι υποθέσεις αναβάλλονται λόγω ωραρίου;

  Κάποιοι θεωρούν αναγκαίο τον κοινωνικό αυτοματισμό, όπου μια επαγγελματική ομάδα, εδώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες αντιδρά σε μια ρύθμιση που την αφορά και κάποιοι προσπαθούν να στρέψουμε την υπόλοιπη κοινωνία εναντίον της, ώστε να τεθεί σε λειτουργία ο μηχανισμός επικοινωνιακής διαπόμπευσης τους.

..Παρ’ όλα όσα συμβαίνουν σήμερα, με πάθος και πνεύμα αυτοθυσίας πορεύεται ο δικηγορικός κόσμος στον κοινό δρόμο της Δικαιοσύνης. Άλλωστε δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνουν παρόμοια γεγονότα σε βάρος του δικηγορικού Σώματος. Μπορεί να είναι – και είναι αναμφίβολα – ανηφορικός και δυσβάστακτος ο δρόμος του δικηγόρου, μπορεί κάποτε να μας εκτρέπει από την ευθεία. Αρκετές μερικές φορές να μας ποτίζει με πικρίες ή απογοητεύσεις. Δυστυχώς δεν διαθέτω μεγάλες ελπίδες για αλλαγή της στάσης απέναντι στο χειμαζόμενο από την ανεργία και την μιζέρια δικηγορικό Σώμα. Μας κατηγορούν συλλήβδην για τις «απρέπειες» κάποιων που επικαλούνται στο κατρακύλισμα τους την δικηγορική ιδιότητα για να μην υποστούν τις συνέπειες του νόμου. Οι «κεκράκτες» και «τραμπούκοι» αποτελούν την ντροπή για το Σώμα, δεν μας χαρακτηρίζουν και η ευθύνη των πειθαρχικών μας οργάνων είναι ιστορική και τεράστια. Δυστυχώς σε όλες τις κοινωνικές τάξεις και ομάδες υπάρχουν και τα κοινωνικά «περιτρίμματα», αυτό δεν μπορεί να χαρακτηρίζει όμως  την κοινωνία και πρέπει ν ’αποτελέσει πρωταρχική μέριμνα του δικηγορικού Σώματος.

  Δεν είμαστε αντίδικοι στην αγωνία μας για την λειτουργία των Θεσμών, αντίθετα κατανοούμε πώς ευνομούμενο Κράτος δεν μπορεί να λειτουργήσει αν όλοι, χωρίς καμμιά εξαίρεση, δεν υπηρετούν τον ίδιο σκοπό ,την λειτουργία του Κράτους μέσα στα Συνταγματικά πλαίσια.

   Πιστεύω ότι δεν θα πρέπει να κατηγορούνται αδιακρίτως όλοι οι δικηγόροι και να τσουβαλιάζονται στη βάση γενικών αναφορών, με τρόπο που προσβάλλει το δικηγορικό λειτούργημα και πλήττει τον θεσμικό του ρόλο σε μια ευνομούμενη κοινωνία. Όλοι δεν είμαστε ίδιοι. Ο καλύτερος τρόπος για να υπερασπιστούμε τον ρόλο και το κύρος του συνηγόρου απέναντι σε αμφισβητήσεις και επιθέσεις είναι να λειτουργήσουμε ως φωνή της κοινωνίας, να αφουγκραστούμε τις αγωνίες της και το αίτημα να αποδοθεί δικαιοσύνη, να λειτουργούμε δεοντολογικά στην ενάσκηση των καθηκόντων μας με απόλυτο και αταλάντευτο σεβασμό στην Δικαιοσύνη και τους λειτουργούς Της.

   Δεν πρέπει να ξεχνάμε την υποχρέωση του δικηγορικού Σώματος όπως αυτή επισημάνθηκε από τον πρώην Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ευάγγελος Κρουσταλλάκη: «Σε μια δημοκρατική κοινωνία ο Δικηγόρος έχει να επιτελέσει το ύψιστο λειτούργημα. Λειτούργημα που συνδέεται με την ανακάλυψη της αλήθειας και με την εφαρμογή των κανόνων του δικαίου. Και έχει να υλοποιήσει ένα έργο που στοχεύει στην υπεράσπιση των ατομικών ελευθεριών και των κοινωνικών δικαιωμάτων των πολιτών. Μπροστά στην πραγματικότητα της πολύπλοκης νομοθεσίας, η ισότητα των ανύποπτων πολιτών θα ήταν κενό γράμμα αν δεν υπήρχε η βοήθεια του νομικού συμπαραστάτη, του Δικηγόρου, ο οποίος επιτυγχάνει να εξισώσει τους εκ των πραγμάτων άνισους μεταξύ τους πολίτες, που είναι ακόμη πιο άνισοι και αισθάνονται ανίσχυροι έναντι της ποικιλόμορφης εξουσίας.»

Η νομισματική και υγειονομική κρίση υπήρξε καταλύτης στην λειτουργία του δικηγορικού λειτουργήματος και στην απονομή της δικαιοσύνης , η δικηγορία είναι πλέον στο απόσπασμα.

Όχι λοιπόν, οι δικηγόροι δεν είμαστε “συντεχνία”, όπως βολεύει μερικούς, είμαστε «ΚΑΡΒΕΛΟΜΆΧΟΙ».

Ο δικηγόρος ήτανε πάντα και πρέπει να παραμένει “ο συνήγορος”. Αυτός ο μέγας τίτλος που συνοδεύει τον υπερασπιστή στον επαγγελματικό του βίο. Το ΕΔΔΑ στη υπόθεση EZELIN c. FRANCE (Requête no11800/85) έκρινε ότι ο δικηγόρος είναι “Συλλειτουργός της δικαιοσύνης”.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Χωρίς Ελπίδα Διαφυγής

Δυστυχώς δεν διαθέτω μεγάλες ελπίδες για αλλαγή της στάσης απέναντι στο χειμαζόμενο από την ανεργία και την μιζέρια  δικηγορικό Σώμα.

 «Το μόνο σίγουρο είναι ότι αυτή δεν είναι η δικηγορία που ονειρεύτηκα, σπούδασα, δούλεψα κι αγάπησα ».

Όμως οι δικηγόροι,

«Πρέπει να χτυπούμε, να χτυπούμε τη μοίρα μας, ως ν' ανοίξουμε πόρτα, να γλιτώσουμε!»

(Ν.Καζαντζακη «Αναφορά στον Γκρέκο»)

 

ΑΝΤΩΝΗΣΠ.ΑΡΓΥΡΟΣ
6/11/2025

ΈΝΑΣ ΜΑΧΟΜΕΝΟΣ ΕΠΊ ΠΕΝΉΝΤΑ ΧΡΌΝΙΑ  ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. ΑΘΗΝΩΝ

 

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΜΜΕ-ΤΕΚΜΗΡΙΟ ΑΘΩΟΤΗΤΟΣ

ΝΟΜΙΚΑ ΑΝΑΛΕΚΤΑ 1- ΒΙΒΛΙΟ 229 ΣΕΛΙΔΩΝ ΑΝΟΙΓΕΙ "ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ"

https://drive.google.com/file/d/1J4Y4ZFSKZHgw_goWQJSlMwr6T4hik9EN/view?usp=sharing

Ο ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ

https://online.fliphtml5.com/flkvf/amac/#p=1

Οι θεσμοί είναι ο πραγματικός πλούτος μιας κοινωνίας

 

Οι θεσμοί είναι ο πραγματικός πλούτος μιας κοινωνίας [1]

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

«Η κρατική εξουσία είναι μια, αδιαίρετη και ανήκει στον λαό»

 «Αν σε ένα κράτος υπάρχουν θεσμοί, αλλά δεν προστατεύουν αποτελεσματικά τα δικαιώματα των πολιτών, όταν δηλαδή δεν υπάρχει κράτος δικαίου, μπορούμε άραγε να μιλάμε για Δημοκρατία;»

Μπορούμε να έχουμε διαφορετικές απόψεις, ακόμα και συμφέροντα, οφείλουμε όμως να λειτουργούμε με κανόνες και να έχουμε όρια που επιτάσσουν οι νόμοι, αλλά και η δεοντολογία στο δημόσιο λόγο μας. Ο σεβασμός στους Θεσμούς και στη Δικαιοσύνη αποτελεί υποχρέωση όλων των πολιτών, που λειτουργούν με υπευθυνότητα και σοβαρότητα.

Σύμφωνα  με πρόσφατη έρευνα[2] Οι πολίτες είναι απογοητευμένοι και από τους θεσμούς, αφού μόνο ένας στους τρεις εμπιστεύεται τις Ανεξάρτητες Αρχές (34%), τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας (32,6%), την κυβέρνηση (31,4%), τη Δικαιοσύνη (29,4%),το Κοινοβούλιο το 25,9%, τα κόμματα το 13,6% και τα ΜΜΕ το 6,5%. Νομίζω ότι είναι κοινός τόπος ότι: ο σεβασμός, το κύρος, η εκτίμηση και η εμπιστοσύνη δεν χαρίζονται! Κερδίζονται, με μοναδικό και αλάθητο κριτήριο  τα καλά μας έργα! Παράλληλα όσοι αναλαμβάνουν δημόσια  αξιώματα και οφείλουν να προασπίζουν, έναντι παντός τιμήματος,  το δημόσιο συμφέρον, αφού: «Η κρατική εξουσία είναι μια, αδιαίρετη και ανήκει στον λαό» (Βλ. αρθ 1παρ2,3 Συντάγματος)

        Τα ζητήματα που υπάρχουν αναφορικά με τους θεσμούς  είναι πολλά και σημαντικά :Πλησιάζει ο χρόνος της επιλογής του ΠτΔ και η σχετική συζήτηση έχει αρχίσει  πλέον  στα ΜΜΕ όπου  διάφοροι αναφέρονται σε ονόματα προσώπων που θα μπορούσαν να κοσμήσουν το ύπατο αξίωμα προβαίνουν όμως και σε υποτιμητικά σχόλια, που δυναμιτίζουν το ήπιο κλίμα αλλά και κάθε προσπάθεια συναίνεσης .

Το δυστύχημα είναι η συζήτηση έχει πάρει πολλές φορές πολύ άσχημο δρόμο και δεν βοηθά την ενημέρωση, προκαλεί σύγχυση, αμφιβολίες και ακόμη και τον άδικο  διασυρμό προσωπικοτήτων που ήδη προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες, αλλά και έχουν την δυνατότητα να προσφέρουν και από το ανώτατο αυτό αξίωμα στην ομαλή λειτουργία του Δημοκρατικού μας Πολιτεύματος. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, για να μπορέσει να επιτελέσει το έργο, όπως  προδιαγράφεται αυστηρά από το Σύνταγμα, πρέπει να εκπροσωπεί όλους τους Έλληνες και για να συμβαίνει αυτό πρέπει όλοι να μην ευτελίζουμε την διαδικασία επιλογής του και το κύρος του. Την ίδια ώρα κάποιοι  ασχολούνται με ανύπαρκτες υποψηφιότητες ανθρώπων που ακόμη και οι ίδιοι οι δήθεν υποψήφιοι πολλές φορές αγνοούν, ενώ παράλληλα γίνεται προβολή άλλων που κανείς δεν θα επέλεγε ούτε για θυρωρό της πολυκατοικίας τους .

Ο απερίγραπτος κατήφορος που έχει καταλάβει ορισμένους είναι τέτοιος, ώστε καθημερινά πλέον ευτελίζουν και υβρίζουν  τους Θεσμούς για διάφορους λόγους και αιτίες. Παράλληλα υπάρχουν και κάποιοι που εμπλέκουν τους θεσμούς από τον ΠτΔ ως την ηγεσία της Δικαιοσύνης και των Ανεξαρτήτων Αρχών, σε δημόσιες ή δικαστικές υποθέσεις με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους ιδίους και την τρέχουσα πολιτική διαπάλη, πράγμα ηθικά και πολιτικά απαράδεκτο. Άλλωστε οι θεσμοί δεν υποστηρίζονται επαρκώς, ενώ πολλές φορές αποτελούν την εύκολη βορά πολιτικών σκοπιμοτήτων.

Δεν είναι δυνατόν την στιγμή που η Χώρα διέρχεται δύσκολες συνθήκες, κάποιοι να παίζουν με τους θεσμούς χρησιμοποιώντας μια απαράδεκτη συζήτηση ακόμη και το για το ζήτημα της επιλογής του ΠτΔ ή της Δικαιοσύνης και της απονομής της ή της επιλογής της Ηγεσίας της. Παράλληλα και πολύ συχνά  το ΕΔΔΑ  καταδικάζει την Ελλάδα για τη παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Χρειάζεται λίγος σεβασμός στους θεσμούς, η ιστορία και η πείρα διδάσκουν και  είναι  καιρός είναι να συνέλθουμε. Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια από τις κρισιμότερες καμπές της ιστορίας της, κυρίως εξαιτίας των εγγενών αδυναμιών των θεσμών της, αλλά και της εξασθένισής τους. Οι θεσμοί αποτελούν τον βασικό ιστό πάνω στον οποίο λαμβάνονται όλες οι αποφάσεις και αναπτύσσονται οι ενέργειες του κράτους και των πολιτών και αποτελούν τη μόνη εγγύηση μιας ευνομούμενης και δημοκρατικής πολιτείας. Η κριτική προς τις πράξεις ή τις παραλήψεις των θεσμών, είναι στοιχειώδες δημοκρατικό δικαίωμα των πολιτών και ουδόλως υποδηλώνει προσβολή  των θεσμών, πρέπει όμως να ασκείται με τρόπο κόσμιο  και ειδικά για την δικαιοσύνη μέσα στο πλαίσιο των κανόνων που διέπουν την αξιολόγηση των δικαστικών αποφάσεων[3].

Άλλωστε το ΕΔΔΑ έκρινε («Υπόθεση Ζουμπουλίδης κατά Ελλάδας» (No. 3) (57246/21), ότι σύμφωνα με άρθρο 6 παρ 1 της ΕΣΔΑ, δεν μπορεί να εμποδισθεί  η άσκηση αγωγής αποζημιώσεως κατά τις διατάξεις των άρθρων 105-106 ΕισΝΑΚ, υφισταμένης αστικής ευθύνης του δημοσίου, από πράξεις των οργάνων του Κράτους  και μάλιστα της δικαστικής λειτουργίας (βλ. ΣτΕ 2168/2016 επταμ., 48/2016 επταμ., 1330/2016). Όπως κρίθηκε (ΣτΕ Ολ. 1501/2014)υφίσταται  ευθύνη του Κράτους προς αποζημίωση,από ζημιογόνες πράξεις των οργάνων του και των οργάνων της δικαστικής λειτουργίας, όχι μόνο παράνομες, όπως ρητώς προβλέπει η διάταξη του άρθρου 105 ΕισΝΑΚ, αλλά και νόμιμες.[4]

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η δράση της διέπεται από την αρχή της νομιμότητας, όπου στο άρθρο 288 της Συνθήκης Ε.Κ. (ΣΕΚ) καθιερώνεται ρητά η υποχρέωση της Κοινότητας για αποκατάσταση των ζημιών που προξενούν τα όργανα ή οι υπάλληλοί της κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. (βλ. Υποθέσεις Francovich and Bonifaci (C-6,9/90, Απόφαση Brasserie du pecheur (C-46/93).

Στην βαρυσήμαντη ομιλία της για την 48^η επέτειο της αποκατάστασης της δημοκρατίας στην χώρα μας της 24.7.2022 [5], η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Αικατερίνη Σακελλαροπούλου υπενθύμισε ότι: «Ο λαϊκισμός … υπονομεύει τη διάκριση των εξουσιών και την ισορροπία του πολιτεύματος. Τα θεσμικά αντίβαρα, όμως, είναι θεμέλια του Κράτους Δικαίου και δεν υποτάσσονται στις πλειοψηφίες και τους εφήμερους συσχετισμούς. Η δικαιοσύνη δεν απονέμεται με βάση το κοινό περί δικαίου αίσθημα αλλά σύμφωνα με το Σύνταγμα και τους νόμους».

26.11.2024

 

---

[1] Π. Πικραμμένος, 22 Ιουλίου 2019

[2] Βλ. Έρευνα του Eteron: Ινστιτούτο για την έρευνα και την κοινωνική αλλαγή (13-16 Απριλίου 2024)

[3] Βλ Σπύρος Βλαχόπουλος: Τα προαπαιτούμε να σχολιασμού δικαστικών αποφάσεων

Προτού σχολιαστεί μια δικαστική απόφαση, απαραίτητο είναι να έχει διαβαστεί ολόκληρο το κείμενό της και όχι απλά μια περίληψή της στο διαδίκτυο. Σε https://www.dikastiko.gr/ 31.08.2022

[4] Βλ Αντώνης Αργυρός «Αστική Ευθύνη του Δημοσίου, Το Δικαίωμα Αποζημίωσης» Νομική Βιβλιοθήκη, 2023 β έκδοση

[5] Βλ.https://www.presidency.gr/omilia-sti-dexiosi-gia-tin-48iepeteio-tis-apokatastasis-tis-dimokratias

ΤΟ ΕΔΔΑ ΚΑΙ Η ΝΕΑ ΝΟΜΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ.

ΤΟ ΕΔΔΑ ΚΑΙ Η ΝΕΑ ΝΟΜΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ. 

 ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

 Με την πάροδο του χρόνου, όλο και περισσότερες ελληνικές υποθέσεις οδηγούνται στο Στρασβούργο. Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕυρΣΔΑ) και η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ), επηρεάζουν πλέον αποφασιστικά την ζωή μας έχει καταστεί καθημερινό εργαλείο του Έλληνα εφαρμοστή του δικαίου . Η νομολογία του ΕΔΔΑ επεμβαίνει πλέον δραστικά στην διαμόρφωση του Ελληνικού Δικαίου, αλλά και στην θεσμική απονομή της δικαιοσύνης. 

Α.-Η επίδραση των αποφάσεων του ΕΔΔΑ στο Σύνταγμα: 

 Ι.- Στην Συνταγματική αναθεώρηση του 2001, (Ψήφισμα της 17ης Απριλίου 2001 της Ζ’ Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων) λόγω της απόφασης ΕΔΔΑ HORΝSBY (18357/91) τροποποιήθηκε το άρθρο 95 Συντάγματος και θεσπίστηκε η υποχρέωση της Διοίκησης να συμμορφώνεται προς τις δικαστικές αποφάσεις και στη συνέχεια ο νόμος 3068/2002 που πρόβλεψε τη δυνατότητα αναγκαστικής εκτέλεσης κατά της ιδιωτικής περιουσίας του Δημοσίου(άρθρο 94 § 4, εδ. γ Συντάγματος). 

Κατόπιν της απόφασης Θλιμμένος κατά Ελλάδας (34369/97), προστέθηκε ερμηνευτική δήλωση στο άρθρο 4 Συντάγματος, για να δοθεί η δυνατότητα εναλλακτικής θητείας στους αντιρρησίες συνείδησης (Παραβίαση του άρθρου 9 της ΕΣΔΑ). 

Λόγω της απόφασης Τσίρλης και Κουλουμπάς κλπ (19233/91), τροποποιήθηκε η διάταξη του Άρθρου 93§3 Συντάγματος, επειδή η καταδικαστική απόφαση του ΑΠ δεν έλαβε υπόψη πάγια νομολογία ότι οι μάρτυρες του Ιεχωβά είναι πιστοί γνωστής θρησκείας. 

ΙΙ.-Στην Συνταγματική αναθεώρηση του 2008 (Ψήφισμα της 27ης Μαΐου 2008 της Η’ Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων) λόγω της απόφασης «ΕΔΔΑ Λυκουρέζου» (33554/03)τροποποιήθηκε το άρθρο 57 Συντάγματος, ώστε να καταργηθεί το απόλυτο ασυμβίβαστο της βουλευτικής ιδιότητας και

 ΙΙΙ- 1.-Στην Συνταγματική αναθεώρηση του 2019 (Ψήφισμα της 25ης Νοεμβρίου 2019 της Θ’ Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων, που δημοσιεύθηκε στο Φ.Ε.Κ. 187/Α’/28.11.2019). τροποποιήθηκε το σχετικό άρθρο 86 για την ασυλία των Βουλευτών, ενώ είναι προφανές ότι η χώρα πρέπει να λάβει μέτρα μετα την απόφαση του «ΕΔΔΑ, Μπακογιάννη κατά Ελλάδος» της 20.12.2022 (αρ. προσφ. 31012/19) για την άρνηση ελληνικού κοινοβουλίου να άρει ασυλία υπουργού για άσκηση ποινικής δίωξης για συκοφαντική δυσφήμηση γνωστής βουλευτού.

 2.-Κρίθηκε ότι η παραβίαση δικαιώματος πρόσβασης σε δικαστήριο αποτελεί παράβαση του άρθρου 6 § 1 της ΕΣΔΑ. Και έτσι δημιουργείται νομολογιακό προηγούμενο σε ό,τι αφορά τα όρια επίκλησης της βουλευτικής ασυλίας όταν επίμαχες δραστηριότητες δεν εντάσσονται στο στενό πλαίσιο του βουλευτικού ή υπουργικού ρόλου(Βλ. «ΕΔΔΑ Συγγελίδης κατά Ελλάδος». (Προσφυγή αριθ. 24895/07). 

 ΙV.- Η επίδραση των αποφάσεων του ΕΔΔΑ στη απονομή της δικαιοσύνης: 1.-Με εγκύκλιό της 187/2023 η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου ζήτησε από τους εισαγγελικούς λειτουργούς όπως μελετήσουν την απόφαση «Β.Υ. κατά Ελλάδας» με την οποία καταδικάστηκε η χώρα για αναποτελεσματική ποινική διερεύνηση καταγγελίας για απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση. 

Με την Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) από 7-7-2022 στην προσφυγή «TOROSIAN κατά Ελλάδας» δόθηκαν Γενικές Οδηγίες προς αποφυγή συναφών παραβιάσεων της της Ευρωπαϊκή Σύμβασης για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (Ε.Σ.Δ.Α.)με την 1/2023 Εγκύκλιο της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου, ενώ έχουν εκδοθεί από το ΕΔΔΑ δεκάδες παρόμοιες αποφάσεις ΕΔΔΑ σε βάρος της Χώρας μας. 

 V. Πρόσφατες εξελίξεις της νομολογίας του ΕΔΔΑ: 

1.ΑΠΟΦΑΣΗ Τσιώλης κατά Ελλάδας της 19.11.2024 (αριθμ. προσφ. 51774/17). Κατά το Δικαστήριο του Στρασβούργου τα εθνικά δικαστήρια πρέπει να αποφεύγουν την υπερβολική τυπολατρία που αντιβαίνει στην απαίτηση εξασφάλισης πρακτικού και αποτελεσματικού δικαιώματος πρόσβασης σε δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 6 § 1 της ΕΣΔΑ. Το ΕΔΔΑ καταδίκασε την Ελλάδα για υπερβολική τυπολατρία του Συμβουλίου της Επικρατείας λόγω της νομολογιακής προσέγγισης που ακολουθεί το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο κατά την εφαρμογή της διαδικασίας των απαιτήσεων του παραδεκτού για την απόρριψη των λόγων αναίρεσης. Το ΣτΕ δεν μπορεί να απαιτεί την προσκόμιση νομολογίας εκ μέρους του αναιρεσείοντος όταν το σύνολο των αποφάσεων των διοικητικών και εθνικών εν γένει δικαστηρίων, δεν δημοσιεύονται σε κανένα επίσημο έντυπο ή σε προσβάσιμη βάση δεδομένων στην οποία ο διάδικος ή ο δικηγόρος του να έχουν απρόσκοπτη πρόσβαση. 

2.ΑΠΟΦΑΣΗ Γεωργακάκης κ.α. κατά Ελλάδας της 14.11.2024 (αριθμ. προσφ. 47788/15 και 47808/15) Η εκτέλεση δικαστικής απόφασης είναι αναπόσπαστο μέρος της δίκαιης δίκης. Καταδίκη Ελλάδας για καθυστερημένη εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων 

3.ΑΠΟΦΑΣΗ Ζουμπουλίδης κατά Ελλάδας της 04.06.2024 (αριθ. 3) (προσφ. αριθ. 57246/21) Απόρριψη αγωγής αποζημίωσης κατά του δημοσίου ως απαράδεκτης, για πρόδηλο σφάλμα των δικαστών. Αλλαγή νομολογίας του ΣτΕ. Παραβίαση πρόσβασης σε δικαστήριο. 

4.ΑΠΟΦΑΣΗ Σαββαΐδου κατά Ελλάδας της 31.1.2023 (αρ. προσφ. 58715/15) Παραβίαση του τεκμηρίου της αθωότητας Δηλώσεις Κυβερνητικής εκπροσώπου για ενοχή κατηγορουμένης πριν ολοκληρωθούν οι ποινικές διαδικασίες. 

5. ΑΠΟΦΑΣΗ «Δεμερτζής κατά Ελλάδος» της 11.05.2023 Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, με την απόφασή του, έταμε σημαντικά ζητήματα που αφορούν την πειθαρχική ευθύνη των δικηγόρων, ιδίως εν σχέσει προς τη συμμετοχή τους σε «τηλεδίκες».

6.Στην απόφαση ΕΔΔΑ 31.10.2019, Παπαγεωργίου και άλλοι κατά Ελλάδας (Προσφυγή υπ’αρ 4762/18 and 6140/18) έκρινε πως «οι κρατικές αρχές δεν έχουν το δικαίωμα να επεμβαίνουν στην σφαίρα της ατομικής συνείδησης και να διαπιστώνουν τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του ατόμου ή να το υποχρεώνουν να αποκαλύπτει τις πεποιθήσεις του σχετικά με πνευματικά ζητήματα»

 7.Μετα τις αποφάσεις «Βασίλειος Αθανασίου κατά Ελλάδος » του 2010 (Προσφυγή υπ’αρ. 50973/08), Μιχελιουδάκης κατά Ελλάδος (Προσφυγή αριθ. 54447/10) και Γλυκάντζη κατά Ελλάδος του 2012 για την υπερβολική διάρκεια της διοικητικής, της ποινικής και της πολιτικής δίκης αντίστοιχα. Σε συνέχεια των εν λόγω πιλοτικών αποφάσεων υιοθετήθηκαν οι Νόμοι 4055/2012 και 4239/201432 με τους οποίους προβλέφθηκαν ειδικά ένδικα. 8.Στην υπόθεση «Μάργαρη κατά Ελλάδας» (αρ. προσφυγής 36705/2016) Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε την Ελλάδα για παραβίαση του άρθρου 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (σεβασμός ιδιωτικής ζωής) η εκ μέρους της Εισαγγελίας της δημοσίευση φωτογραφιών και άλλων προσωπικών στοιχείων επτά εκ των κατηγορουμένων –μεταξύ των οποίων και η κ. Μάργαρη – στον Τύπο, για περίοδο έξι μηνών μετά την απαγγελία του κατηγορητηρίου τους. Συμπεράσματα: Όπως προκύπτει απο τα ανωτέρω εκτεθέντα η Ελλάδα επιδεικνύει σεβασμό και συμμόρφωση προς την ΕΣΔΑ, πλην όμως δεν την εφαρμόζει κατ’ απόλυτο και καθολικό τρόπο με αποτέλεσμα τις συνεχείς καταδίκες της. 

Οι τελευταίες αποφάσεις του ΕΔΔΑ(Τσιώλης κατά Ελλάδας) οδηγούν υποχρεωτικά στην ριζική αναμόρφωση του ν3900/2010 αλλά Επίκειται η θέσπιση νόμου για τη θεσμοθέτηση της αστικής ευθύνης του Δημοσίου για πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων της δικαστικής λειτουργίας (βλ. ΣτΕ 2168/2016 επταμ., 48/2016 επταμ., 1330/2016), σε συμμόρφωση στην ιστορική απόφαση ΕΔΔΑ «Υπόθεση Ζουμπουλίδης κατά Ελλάδος (ΝΟ.3) (57246/21) ΕΠΙΛΟΓΟΣ «Το Στρασβούργο αποτελεί πλέον τον ομφαλό της γης στα ανθρώπινα δικαιώματα. Είναι το Δικαστήριο που τα θεμελιώδη ατομικά δικαιώματα βρήκαν τον γνησιότερο και αυθεντικότερο εφαρμοστή του» . 22/11/2024