ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΑΠΟ ΚΑΚΗ ΝΟΜΟΘΕΤΗΣΗ .Διοικ. Εφ. Αθηνών, Αριθμός Απόφασης: 873/2022

 

ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΑΠΟ ΚΑΚΗ ΝΟΜΟΘΕΤΗΣΗ

Διοικ. Εφ. Αθηνών, Αριθμός Απόφασης: 873/2022 (Τμήμα 5ο Τριμελές)

Συνεκδίκαση αντίθετων εφέσεων κατά οριστικής αποφάσεως του Τ.Δ.Π. Αθηνών, με την οποία επιδικάσθηκε αποζημίωση, κατ’άρθρο 105 ΕισΝ.Α.Κ., για την αποκάσταση της ζημίας προκληθείσας από την αντισυνταγματικότητα των διατάξεων του ν.3044/2002 (ΦΕΚ Α 197) και την αδυναμία του ενάγοντος να προβεί σε μεταφορά συντελεστή δομήσεως, που είχε εγκριθεί. Απαράδεκτη η πρόσθετη παρέμβαση του παρεμβαίνοντος κοινωφελούς Ιδρύματος. Η μεταφορά συντελεστή δομήσεως δυνάμει της παρ.5 του άρθρου 4 του ν.3044/2002 αντίκειται στις διατάξεις του άρθρου 24 παρ.1 και 2 του Συντάγματος. Απόρριψη των προβαλλόμενων από το Ελληνικό Δημόσιο λόγων εφέσεως. Κρίση ότι στοιχειοθετείται ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση του ενάγοντος. Στοιχεία για τον καθορισμός του ύψους της ζημίας του ήδη εκκαλούντος. Απορρίπτει την έφεση του Ελληνικού Δημοσίου – Δέχεται εν μέρει την έφεση του εκκαλούντος ιδιοκτήτη – Μεταρρυθμίζει την πρωτόδικη απόφαση – Αναγνωρίζει την υποχρέωση του εφεσίβλητου Ελληνικού Δημοσίου να καταβάλει στον ανωτέρω ζημιωθέντα υψηλότερο ποσό αποζημιώσεως.

Αριθμός απόφασης : 873 /2022

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

 

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 12 Ιανουαρίου 2022, με την εξής σύνθεση : Χριστίνα Μπέκου, Πρόεδρος Εφετών Διοικητικών Δικαστηρίων, Κωνσταντίνος Καραλέκας (εισηγητής) και Μαρία Εφορακοπούλου, Εφέτες Διοικητικών Δικαστηρίων. Γραμματέας η Ελένη Μιχελαράκη, δικαστική υπάλληλος,

…….

3. Επειδή, στο άρθρο 105 ΕισΝΑΚ (π.δ. 456/1984, Α΄ 164) ορίζεται ότι : «Για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του Δημοσίου κατά την άσκηση της δημόσιας εξουσίας που τους έχει ανατεθεί, το Δημόσιο ενέχεται σε αποζημίωση, εκτός αν η πράξη ή η παράλειψη έγινε κατά παράβαση διάταξης που υπάρχει για χάρη του γενικού συμφέροντος…». Κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 105 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα, για να στοιχειοθετηθεί ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση λόγω πράξης ή παράλειψης των οργάνων του κατά την άσκηση της ανατεθειμένης σε αυτά δημόσιας εξουσίας, απαιτείται, μεταξύ άλλων, η πράξη ή παράλειψη να είναι παράνομη. Εκ του ότι δε ο νομοθέτης είτε με νόμο είτε με διοικητική κανονιστική πράξη που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση νόμου, καθορίζει γενικότερα τους όρους του αδίκου, παρέπεται ότι δεν μπορεί να προκύψει, έστω και αν προκαλείται ζημία σε τρίτο, ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 105 του ΕισΝΑΚ, από την εκ μέρους της πολιτείας νομοθέτηση με τα αρμόδια αυτής όργανα ή από την παράλειψη των οργάνων αυτών να νομοθετήσουν, εκτός αν από τη νομοθέτηση ή την παράλειψή της γεννάται αντίθεση προς κανόνες δικαίου υπέρτερης τυπικής ισχύος (ΣτΕ 2113/2021, 1652/2020, 1199/2019, 711/2018, 479/2018, 4741/2014, 3901/2013, 2544/2013). Στην τελευταία αυτή περίπτωση, ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση του ζημιωθέντος γεννάται μόνο αν οι επιζήμιες συνέπειες επέρχονται απευθείας από την επίμαχη διάταξη, πριν και ανεξάρτητα από οποιαδήποτε εφαρμογή της με πράξη της Διοίκησης. Στις λοιπές περιπτώσεις, κατά τις οποίες οι επιζήμιες συνέπειες επέρχονται από την εφαρμογή του ως άνω κανόνα δικαίου, δηλαδή από την πράξη της Διοίκησης που τον εφαρμόζει στην ατομική περίπτωση, η ευθύνη έναντι του ζημιωθέντος προκύπτει όχι από τον κανόνα δικαίου, αλλά από την τελευταία αυτή πράξη (ΣτΕ 2113/2021, 479/2018, 4741/2014, 3901/2013, 450/2013, 2773/2010, 3093/2009, 1038/2006). Περαιτέρω, για να στοιχειοθετηθεί ευθύνη προς αποζημίωση κατά την ανωτέρω διάταξη απαιτείται οι παραβιασθείσες κατά τον ενάγοντα διατάξεις να μην έχουν τεθεί αποκλειστικά και μόνο χάριν του γενικού συμφέροντος. Κατά την ίδια διάταξη του άρθρου 105 του ΕισΝΑΚ, απαραίτητη προϋπόθεση για την επιδίκαση αποζημίωσης είναι και η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της παράνομης πράξης ή παράλειψης ή υλικής ενέργειας ή παράλειψης υλικής ενέργειας του δημόσιου οργάνου και της ζημίας που επήλθε. Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει όταν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, η πράξη ή η παράλειψη είναι επαρκώς ικανή (πρόσφορη) και μπορεί αντικειμενικά κατά τη συνήθη και κανονική πορεία των πραγμάτων και χωρίς τη μεσολάβηση άλλου περιστατικού να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση (βλ. ΣτΕ 1972/2021 7μελούς, 1024/2005, 334/2008 7μελούς, 322/2009 7μελούς, 473/2011, 877/2013 7μελούς).

 

4.Επειδή, εξάλλου, στο άρθρο 24 παρ.1 και 6 του Συντάγματος ορίζονται τα εξής : «1. Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός. Για τη διαφύλαξή του το Κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας … 6. Τα μνημεία, οι παραδοσιακές περιοχές και τα παραδοσιακά στοιχεία προστατεύονται από το Κράτος. Νόμος θα ορίσει τα αναγκαία για την πραγματοποίηση της προστασίας αυτής περιοριστικά μέτρα της ιδιοκτησίας, καθώς και τον τρόπο και το είδος της αποζημίωσης των ιδιοκτητών». Με τις διατάξεις αυτές του Συντάγματος καθιερώνεται ειδική αυξημένη προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος, δηλαδή των μνημείων και λοιπών στοιχείων που προέρχονται από την ανθρώπινη δραστηριότητα και συνθέτουν την ιστορική, καλλιτεχνική, τεχνολογική και εν γένει πολιτιστική κληρονομιά της Χώρας. Η προστασία αυτή περιλαμβάνει αφενός μεν τη διατήρηση στο διηνεκές των εν λόγω πολιτιστικών στοιχείων, αφετέρου δε τη δυνατότητα επιβολής γενικών περιορισμών ή ιδιαίτερων μέτρων για την αποφυγή οποιασδήποτε βλάβης, αλλοίωσης ή υποβάθμισης του περιβάλλοντος τα μνημεία χώρου. Οι περιορισμοί αυτοί, ερειδόμενοι στο άρθρο 24 του Συντάγματος, μπορεί να έχουν κατ’ αρχήν ευρύτερο περιεχόμενο από τους γενικούς περιορισμούς της ιδιοκτησίας κατά το άρθρο 17 του Συντάγματος, δημιουργούν όμως υποχρέωση αποζημίωσης του θιγόμενου ιδιοκτήτη κατά την παρ.6 του άρθρου 24, όταν δεσμεύουν ουσιωδώς την ιδιοκτησία κατά τον προορισμό της χάριν της προστασίας του πολιτιστικού περιβάλλοντος (ΣτΕ 678/ 2021, 1284, 1277, 1228/2016, 4627/2013, 3146/1986 Ολομ.).

 

5.Επειδή, ο ν.3044/2002 «Μεταφορά συντελεστή δόμησης και ρύθμισης άλλων θεμάτων αρμοδιότητος υπουργείου περιβάλλοντος, χωροταξίας και δημοσίων έργων.» (ΦΕΚ Α΄ 197/27.8.2002) ορίζει στο άρθρο 1 ότι : «1. Ο κύριος ακινήτου που είναι βαρυνόμενο κατά τις διατάξεις του άρθρου 3 έχει δικαίωμα να μεταφέρει το συντελεστή δόμησης (Μ.Σ.Δ.), που δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί σε αυτό, σε άλλο ακίνητο ή σε άλλη θέση του ίδιου ακινήτου (ωφελούμενο ακίνητο). 2. Το αναφερόμενο στην προηγούμενη παράγραφο δικαίωμα συνιστάται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων με την οποία εγκρίνεται η έκδοση τίτλου Μ.Σ.Δ.. Η απόφαση εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος (Κ.Σ.Χ.Ο.Π.), δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και μεταγράφεται. 3. Ο συντελεστής δόμησης (Σ.Δ.) που μεταφέρεται αφαιρείται οριστικώς από το βαρυνόμενο ακίνητο. Η ρύθμιση αυτή ενεργεί υπέρ και κατά των καθολικών ή ειδικών διαδόχων του κυρίου του ακινήτου και συνοδεύει το ακίνητο ακόμα και στην περίπτωση πρωτότυπου τρόπου κτήσης κυριότητας σε αυτό.….», στο άρθρο 2 ότι : «1. Το δικαίωμα για μεταφορά Σ.Δ. ενσωματώνεται σε τίτλο, ο οποίος εκδίδεται από τον Υπουργό Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων. Ο τίτλος είναι ονομαστικός και μεταβιβάζεται ελεύθερα, το δικαίωμα δε που ενσωματώνεται σε αυτόν είναι διαιρετό.2…», στο άρθρο 4 ότι : «1.Η μεταφορά του Σ.Δ. πραγματοποιείται αποκλειστικά σε ακίνητο (ωφελούμενο ακίνητο) που βρίσκεται μέσα σε Ζώνη Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (Ζ.Υ.Σ.). 2. Με απόφαση του Γενικού Γραμματέα της οικείας Περιφέρειας, που εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Περιφερειακού Συμβουλίου Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος (Π.Σ.Χ.Ο.Π) και γνώμη του οικείου Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καθορίζεται η Ζ.Υ.Σ…. 5. Επιτρέπεται η Μ.Σ.Δ. σε ωφελούμενο ακίνητο που βρίσκεται σε περιοχή η οποία έχει καθοριστεί ως Ζώνη Αγοράς Συντελεστή (Ζ.Α.Σ.) με προεδρικό διάταγμα, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 2 του ν. 880/1979 (ΦΕΚ 58 Α΄)…» και στο άρθρο 6 ότι : «3. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καθορίζονται οι ειδικότερες προδιαγραφές εκπόνησης των μελετών για τον καθορισμό Ζ.Υ.Σ..4…». Περαιτέρω, κατ’ επίκληση της εξουσιοδοτικής διάταξης του άρθρου 6 παρ.2 του ν.3044/2002, εκδόθηκε η 8387/2004 κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και Δικαιοσύνης «Διαδικασία έγκρισης χορήγησης τίτλου δικαιώματος Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης» (Φ.Ε.Κ. Δ΄ 162), που ορίζει στο άρθρο 3 ότι : «1. Η απόφαση έγκρισης έκδοσης τίτλου σημειώνεται στο περιθώριο των οικείων μερίδων του βιβλίου μεταγραφών του υποθηκοφυλακείου και του Κτηματολογικού γραφείου του βαρυνόμενου ακινήτου, με αίτηση του δικαιούχου ή του Δημοσίου....3. Οι συνέπειες της παραγράφου 3 του άρθρου 1 του Ν.3044/2002 αρχίζουν για το βαρυνόμενο ακίνητο, από τη σημείωση της απόφασης έγκρισης έκδοσης τίτλου Μ.Σ.Δ. στο υποθηκοφυλακείο ή Κτηματολογικό Γραφείο, στο οποίο υπάγεται το βαρυνόμενο ακίνητο. 4. ...».

 

6.Επειδή, με την απόφαση 2366/2007 (σκ. 17) της Ολομελείας του ΣτΕ έγινε δεκτό ότι η παρ.5 του άρθρου 4 του ν.3044/2002, η οποία επιτρέπει τη μεταφορά συντελεστή δόμησης σε περιοχές που έχουν ήδη καθορισθεί ως Ζ.Α.Σ. με προεδρικά διατάγματα, τα οποία είχαν εκδοθεί βάσει των διατάξεων του άρθρου 2 του ν.880/1979 που κρίθηκαν ως αντισυνταγματικές και μη εφαρμοστέες, καθώς και την πραγματοποίησή της, σύμφωνα με τους ειδικούς όρους, προϋποθέσεις και περιορισμούς, που προβλέπονται στην πράξη καθορισμού τους, ανεξαρτήτως αν, εν τω μεταξύ, έχει τροποποιηθεί το ρυμοτομικό σχέδιο της περιοχής, είναι και αυτή αντίθετη με τις διατάξεις του άρθρου 24 παρ.1 και 2 του Συντάγματος.

 

……

9.Επειδή, περαιτέρω, ο ισχυρισμός του Ελληνικού Δημοσίου κατά τον οποίο δεν στοιχειοθετείται αποζημιωτική ευθύνη του, γιατί η διάταξη που παραβιάστηκε έχει τεθεί και χάριν του γενικού συμφέροντος, απορρίφθηκε ως αβάσιμος με την εκκαλούμενη απόφαση με την αιτιολογία ότι «οι διατάξεις περί μεταφοράς συντελεστή δόμησης, ανεξαρτήτως του ότι οι ζώνες υποδοχής ακινήτων προς μεταφορά του καθορίζονται με βάση την συνταγματική επιταγή για την προστασία του περιβάλλοντος, την ορθολογική πολεοδόμηση και τον ορθό χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, αποτελούν πάντως τρόπο αποζημίωσης σε περίπτωση επιβολής ουσιωδών περιορισμών για προστασία στοιχείων της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως είναι τα κτίρια που χαρακτηρίζονται ως διατηρητέα (ΣτΕ ΟΛ.2367/2007 σκ.10 κ.ά.), ώστε οι σχετικές για τη ρύθμιση Μ.Σ.Δ. διατάξεις αποσκοπούν και στην προστασία ατομικών δικαιωμάτων και δεν έχουν τεθεί αποκλειστικά και μόνο για την προστασία του γενικού συμφέροντος». Η κρίση αυτή είναι ορθή γιατί οι σχετικές για τη ρύθμιση Μ.Σ.Δ. διατάξεις του ν.3044/2002 αποσκοπούν και στην προστασία ατομικών δικαιωμάτων πρέπει δε ν’ απορριφθεί ως αβάσιμος ο αντίθετος λόγος έφεσης. Ακολούθως, οι ισχυρισμοί του Ελληνικού Δημοσίου : (α) ότι οι διατάξεις του ν.3044/2002 δεν αποτελούν έρεισμα για τη θεμελίωση αποζημιωτικής ευθύνης του, άλλως ότι ο αιτιώδης σύνδεσμος έχει διακοπεί με τις ρυθμίσεις των διατάξεων του ν.4495/2017, με τις οποίες καταργήθηκαν διατάξεις του ν.3044/ 2002 και ρυθμίστηκε εκ νέου ο θεσμός της Μ.Σ.Δ., και (β) ότι δεν υφίσταται ζημία του *γιατί υπάγεται στη ρύθμιση της παρ.2 του άρθρου 79 του ν.4495/2017, δικαιούμενος να λάβει νέο τίτλο Μ.Σ.Δ. και να επιλέξει την πραγματοποίηση Μ.Σ.Δ. μέσω της Τράπεζας Δ.Δ.Κ.Χ. ή τη χρηματική αποζημίωση από την Τράπεζα αυτή, απορρίφθηκαν ως αβάσιμοι με την εκκαλούμενη απόφαση με την αιτιολογία ότι ο ν.4495/2017 είναι μεταγενέστερος της άσκησης της κρινόμενης αγωγής. Η κρίση αυτή είναι ορθή γιατί κρίσιμος χρόνος για τη συνδρομή της ύπαρξης αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της παράνομης πράξης ή παράλειψης του δημόσιου οργάνου και της ζημίας που επήλθε είναι ο χρόνος άσκησης της κρινόμενης αγωγής (30-4-2010) και δεν ασκεί επιρροή η μεταγενέστερη μεταβολή των σχετικών διατάξεων η οποία έγινε με το ν.4495/2017 πρέπει δε ν’ απορριφθούν ως αβάσιμοι οι αντίθετοι λόγοι έφεσης.

 

10.Επειδή, το Ελληνικό Δημόσιο προβάλλει ότι στην προκειμένη περίπτωση με την κήρυξη του ένδικου ακινήτου ως διατηρητέου, δεν επιβλήθηκαν ουσιώδεις περιορισμοί της κατά προορισμό χρήσης του, για τους οποίους οφείλεται αποζημίωση σε αναπλήρωση της οποίας εκδόθηκε η 17458/ 18.4.2005 απόφαση έγκρισης Μ.Σ.Δ.. Ο λόγος αυτός πρέπει σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην 4η σκέψη ν’ απορριφθεί ως αβάσιμος γιατί το Ελληνικό Δημόσιο με την έκδοση της 17458/18.4.2005 απόφασης αναγνώρισε ότι δημιουργήθηκε υποχρέωση αποζημίωσης του θιγόμενου ιδιοκτήτη κατά την παρ.6 του άρθρου 24 του Συντάγματος, * λόγω κήρυξης ως διατηρητέου του ένδικου ακινήτου του.

 

11.Επειδή, στη συνέχεια, το Ελληνικό Δημόσιο προβάλλει ότι δεν υφίσταται στην κρινόμενη υπόθεση παράνομη παράλειψη των οργάνων του Ελληνικού Δημοσίου να εκδώσουν την προβλεπόμενη από την παράγραφο 3 του άρθρου 6 του ν.3044/2002 κανονιστική υπουργική απόφαση για τον καθορισμό των ειδικότερων προδιαγραφών εκπόνησης των μελετών για τον καθορισμό Ζ.Υ.Σ.. Και τούτο γιατί το Ελληνικό Δημόσιο διέθετε για τον καθορισμό ή μη των ανωτέρω ζωνών, διακριτική ευχέρεια η οποία συνιστά λόγο διακοπής του αιτιώδους συνδέσμου. Περαιτέρω, προβάλλει ότι δεν υφίσταται στην κρινόμενη υπόθεση παράνομη παράλειψη καθορισμού των προβλεπόμενων στην παρ.1 του άρθρου 4 του ν.3044/2002 Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (Ζ.Υ.Σ.), δεδομένου ότι με την διάταξη αυτή δεν καθιερώνεται ευθέως υποχρέωση της Διοίκησης να προβεί στον καθορισμό των Ζ.Υ.Σ.. Αντιθέτως, ο καθορισμός Ζ.Υ.Σ. γίνεται κατά διακριτική ευχέρεια της Διοίκησης και μετά από στάθμιση των ιδιαίτερων συνθηκών που επιτρέπουν τον καθορισμό αυτόν ή όχι. Ενόψει μάλιστα των όρων και των περιορισμών που απορρέουν από τη συνταγματική υποχρέωση προστασίας του περιβάλλοντος αλλά και τις ειδικότερες ρυθμίσεις του ίδιου του ν.3044/2002, στοιχεία δηλαδή που δεσμεύουν και περιορίζουν τη Διοίκηση, ο καθορισμός Ζ.Υ.Σ. καθίσταται σύνθετο ζήτημα, που απαιτεί αναλυτικές και εξειδικευμένες τεχνικές κρίσεις εκ μέρους της Διοίκησης. Ακολούθως, προβάλλει ότι η άρνηση έκδοσης κανονιστικής πράξης δεν στοιχειοθετεί, καταρχήν, όπως έχει κριθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας, παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας, αφού η εκτίμηση της σκοπιμότητας για την έκδοση ή όχι κανονιστικής πράξης, όπως και για τον χρόνο έκδοσής της ανήκει στην ανέλεγκτη από τον δικαστή κρίση της διοικητικής αρχής. Εξαίρεση από την αρχή αυτή υφίσταται μόνο : α) στην περίπτωση που η νομοθετική εξουσιοδότηση επιβάλλει στην Διοίκηση υποχρέωση για την έκδοση κανονιστικής πράξης, προκειμένου να καταστεί εφικτή η άσκηση δικαιώματος που καθιερώνει αμέσως και ευθέως ο νόμος και β) στην περίπτωση που η υποχρέωση της Διοίκησης να προβεί σε κανονιστική ρύθμιση προκύπτει ευθέως εκ του Συντάγματος, οπότε η κανονιστική ρύθμιση καθίσταται δέσμια. Οι εξαιρέσεις, όμως, αυτές δεν συντρέχουν στην προκειμένη περίπτωση, γιατί : α) στη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 4 του ν.3044/2002 δεν καθιερώνεται ρητά κάποιο ατομικό δικαίωμα, για την περαιτέρω υλοποίηση του οποίου τάσσεται συγκεκριμένη προθεσμία ή απομένει απλώς η ρύθμιση τεχνικών λεπτομερειών και β) η μη έκδοση της σχετικής κανονιστικής ρύθμισης από τη Διοίκηση δεν αντίκειται στο άρθρο 24 του Συντάγματος (αφού μόνο η έκδοση και ιδίως η εφαρμογή της δυνητικά θα μπορούσε) αλλά ούτε και στο άρθρο 17 παρ. 2 του Συντάγματος, αφού η Μ.Σ.Δ. δεν είναι ο μόνος αλλά ούτε και ο κύριος τρόπος αποζημίωσης για περιορισμούς της ιδιοκτησίας.

 

12.Επειδή, με τα δεδομένα αυτά και ενόψει των διατάξεων που παρατέθηκαν και ερμηνεύτηκαν το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη : (α) ότι με τη *απόφαση εγκρίθηκε η χορήγηση τίτλου δικαιώματος Μ.Σ.Δ. από το παραπάνω βαρυνόμενο ακίνητο στο όνομα του *, (β) ότι η επίδικη μεταφορά συντελεστή δόμησης αποτελεί τρόπο αποζημίωσης του άρθρου 24 παρ.6 του Συντάγματος για την κήρυξη του ακινήτου του * ως διατηρητέου (ΣτΕ 2366/2007 Ολ.), (γ) ότι μέχρι την άσκηση της κρινόμενης αγωγής (30-4-2010) το Ελληνικό Δημόσιο παρέλειψε την έκδοση της προβλεπόμενης από την παράγραφο 3 του άρθρου 6 του ν.3044/2002 υπουργικής απόφασης με την οποία να καθορίζονται οι ειδικότερες προδιαγραφές εκπόνησης των μελετών για τον καθορισμό Ζ.Υ.Σ., (δ) ότι μέχρι την άσκηση της κρινόμενης αγωγής (30-4-2010) το αρμόδιο όργανο του Ελληνικού Δημοσίου παρέλειψε την έκδοση της προβλεπόμενης από την παράγραφο 2 του άρθρου 4 του ν.3044/2002 απόφασης με την οποία να καθορίζεται η Ζ.Υ.Σ. και, συνεπώς, μέχρι να εκδοθούν τέτοιες αποφάσεις δεν είναι δυνατή η Μ.Σ.Δ. σε μια περιοχή, (ε) ότι οι παραπάνω παραλείψεις προσκρούουν στις υπέρτερης νομικής ισχύος διατάξεις του άρθρου 24 παρ.6 του Συντάγματος και (στ) ότι με την απόφαση 2366/2007 της Ολομελείας του ΣτΕ έγινε δεκτό ότι η παρ.5 του άρθρου 4 του ν.3044/2002 είναι αντίθετη με τις διατάξεις του άρθρου 24 παρ.1 και 2 του Συντάγματος, κρίνει ότι στοιχειοθετείται ευθύνη του Ελληνικού Δημοσίου προς αποζημίωση του * για την αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη λόγω της μη δυνατότητας να πραγματοποιήσει τη μεταφορά συντελεστή δόμησης που του είχε εγκριθεί με την * απόφαση.

 

13.Επειδή, με την εκκαλούμενη απόφαση κρίθηκε ότι ο * «έχει υποστεί ζημία, συνιστάμενη στην αξία της προς μεταφορά δομήσιμης επιφάνειας, η οποία ανέρχεται σε * τ.μ. από ορόφους, σύμφωνα με την προαναφερόμενη 17458/18.4.2005 απόφαση του Υφυπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και υπολογιζόμενη βάσει της αντικειμενικής αξίας της προς μεταφορά δομήσιμης επιφάνειας κατά το χρόνο έκδοσης της οικείας εγκριτικής απόφασης» και «ενόψει δε, του προσκομιζόμενου από τον ενάγοντα και μη ειδικότερα κατά το ποσό αυτού αμφισβητούμενου από το εναγόμενο φύλλου υπολογισμού της αντικειμενικής αξίας της εγκριθείσας μεταφερόμενης δομήσιμης επιφάνειας * τ.μ., η ζημία του ενάγοντος από την κατά τα ανωτέρω παρανομία των οργάνων του εναγόμενου Ελληνικού Δημοσίου ανέρχεται σε * ευρώ.». Το Ελληνικό Δημόσιο προβάλλει ότι δεν αποδείχτηκε η ζημία του *. Ειδικότερα, προβάλλει ότι έσφαλε η εκκαλούμενη απόφαση που δέχτηκε ότι η ζημία του * αποδείχτηκε με το προσκομιζόμενο από αυτόν φύλλο υπολογισμού αξίας ακινήτου οικοπέδου με έτος φορολογίας 2015 αξίας *ευρώ αφού η ίδια εκκαλούμενη απόφαση δέχεται ότι η αποζημίωση θα πρέπει να υπολογιστεί βάσει της αντικειμενικής αξίας της προς μεταφορά δομήσιμης επιφάνειας κατά το χρόνο έκδοσης της οικείας εγκριτικής απόφασης (2005), και ότι συνεπώς με αντιφατικές αιτιολογίες επιδίκασε αποζημίωση ίση με την αξία προς μεταφορά δομήσιμης επιφάνειας 10 έτη μετά (2015). Επίσης, προβάλλει ότι έσφαλε το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που έλαβε υπόψη έγγραφο από το οποίο δεν προκύπτει ο συντάκτης του δηλαδή αν προέρχεται από Δ.Ο.Υ. ή από συμβολαιογράφο.

 

14.Επειδή, ακολούθως, ο * με την κρινόμενη έφεσή του ζητεί την μεταρρύθμιση της 15054/2019 οριστικής απόφασης του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών ως προς το ύψος του ποσού που επιδικάστηκε. Ειδικότερα, προβάλλει ότι έσφαλε το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που υπολόγισε την ένδικη αποζημίωση σε * ευρώ και όχι σε * ευρώ (* τ.μ. επί 6.000 ευρώ το τ.μ.) που είχε ζητήσει με την αγωγή. Και τούτο γιατί : (α) η ένδικη αποζημίωση υπολογίζεται με βάση την αγοραία αξία και όχι την αντικειμενική αξία και (β) το Ελληνικό Δημόσιο είχε αποδεχτεί και ομολογήσει το ύψος της αποζημίωσης αφού με τις απόψεις του ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου δεν αμφισβήτησε το ύψος της ένδικης ζημίας. Για την απόδειξη των ισχυρισμών του με το με χρονολογία κατάθεσης * υπόμνημά του ενώπιον του Δικαστηρίου αυτού επικαλείται και προσκομίζει, μεταξύ άλλων, την από * έκθεση εκτίμησης αγοραίας αξίας δικαιώματος μεταφοράς συντελεστής δόμησης για δομήσιμη επιφάνεια * τ.μ. ορόφων, της πιστοποιημένης εκτιμήτριας ακινήτων Ιωάννας Σκουρή. Η έκθεση, όμως, αυτή αποτελεί νέο αποδεικτικό στοιχείο που η προσκόμισή της ενώπιον του Δικαστηρίου αυτού δεν κρίνεται δικαιολογημένη (άρθρο 96 παρ.2 και 3 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας) και για το λόγο αυτό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί και να εκτιμηθεί ως αποδεικτικό μέσο. Εξάλλου, ο ισχυρισμός ότι το Ελληνικό Δημόσιο είχε αποδεχτεί και ομολογήσει το ύψος της αποζημίωσης πρέπει ν’ απορριφθεί προεχόντως ως αβάσιμος γιατί η ομολογία του Δημοσίου δεν περιλαμβάνεται στα αποδεικτικά μέσα του άρθρου 147 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας.

 

15.Επειδή, με τα δεδομένα αυτά το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη : (α) ότι κρίσιμος χρόνος για τον υπολογισμό της αξίας της ένδικης αποζημίωσης είναι ο χρόνος έκδοσης της * απόφασης του Υφυπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., (β) ότι με την παραπάνω απόφαση εγκρίθηκε (άρθρο 2) η χορήγηση τίτλου δικαιώματος Μ.Σ.Δ. από το παραπάνω βαρυνόμενο ακίνητο στο όνομα του δικαιουμένου τη Μ.Σ.Δ. και κατά ποσοστό 100 %, ήτοι στον * για δομήσιμη επιφάνεια 242,13 τ.μ. ορόφων, και (γ) ότι με το αριθμό * συμβόλαιο πώλησης ακινήτου της συμβολαιογράφου * * μεταβίβασε το ένδικο ακίνητο (διώροφη οικοδομή) επιφάνειας * καθώς και τις κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας συνθήκες που επικρατούσαν στην αγορά ακινήτων κατά τον κρίσιμο χρόνο, κρίνει ότι η αγοραία - εμπορική αξία της δομήσιμης επιφάνειας * τ.μ. ορόφων που αφορά η * απόφαση ανέρχεται σε 75.000 ευρώ. Συνεπώς, έσφαλε το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που υπολόγισε την ένδικη αποζημίωση σε * ευρώ και για το λόγο αυτό πρέπει να μεταρρυθμιστεί η εκκαλούμενη απόφαση ως προς το ύψος της αποζημίωσης και ν’ αναγνωριστεί η υποχρέωση του Ελληνικού Δημοσίου να καταβάλει στον *, ως κληρονόμο του *, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής στις 6.5.2010 έως την εξόφληση, το ποσό των * ευρώ ως αποζημίωση για την αποκατάσταση της ένδικης ζημίας που υπέστη.

 

Απορρίπτει τις πρόσθετες παρεμβάσεις τύποις.

Απορρίπτει την έφεση του Ελληνικού Δημοσίου.

Απαλλάσσει το Ελληνικό Δημόσιο από τα δικαστικά έξοδα.

Δέχεται εν μέρει την έφεση *.

Μεταρρυθμίζει τη 15054/2019 οριστική απόφαση του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών.

 

Αναγνωρίζει την υποχρέωση του Ελληνικού Δημοσίου να καταβάλει στον * νομιμοτόκως από * έως την εξόφληση, το ποσό των * ευρώ.   

Ο ΔΙΚΑΣΤΗΣ 

 ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ Δικηγόρος ΑΠ

 «Το δικαστήριο δεν φοβάται και οι δικαστές δεν φοβούνται να ασκούν τα καθήκοντά τους»

 (Θα σου πω την ιστορία σου) 

1.-Το νομικό θεμέλιο για την Ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης περιέχεται στο άρθρο 85 του Συντάγματος της Επιδαύρου (13.1.1822) «Η δικαστική εξουσία είναι ανεξάρτητη από νομοθετική και την εκτελεστική εξουσία» 

2.-Κάθε 23η Μαΐου τιμάται η μνήμη του Giovanni Falcone, του Ιταλού δικαστή που δολοφονήθηκε μαζί με τη γυναίκα του και τρεις σωματοφύλακες, από τη μαφία αυτή την ημέρα, το 1992. Αυτό είναι το ακριβό τίμημα που πληρώνουν οι δικαστές υπερασπιζόμενοι την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.Aς μνημονεύσουμε εδώ τον Εισαγγελέα Γιώργο Θεοφανόπουλο δολοφονήθηκε νωρίς το βράδυ της Δευτέρας 1ης Απριλίου 1985,δυστυχώς υπήρξαν και άλλες άγριες δολοφονίες δικαστικών λειτουργών στην ιστορία της Ελληνικής Δικαιοσύνης στο βωμό της Ανεξαρτησίας της.

 3.Το τίμημα για την η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης δεν είναι επιθετικός προσδιορισμός, αλλά συστατικό στοιχείο της έννοιας της Δικαιοσύνης. Δίχως ανεξαρτησία δεν υπάρχει Δικαιοσύνη. Η δικαιοσύνη αποτελεί το βασικό θεμέλιο του Δημοκρατικού πολιτεύματος. Η απονομή της δικαιοσύνης είναι έργο που ευρίσκεται στην πραγματικότητα πάνω από τις ανθρώπινες δυνατότητες. Το έργο όμως αυτό επιτέλεσαν και επιτελούν άνθρωποι. Άνθρωποι με τις ανθρώπινες ανάγκες, με οικογενειακές υποχρεώσεις, με κοινωνικά προβλήματα, με δυσκολίες. Ο Δικαστής ζει, εργάζεται και λειτουργεί σαν μέρος του κοινωνικού συνόλου έχοντας σαν βασική αρετή το σύνολο των ψυχικών ιδιοτήτων του, τον χαρακτήρας του, την ψυχική του καλλιέργεια, το ηθικό επίπεδο στο οποίο βρίσκεται, ο ψυχικός του κόσμος. Δεν βρίσκεται εκτός της ζώσας πραγματικότητας, ούτε παύει να είναι κατά τον Αριστοτέλη « ζώο πολιτικό». Είναι απολύτως φυσικό ο δικαστής να επιδιώκει με καθαρή ματιά «να κρίνει με ασφάλεια τα δίκαια». Οι Λατίνοι έλεγαν: «Jura novit curia» δηλαδή «O δικαστής γνωρίζει τον νόμο», αλλά και «Quid leges sine moribus», δηλαδή «Τι να σου κάνει ο νόμος χωρίς το ήθος».

4. Εμείς οι κοινοί θνητοί που περιμένουμε ως θείο δώρο την απονομή της δικαιοσύνης είμαστε έτοιμοι να διαμαρτυρηθούμε για ότι εμείς θεωρούμε εσφαλμένο στην δικανική κρίση. Ανθρώπινο και αναγκαίο να παρουσιάζονται σφάλματα, όπως και σε κάθε ανθρώπινο έργο. Γι αυτό υπάρχουν τα ένδικα μέσα, που κάποιοι και όχι οι δικαστές, προσπαθούν να περιορίσουν ή να εμποδίσουν την άσκηση τους. Δεν επιταχύνονται νομίζω οι διαδικασίες με τον περιορισμό των ενδίκων μέσων ή την αύξηση των παραβόλων, αντιθέτως επιβραδύνονται διότι όλοι θα επιδιώξουν την καλύτερη επίτευξη αποτελέσματος με την πολυτελή υπεράσπιση και εντέλει μεταφέρονται στην κρίσιμη διάσκεψη όλα τα διλήμματα της ανυπαρξίας ενδίκου μέσου. Μια αληθινή δημοκρατία, λοιπόν, αξιώνει ανεξάρτητα δικαστήρια, δικαστές και εισαγγελείς, ικανούς να υπερασπίζονται και να προστατεύουν, εκτός από τις περιπτώσεις που ορίζει ρητά ο νόμος , το δικαστήριο κρίνει ελεύθερα τα αποδεικτικά μέσα και αποφασίζει κατά συνείδηση αν οι ισχυρισμοί είναι αληθινοί(Διοικητική Ολομέλεια Αρείου Πάγου 18/1993).

5.- Το Συμβούλιο της Επικρατείας (2942/1964) χαρακτήρισε τις προσπάθειες και πρακτικές επηρεασμού της συνείδησης των δικαστών ως «προσβάλλουσες την δικαστική ανεξαρτησίαν» . Η λειτουργική σημασία της δικαιοσύνης στο σύγχρονο κράτος δικαίου βρίσκεται στην ιδιαίτερη αρμοδιότητά, της να ελέγχει την άσκηση και να αποτρέπει την κατάχρηση οιασδήποτε εξουσίας σε βάρος των πολιτών. Στην πλειοψηφία τους οι δικαστές προέρχονται από την κοινωνία των εργαζομένων πολιτών και όχι από ειδικές κατηγορίες με υψηλά εισοδήματα και προνόμια. Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι κρίσιμη είναι η «θέση του δικαστή στη θεσμική αρχιτεκτονική». 

Ο δικαστής διαθέτει ένα εξισορροπητικό ρόλο στην λειτουργία των κοινωνικών δικαιωμάτων. Η διάκριση των εξουσιών δεν μπορεί, σε επίπεδο ερμηνείας, να αποκλείσει το δικαστή από τον προσδιορισμό των όρων διαβίωσης του πολίτη. Η κατάσταση εξαιρετικών συνθηκών τόσον στην περίοδο της δημοσιονομικής όσον και της υγειονομικής κρίσης απέδειξαν και ανέδειξαν τον εξαιρετικό αυτό ρόλο του δικαστή Κάθε μέρα διαβάζουμε «περισπούδαστα» ‘άρθρα και απόψεις που έτσι γενικά και αόριστα ρίχνουν τον λίθο του αναθέματος επί δικαίους και αδίκους.. Οι πάντες αρθρογραφούν για την δικαιοσύνη και όταν διαφωνούν με τις αποφάσεις Της ψάχνουν για ενόχους και υπαίτιους ενώ πολλές φορές δεν έχουν επισκεφθεί έστω μια φορά μια δικαστική αίθουσα. 

6.-Και ποιος φταίει για την καθυστέρηση απονομής της δικαιοσύνης άραγε; Βέβαια δεν φταίμε όλοι, υπάρχουν αιτίες πρόσωπα και αποτελέσματα. Όμως ζητάμε στον πιλότο να δώσει την ζωή του για την πατρίδα και τον λησμονούμε μόλις προσγειωθεί, έτσι γίνεται με τον δικαστή, του ζητάμε να υπερβεί την καθημερινότητα του, να μελετήσει την υπόθεση ,να αποφανθεί σύμφωνα με τον νόμο και την συνείδηση του και αν δεν μας αρέσει η απόφαση του τον λοιδορούμε ,πολλές φορές είμαστε έτοιμοι για κάθε κριτική δίκαιη ή άδικη, ακόμα και επιθετική όταν η απόφαση δεν είναι σύμφωνη με τις όποιες απόψεις μας. Κανένας σεβασμός στην Δικαιοσύνη. Προσωπικά στην μακρά δικηγορική μου υπηρεσία έχω βιώσει και την εσφαλμένη δικαστική κρίση ακόμα και την άδικη κρίση ,με προσωπική πίκρα για την αδικία. Όμως τα προβλήματα της δικαιοσύνης δεν λύνονται εύκολα ούτε με πειθαρχικά μέτρα. Όταν φτάσουμε εκεί το παιχνίδι χάθηκε, πρέπει να μπορούν και μπορούν οι εσωτερικοί μηχανισμοί της δικαιοσύνης ν΄’ αντιμετωπίσουν το πρόβλημα. Μου έλεγαν για το δικαστή που το παιδί του ή ο ίδιος πάσχει από ανίατη ασθένεια, εδώ πρέπει να δούμε τον άνθρωπο και να βοηθήσουμε ,όπως επιβάλλεται.

7.- Οι δικαστές έχουν εκτός από την συνταγματικά κατοχυρωμένη δικαστική ανεξαρτησία και το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα ελευθερίας της έκφρασης και της άμεσης πρόσβασης συνεπώς και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δεν μπορούμε να ζητάμε από τον δικαστή να γίνει «κοσμοκαλόγερος» 

8.-Η Δικαιοσύνη έχει πολύ σημαντικά προβλήματα, αρκετά από αυτά είναι τεχνικής φύσεως και μπορούν να λυθούν σχετικά εύκολα ,όπως η δικαστική αστυνομία, η υλικοτεχνική υποδομή, η βελτίωση των συνθηκών μέσα από την ψηφιοποίηση των διαδικασιών , εκείνο που προέχει όμως είναι ο σεβασμός στην δικαιοσύνη, η πιστή εφαρμογή των αποφάσεων της και η αντιμετώπιση των παραγόντων απονομής της δικαιοσύνης από όλους με κυρίαρχό στόχο την διαφύλαξη της δικαστικής Ανεξαρτησίας της. Στην Ελληνική δικαστική ιστορία υπάρχουν δικαστές που με το κύρος, την επιστημοσύνη, το ήθος και την παρρησία τους στάθηκαν και στέκονται φάροι και ελπίδα της Κοινωνίας. Η Δικαιοσύνη κατά τον Γεώργιο Παπανδρέου είναι το «Οχυρό της Δημοκρατίας» Ναι, υπάρχουν δικαστές στην Αθήνα… Και αποδεικνύουν ότι στέκονται όρθιοι και άξιοι μαχητές στο οχυρό της Δημοκρατίας. 17/01/2022

ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ-ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ- Ο ΕΥΛΟΓΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ- ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ

 

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ- Ο ΕΥΛΟΓΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ- ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ 

Το Σύνταγμα, στο άρθρο 25 παρ 1 αναφέρεται σε δύο θεμελιακές  αρχές, την αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου και την αρχή της αναλογικότητας. Το ζήτημα  της κοινωνικής ασφάλισης μας αφορά όλους χωρίς καμμιά εξαίρεση   και πρέπει να  λειτουργεί  σύμφωνα με τις αρχές της κοινωνικής αλληλεγγύης (άρθρο 25 παρ.4 του Συντάγματος), της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος), της ισότητας στα δημόσια βάρη (άρθρο 4 παρ. 5 του Συντάγματος), καθώς και από την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. Ι του Συντάγματος).  Το Σύνταγμα μας εγγυάται και κατοχυρώνει σε κάθε πρόσωπο θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες που αντιστοιχούν με εκείνα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων  και παρέχουν σε ορισμένες περιπτώσεις ευρύτερης έκτασης προστασία αλλά και πρόσθετα δικαιώματα. Τα εν λόγω εγγυημένα συνταγματικώς δικαιώματα δεν μπορούν να περιοριστούν, δεσμευτούν, ή υποβληθούν σε όρους, σε οποιαδήποτε έκταση άλλη από εκείνη που προβλέπεται στο Σύνταγμα.
Είναι ακόμη γεγονός ότι το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης κινδυνεύει όχι μόνο από την  νομισματική κρίση αλλά κυρίως από το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας μας, μείωση του πληθυσμού  που εκτιμάται στα 8,6 εκ. το 2070 σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες δημογραφικές προβολές της Eurostat, EuroPop 2019.
Το ζήτημα είναι εξαιρετικά σοβαρό και χρειάζονται μέτρα προστασίας και ενδυνάμωσης του μεγαλύτερου μετά την εθνική  άμυνα ζητήματος της Χώρας. Η κοινωνική ασφάλιση, η υγεία και η κοινωνική πρόνοια αποτελούν δικαίωμα όλων των Ελλήνων Πολιτών και όσων διαμένουν μόνιμα και νόμιμα στην Ελλάδα.
Μια προβληματική κατάσταση που επικρατεί στο σύνολο των υπηρεσιών  Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης. Η άστοχη και χωρίς σχέδιο  ενοποίηση των Ταμείων, που στην πράξη εξακολουθούν να λειτουργούν ως ξεχωριστά Ταμεία, δημιούργησε ένα πρωτοφανές χάος  στο ασφαλιστικό μας σύστημα που χρειάζεται δραστικές λύσεις. Χρειάζεται έναν Ηρακλή να καθαρίσει τον  «Κόπρο του Αυγείου». Ο μύθος του Αυγεία έχει καταπληκτικές ομοιότητες με τη κατάσταση στις  υπηρεσίες του   Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης. Ο σύγχρονος «Αυγείας», αρνήθηκε την πραγματική  εξυγίανση του ασφαλιστικού συστήματος  από όλα τα νοσηρά φαινόμενα του και ιδίως μετά την κατ’ όνομα ενοποίηση των Ταμείων . Το αποτέλεσμα ήταν να συγκεντρωθεί η «κόπρος του Αυγεία» και τώρα  να φαίνεται αδύνατη η εκκαθάρισή της.
 Έχει κριθεί ότι  υπάρχει ευθύνη του Δημοσίου ή του ν.π.δ.δ., τηρουμένων και των λοιπών προϋποθέσεων του νόμου, όχι μόνο όταν με πράξη ή παράλειψη οργάνου του παραβιάζεται συγκεκριμένη διάταξη νόμου, αλλά και όταν παραλείπονται τα ιδιαίτερα καθήκοντα και υποχρεώσεις που προσιδιάζουν στη συγκεκριμένη υπηρεσία και προσδιορίζονται από την κείμενη εν γένει νομοθεσία, τα διδάγματα της κοινής πείρας και τις αρχές της καλής πίστης (ΣτΕ 2664/2015, 2224/2014, 572/2013, 2727/2003).
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο της Αθήνας με την υπ’ αριθμόν 1806/2021 απόφασή του, επιδίκασε αποζημίωση, σε ασφαλισμένη συνταξιούχο, λόγω υπέρμετρης καθυστέρησης στην έκδοση της σύνταξής της από τον e-ΕΦΚΑ.Το δικαστήριο με την εξαιρετική αυτή απόφαση του έκρινε; «Η … υπέρβαση των προβλεπόμενων προθεσμιών, εντός των οποίων η αρμόδια ή οι συναρμόδιες υπηρεσίες του Δημοσίου ή των ν.π.δ.δ. οφείλουν να αποφανθούν επί υποβαλλόμενου αιτήματος, στοιχειοθετεί ευθύνη του Δημοσίου ή του ν.π.δ.δ. προς αποζημίωση, κατά τα άρθρα 105 και 106 του Εισ.Ν.Α.Κ., αν συντρέχουν και οι λοιπές κατά τα άρθρα αυτό προϋποθέσεις..» και περαιτέρω  «επί παράνομης … καθυστέρησης διεκπεραίωσης αιτήματος ασφαλισμένου προς τον ασφαλιστικό οργανισμό, στον οποίο υπάγεται, δύναται να στοιχειοθετηθεί αστική ευθύνη του οικείου ασφαλιστικού οργανισμού, εφόσον η καθυστέρηση αυτή συνδέεται αιτιωδώς με τη ζημία που υπέστη ο ασφαλισμένος.»
Οι εκκρεμείς συντάξεις συνεχίζουν να αποτελούν το μεγάλο πρόβλημα για τον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΕΦΚΑ).Γίνονται προσπάθειες που φαίνεται που μοιάζουν με τον πίθο των Δαναΐδων. Τα αρχεία και τα στοιχεία όλων των πρώην ενοποιημένων Ταμείων στον e-ΕΦΚΑ δεν είναι ψηφιοποιημένα και βρίσκονται σε υπόγεια, κούτες με κίνδυνο να καταστραφούν.  Κάθε τόσο ακούμε ειδήσεις που προσομοιάζουν με μυθιστορήματα  βγαλμένα από βιβλία «επιστημονικής φαντασίας». Η εφαρμογή των νόμων σε συντεταγμένη πολιτεία είναι καθήκον  όλων.  Η κακοδαιμονία στο σύστημα είναι ένα ακόμη ζήτημα που αποκαλύπτει ότι κατάσταση που έχει δημιουργηθεί πρέπει  να οδηγηθεί σε κάθε νόμιμη λύση στα εκκρεμή  προβλήματα των ασφαλισμένων. Πέραν της τυχόν  παραβίασης της νομιμότητας, θα έπρεπε να αποτελέσει το όλο ζήτημα της κακοδαιμονίας  αντικείμενο μελέτης ,έρευνας και μέτρων από τους  αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς της Πολιτείας.
Ευτυχώς στο χάος αυτό υπάρχουν αρκετοί ευσυνείδητοι υπάλληλοι  του ΕΦΚΑ που κάνουν καλά τη δουλειά τους  και μάχονται σαν τον Δον-Κιχώτη με τους ανεμόμυλους ενός διαλυμένου ΕΦΚΑ.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΡΓΥΡΟΣ

9/10/2021                                   

Η ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΠΟ ΝΟΜΙΜΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΤΟΥ

 ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ

ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟΝ ΔΣΑ 

Ενίσχυση του κράτους δικαίου

 

To βιβλίο αυτό έχει μοναδικό σκοπό να αποτελέσει σύντομο βοήθημα στον Έλληνα πολίτη, αλλά και στον εφαρμοστή του δικαίου, προκειμένου να αναδειχθεί πλήρως η δυνατότητα αποζημίωσης από το Δημόσιο όχι μόνον από παράνομες πράξεις των οργάνων του, αλλά κυρίως από νόμιμες πράξεις που προκύπτουν:

1. από παραβίαση του κοινοτικού δικαίου,

2. από μη νόμιμες πράξεις των οργάνων της δικαστικής εξουσίας,

3. από καθυστέρηση απονομής της δικαιοσύνης,

4. από την ανάκληση ευμενών πράξεων,

5. από υπαίτια πράξη διαστικού λειτουργού.

Θα ήθελα να επισημάνω ότι για την άσκηση των δικαιωμάτων των Ελλήνων πολίτων, η τελική δικαστική κρίση πολλές φορές υπερβαίνει τη νομολογία των Ελληνικών Δικαστηρίων. Υπάρχουν δύο διεθνή δικαστήρια, το Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), τα οποία ήδη η ελληνική νομολογία ακολουθεί. Η νομολογία του Δικαστηρίου Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) έχει πλέον θεμελιώσει την εξωσυμβατική ευθύνη των κρατών μελών προς αποζημίωση όταν τα εθνικά όργανα προκαλούν ζημιά στους ιδιώτες από τη μη εφαρμογή ευρωπαϊκού δικαίου (βλ. Υποθέσεις Francovich and Bonifaci (C-6,9/90), Απόφαση Brasserie du Pêcheur (C-46/93)). Είναι γεγονός ότι μετά τη νομολογία Köbler και Traghetti το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την ιστορική απόφασή του 1501/2014, αναγνώρισε την αρχή της αποζημιωτικής ευθύνης του Δημοσίου από ζημιογόνες αποφάσεις των οργάνων του και των δικαστικών οργάνων και έθεσε τις προϋποθέσεις θεμελίωσής της.

Η νομολογία αυτή μετεβλήθη με τις Αποφάσεις ΣτΕ Ολ. 801-803/2021, για τις οποίες υπάρχει εκτενής ανάλυση στο βιβλίο. Πιστεύω ακράδαντα και αυτό φιλοδοξεί να αναδείξει η μελέτη αητή, ότι «Το Σύνταγμα δεν ανέχεται να παραμένουν αναποζημίωτες ζημίες που κάποιος υφίσταται από ενέργειες οποιουδήποτε κρατικού οργάνου» (ΣτΕ 2527/2019).

Αληθινά πιστεύω ότι δεν ανεκτό σ’ένα κράτος δικαίου  να παραμείνουν χωρίς αποζημιώση οποισδήποτε ζημίες, που εχουν προκληθεί από τα οργανα του Κράτους .

13/9/2021

 

 

« δ ύβριν χρη σβεννύναι μάλλον ή πυρκαϊήν»

(Ηράκλειτος)

Η ΠΡΟΤΥΠΗ ΔΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

                                           Η ΠΡΟΤΥΠΗ ΔΙΚΗ

 
ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

Εισαγωγικά:

Ο Μιχαήλ Στασινόπουλος, [i]έγραφε το 1929:
« Διά της ταχείας εκδικάσεως κινείται ευχερέστερον ου μόνον η δικονομική μηχανή, αλλά και αυτή η σκέψις του δικαστού εν τη ουσία της. Διότι η δικαζόμενη παρ΄ αυτού σχέσις είναι εισέτι καθάρα και λεία και δεν υποφέρει από την σκωρίαν ήτις διά της παρόδου του χρόνου επικάθηται επί της παρακαίρως και οψίμως εκδικαζόμενης υποθέσεως. Η σκωρία αυτή επιδρά και επί της σκέψεως του δικαστού και ελαττώνει την διάθεσίν του να επιβάλη λύσεις αι οποίαι δυσκόλως θα τελεσφορήσουν, επειδή πρόκειται να προσκρούσουν εις την εκ του χρόνου δημιουργημένην και ήδη«σκληράν» γενομένην διοικητικήν κατάστασιν».

1.   Η πρότυπη δίκη στα διοικητικά δικαστήρια :

Με το άρθρο 1 του Ν 3900/2010 (ΦΕΚ Α΄ 213/17.12.2010), όπως τροποποιήθηκε από το ν. 4055/2012«Δίκαιη δίκη και εύλογη διάρκεια αυτής» (ΦΕΚ Α΄51/12.3.2012), ο νομοθέτης επιχείρησε μια δικονομική καινοτομία: όταν μια υπόθεση που εκκρεμεί στα διοικητικά δικαστήρια και υφίσταται ένα ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος με συνέπειες για ευρύτερο κύκλο προσώπων, επιτρέπεται τόσο στους διαδίκους, διοίκηση και ιδιώτες, όσο και στα διοικητικά δικαστήρια, παρακάμπτοντας την συνηθισμένη μακροχρόνια  διαδρομή της (διοικητικό πρωτοδικείο – διοικητικό εφετείο - Συμβούλιο της Επικρατείας), να απευθύνονται απʼ ευθείας στο ανώτατο δικαστήριο, ώστε αυτό να χαράσσει σύντομα, μια ώρα αρχύτερα, μια Νομολογιακή θέση.
 Οι  ρυθμίσεις που εισάγει το άρθρο 1 του Ν 3900/2010  κατατείνουν στην ταχύτερη επίλυση των διαφορών και στην επιτάχυνση της διοικητικής δίκης[ii] αλλά και την ενότητα της νομολογίας των διοικητικών δικαστηρίων[iii].
Προκειμένου το Συμβούλιο της Επικρατείας να επιληφθεί ζητήματος που εκκρεμεί σε διοικητικό δικαστήριο, το άρθρο 1 του ν. 3900/2010: α)στην παράγραφο 1 την απευθείας εισαγωγή ενδίκου μέσου ή βοηθήματος ύστερα από αίτημα ενός των διαδίκων ή του Γενικού Επιτρόπου της Επικρατείας στα Διοικητικά δικαστήρια και β) στην παράγραφο 2 την υποβολή προδικαστικού[iv] ερωτήματος του διοικητικού δικαστηρίου στο οποίο εκκρεμεί η διαφορά.
Αναμφισβήτητά η ρύθμιση λειτουργεί απρόσκοπτα  μέχρι σήμερα  και αποτελεί  σημαντική εξέλιξη  για τα ελληνικά δεδομένα, και μία άκρως ριζοσπαστική πρόταση του Συμβουλίου της Επικρατείας[v] που προκάλεσε  σημαντικές αντιδράσεις στους θεωρητικούς [vi].Me το σύστημα της πρότυπης δίκης επιλύθηκαν πολλά ζητήματα από το ΣτΕ όπως μεταξύ άλλων  :της ευθύνης του δημοσίου από παραβιάσεις των οργάνων της δικαστικής λειτουργίας και του κοινοτικού δικαίου (βλ Ολ.ΣτΕ799-803/2021), περικοπών στην καταβολή της κύριας και επικουρικής σύνταξής(ΣτΕ Ολ 1439/2020), περικοπές των νόμων 4051 (A’40) και 4093 (A’222) του 2012, που ετέθησαν σε εφαρμογή του Β’ Μνημονίου Συνεννόησης (ΣτΕ Ολ 2287-8/2015), ΣτΕ 540/2021 – Παράνομη παράλειψη εργοδότη τήρησης προδιαγραφών ασφαλείας και υγείας σε εργασία με οθόνες οπτικής απεικόνισης.

2.      Η πρότυπη δίκη στα πολιτικά δικαστήρια :

Την καθιέρωση πρότυπης πιλοτικής δίκης στον Άρειο Πάγο για θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος προβλέπει μεταξύ άλλων  το σχέδιο νόμου του υπουργείου Δικαιοσύνης «Ταχεία Πολιτική Δίκη, προσαρμογή των διατάξεων της Πολιτικής Δικονομίας για την Ψηφιοποίηση της Πολιτικής Δικαιοσύνης και άλλες Τροποποιήσεις στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας».
Καθιερώνεται η πρότυπη ή πιλοτική δίκη στον Άρειο Πάγο για θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος. Με την πιλοτική δίκη σύμφωνα με τις απόψεις του Υπουργού της Δικαιοσύνης επιλύονται ζητήματα, που εξαιτίας της φύσης τους προκαλούν σημαντικό αριθμό εκκρεμών δικών, αποφεύγεται ο κίνδυνος έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων και η διαιώνιση των δικών ενώπιον των δικαστηρίων της ουσίας, με δυσμενείς συνέπειες για τους πολίτες.
Είναι γεγονός ότι αρκετές σημαντικές για τους διαδίκους υποθέσεις που  εκκρεμούν και εκκρεμούσαν στα πολιτικά δικαστήρια και  υφίσταται σ’ αυτές ένα ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος με συνέπειες για ευρύτερο κύκλο προσώπων και η ταλαιπωρία των διαδίκων και η απασχόληση των δικαστηρίων ήταν και είναι μεγάλη όπως και η καθυστέρηση απονομής της δικαιοσύνης. Τέτοιες υποθέσεις όπως υποθέσεις: στην περίπτωση των δανείων σε ελβετικό φράγκο, οι πρώτες πρωτοβάθμιες εκδοθείσες αποφάσεις ανάγονται στο έτος 2010, η δε Ολομέλεια του Αρείου Πάγου (4/2019) που επέλυσε ένα από τα τιθέμενα δογματικά ζητήματα απεφάνθη μόλις το έτος 2019, δηλαδή μετά από μία περίπου δεκαετία, οι δίκες των «υπερχρεωμένων νοικοκυριών», θα μπορούσε να αποτελέσει η συνταγματικότητα της ρύθμισης του δικαστικού ενσήμου στις αναγνωριστικές αγωγές[vii], όπως η κρίση για την εργασιακή σχέση εργαζομένων  που  καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες, για ειδικά επιδόματα που  πρέπει αμετάκλητα να κριθεί αν δικαιούνται μεγάλες κατηγορίες εργαζομένων, για ομαδικές απολύσεις, για τις συνέπειες του υποχρεωτικού εμβολιασμού σε μεγάλες κατηγορίες εργαζομένων.

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ:Η πρότυπη δίκη[viii] δεν θα έχει κανένα νόημα για την επιτάχυνση απονομής της δικαιοσύνης[ix] και την ασφάλεια δικαίου, αν δεν συνδυάζεται με την προστασία των δικαιωμάτων των διαδίκων (χωρίς τα δικονομικά προνόμια του δημοσίου και την μη αποστολή του φακέλου) και οπωσδήποτε  με την άμεση συζήτηση της υποθέσεως, χωρίς τις συνήθεις αναβολές και καθυστερήσεις λόγω φακέλου  και κυρίως στην άμεση διάσκεψη της υποθέσεως και δημοσίευση της αποφάσεως, αλλιώς η πρότυπη δίκη θα αποτελεί ένα ακόμη πρόβλημα στην απονομή της δικαιοσύνης
 
ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ
 
ΠΗΓΕΣ: Αρναούτογλου Φ: «Η «ΠΡΟΤΥΠΗ» Η «ΠΙΛΟΤΙΚΗ» ΔΙΚΗ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ» «Νομική Βιβλιοθήκη»2012

---

[i] Μιχαήλ Στασινόπουλος, «Εισαγωγή», σε Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, 1929 – 1959, Εθνικό Τυπογραφείο Αθήνα 1961, σελ. 27
[ii] Βλ. Χρυσανθάκη Χ., Η πρόσφατη μεταρρύθμιση στο καθεστώς εκδίκασης των διοικητικών διαφορών (ν. 3659/2008), ΘΠΔΔ 2008, σ. 911.
[iii] Βλ. Τσιρωνάς Α., Η δικονομική μεταρρύθμιση του ν. 3900/2010 και ο νέος ρόλος του Συμβουλίου της Επικρατείας, ΕφημΔΔ 2011, σ. 424 επ. Βλ. Πικραμένος Μ., Το Συμβούλιο της Επικρατείας μετά το Ν. 3900/2010 στον Τόμο «Συμβούλιο της Επικρατείας. Εφαρμογές Διοικητικού Ουσιαστικού και Δικονομικού Δικαίου», επιμέλεια Χ.Χρυσανθάκη, Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα, 2012, σ. 1110.
[iv] Βλ. υπ΄ αριθμ. 1841-1843/2013Αποφασεις ΣτΕ όπου απείχε να απαντήσει στο τεθέν ερώτημα διότι δεν ετηρούντο οι νόμιμες προϋποθέσεις.βλ όμως Άποψη του Αντιπροέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας Α. Ράντου, που διατυπώθηκε στις αποφάσεις 1841/2013 και 1843/2013 Στε (Ολ)
[v] Βλ. Αιτιολογική Έκθεση στο σχέδιο νόμου «Εξορθολογισμός διαδικασιών και επιτάχυνση της διοικητικής δίκης και άλλες διατάξεις» , το οποίο υιοθέτησε σε μεγάλο βαθμό αυτούσιες τις θέσεις και τις προτάσεις των διοικητικών δικαστών, όπως αποτυπώθηκαν στο υπ΄ αριθμ. 4/2010 πρακτικό της διοικητικής Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας.
[vi] Βλ. Σοϊλεντάκης Ν., Προβληματισμοί από τον Ν. 3900/2010, ΘΠΔΔ 2012, σ. 93
[vii] Βλ. Ο ιός της «πρόκλησης»- Προτάσεις ως προς τον ΚΠολΔ, Ελευθερίας Κώνστα, Εφέτη σε https://ende.gr/
[viii] Βλ. Εβίτα Σαλαμούρα «Η διαδικασία των πιλοτικών αποφάσεων και η συστημική παραβίαση του δικαιώματος διεξαγωγής της δίκης εντός ευλόγου χρόνου από τα ελληνικά δικαστήρια» σε https://www.echrcaselaw.com/
[ix] Βλ Έκθεση του 2021 για το κράτος δικαίου της ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Βρυξέλλες, 20.7.2021
SWD(2021) 709 finaL.» Έκθεση του 2021 για το κράτος δικαίου Κεφάλαιο για την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ελλάδα»

ΚΑΠΟΙΟΙ ΜΟΧΘΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

 

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

 

Ανήκω μεταξύ πολλών Ελλήνων, που διαμαρτύρονται για τις   παθογένειες της Ελληνικής δικαιοσύνης. Όμως φαίνεται ότι πρέπει να μην χάσουμε την ελπίδα μας .

Αφορμή για την αισιόδοξη αυτή ματιά είναι μεταξύ άλλων, η απόφαση 4/2021 της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου  με την οποία κρίθηκε ότι κατά την ορθή έννοια του νόμου, σε περίπτωση άκυρης σύμβασης εργασίας, αλλά και γενικότερα σύμβασης παροχής υπηρεσιών (συμβάσεις έργου, ορισμένου χρόνου, stage, κ.λπ.), ο πλουτισμός του εργοδότη συνίσταται σε αυτήν καθ’ εαυτήν την εργασία που ο εργοδότης έλαβε και η οποία ενσωματώθηκε στην υπάρχουσα περιουσία του, από την οποία και δεν μπορεί πλέον να αποχωρισθεί. Η απόφαση είναι ιστορική  αφού οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα με κάθε μορφής σύμβαση εργασίας (έργου, ορισμένου χρόνου, stage, κ.λπ.) δικαιούνται πλήρη τα δεδουλευμένα τους (αποδοχές τους) ακόμη και στις περιπτώσεις εκείνες που οι συμβάσεις τους είναι άκυρες.

Με πρόσφατη απόφαση του Πρωτοδικείου Αθηνών  μειώθηκαν σχεδόν στο μισό οι οφειλές  υπόθεσης του νόμου Κατσέλη, και ορίστηκε ορίζοντας πενταετίας για την αποπληρωμή, ενώ εξαιρέθηκε από εκποίηση το ποσοστό συνιδιοκτησίας του οφειλέτη σε αγροτεμάχιο και το αυτοκίνητό του.

Aποτελεί σημάδι ιδιαίτερης αισιοδοξίας η με αριθμό 1806/2021 απόφαση του         Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία επιδικάσθηκε αποζημιώση από τον  e-ΕΦΚΑ, λόγω μεγάλης  καθυστέρησης απονομής σύνταξης με διαδοχική ασφάλιση

Η έκπληξη μου είναι μεγαλύτερη, όταν συζητήθηκε στο Μονομελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών(Αριθμ απόφασης 6118/21)  αγωγή αποζημιώσεως του ΕισΝΑΚ 105 κατατέθηκε 28/12/2015, συζητήθηκε 28/5/2021,δημοσιεύθηκε η απόφαση 11.6.2021 και επιδόθηκε 29/6/2021!!!! Είναι γεγονός ότι υπάρχουν υποθέσεις που μένουν στα ράφια των δικαστηρίων απροσδιόριστες επί έτη πολλά , όμως πρέπει να πω πώς στην συγκεκριμένη περίπτωση ο δικαστής αυτός που επελήφθη της υποθέσεως και εξέδωσε πλήρως εμπεριστατωμένη απόφαση(απορριπτική)   μέσα σε  13 μέρες είναι άξιος δημόσιου επαίνου.  Το ίδιο θετικά μπορώ να πω για τους Εισαγγελικούς και δικαστικούς λειτουργούς, που επιλαμβάνονται με ταχύτητα και επιστημοσύνη  υποθέσεων με μεγάλο κοινωνικού ενδιαφέροντος, όπως των υποθέσεων σεξουαλικών εγκλημάτων.

Όμως πάντα οι εικόνα έχει περισσότερες όψεις κι αυτό με αφορμή  τις αποφάσεις ΣτΕ Ολ 799-803/2021: που  αφορούν την  Αστική ευθύνη του Δημοσίου από ζημιογόνο δράση οργάνου ενταγμένου στην δικαστική λειτουργία και με τις οποίες ανατράπηκε η νομολογία του δικαστηρίου(η ιστορική ΣτΕ Ολ 1501/2014) και έτσι μια τέτοια ζημία (με εξαίρεση την παραβίαση κανόνα  του Ενωσιακού Δικαίου, βλ ΣτΕ Ολ 799/2021 ) δεν μπορεί πλέον να αποκατασταθεί. Κατά τη μειοψηφούσα γνώμη στις αποφάσεις αυτές και σε συνέχεια προηγούμενης νομολογίας του Δικαστηρίου (ΣτΕ Ολ 1501/2014), εφόσον το Σύνταγμα δεν ανέχεται να παραμένουν αναποζημίωτες ζημίες που κάποιος υφίσταται από ενέργειες οποιουδήποτε κρατικού οργάνου, μέχρις ότου ο νομοθέτης ρυθμίσει ειδικώς την ευθύνη του Δημοσίου από πράξεις των οργάνων της δικαστικής λειτουργίας, η δικαστική επιδίωξη των σχετικών αξιώσεων χωρεί κατ’ επίκληση του άρθρου 105 ΕισΝΑΚ αναλόγως εφαρμοζομένου (θεμελίωση ευθύνης από πρόδηλο σφάλμα του ενταγμένου στη δικαστική λειτουργία οργάνου).

Η πανδημία έχει  φέρει τη Δικαιοσύνη μπροστά σε ένα πρωτοφανή όγκο δικαστικών αποφάσεων (καθώς χιλιάδες υποθέσεις έχουν αναβληθεί λόγω covid) που θα πρέπει να διαχειριστούν οι δικαστικοί λειτουργοί, δημιουργώντας για κατάσταση που αυτή τη στιγμή δείχνει δύσκολα αντιμετωπίσιμη. Όμως αν σκεφθούμε και τις συνθήκες που επικρατούν σε ορισμένα δικαστήρια η κατάσταση φοβούμαι ότι θα γίνει αφόρητη, Χαρακτηριστική η εικόνα του μεγαλύτερου Πρωτοδικείου Αθηνών. Όμως Η αισιοδοξία βασίζεται στο φιλότιμο όλων  των παραγόντων απονομής της δικαιοσύνης που μέσα σ’αυτήν εφιαλτική κατάσταση μάχονται και μας δίνουν θετικά δείγματα μερικά από τα οποία προανέφερα. Τώρα, το Δ΄ Τμήμα του ΣτΕ με την υπ΄ αριθμ. 135/2021 απόφαση της Επιτροπής Αναστολών εκρινε ότι τα υποχρεωτικά self test εξυπηρετούν την προστασία της δημόσιας Υγείας στην επαναλειτουργία των σχολείων. Παράλληλα η  Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας σε σχηματισμό Τμήματος Αναστολών με την υπ΄ αριθ. 133/2021 απόφαση, απέρριψε για λόγους Δημοσίου συμφέροντος, την αίτηση πυροσβεστών που υπηρετούν στις Ειδικές Μονάδες Αντιμετώπισης Καταστροφών (Ε.Μ.Α.Κ.) και ζητούσαν την αναστολή εκτελέσεως της 28550 Φ 215.2/18.5.2021 πράξης του Αρχηγού του Πυροσβεστικού Σώματος, που επέβαλε τον υποχρεωτικό εμβολιασμό τους κατά του COVID-19.

 Επιτρέψατε μου ν’ αναφερθώ στο απόσπασμα από την  Ομιλία του Εισαγγελέα του ΑΠ Βασίλη Πλιώτα  στην τελετή του Αρείου Πάγου και της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου προς τιμήν των αποχωρούντων δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών : «Δώσατε αληθώς τιμή στο δικαστικό λειτούργημα και δεν πήρατε απ’ αυτό, «μη σεμνυνόμενοι από την θέσιν, αλλά την θέσιν σεμνύνοντες αφ’ εαυτών», όπως έχει γραφεί (Μ. Βασίλειος, Migne, P.G., 32,497).»

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ