Ο ΔΙΚΑΣΤΗΣ 

 ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ Δικηγόρος ΑΠ

 «Το δικαστήριο δεν φοβάται και οι δικαστές δεν φοβούνται να ασκούν τα καθήκοντά τους»

 (Θα σου πω την ιστορία σου) 

1.-Το νομικό θεμέλιο για την Ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης περιέχεται στο άρθρο 85 του Συντάγματος της Επιδαύρου (13.1.1822) «Η δικαστική εξουσία είναι ανεξάρτητη από νομοθετική και την εκτελεστική εξουσία» 

2.-Κάθε 23η Μαΐου τιμάται η μνήμη του Giovanni Falcone, του Ιταλού δικαστή που δολοφονήθηκε μαζί με τη γυναίκα του και τρεις σωματοφύλακες, από τη μαφία αυτή την ημέρα, το 1992. Αυτό είναι το ακριβό τίμημα που πληρώνουν οι δικαστές υπερασπιζόμενοι την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.Aς μνημονεύσουμε εδώ τον Εισαγγελέα Γιώργο Θεοφανόπουλο δολοφονήθηκε νωρίς το βράδυ της Δευτέρας 1ης Απριλίου 1985,δυστυχώς υπήρξαν και άλλες άγριες δολοφονίες δικαστικών λειτουργών στην ιστορία της Ελληνικής Δικαιοσύνης στο βωμό της Ανεξαρτησίας της.

 3.Το τίμημα για την η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης δεν είναι επιθετικός προσδιορισμός, αλλά συστατικό στοιχείο της έννοιας της Δικαιοσύνης. Δίχως ανεξαρτησία δεν υπάρχει Δικαιοσύνη. Η δικαιοσύνη αποτελεί το βασικό θεμέλιο του Δημοκρατικού πολιτεύματος. Η απονομή της δικαιοσύνης είναι έργο που ευρίσκεται στην πραγματικότητα πάνω από τις ανθρώπινες δυνατότητες. Το έργο όμως αυτό επιτέλεσαν και επιτελούν άνθρωποι. Άνθρωποι με τις ανθρώπινες ανάγκες, με οικογενειακές υποχρεώσεις, με κοινωνικά προβλήματα, με δυσκολίες. Ο Δικαστής ζει, εργάζεται και λειτουργεί σαν μέρος του κοινωνικού συνόλου έχοντας σαν βασική αρετή το σύνολο των ψυχικών ιδιοτήτων του, τον χαρακτήρας του, την ψυχική του καλλιέργεια, το ηθικό επίπεδο στο οποίο βρίσκεται, ο ψυχικός του κόσμος. Δεν βρίσκεται εκτός της ζώσας πραγματικότητας, ούτε παύει να είναι κατά τον Αριστοτέλη « ζώο πολιτικό». Είναι απολύτως φυσικό ο δικαστής να επιδιώκει με καθαρή ματιά «να κρίνει με ασφάλεια τα δίκαια». Οι Λατίνοι έλεγαν: «Jura novit curia» δηλαδή «O δικαστής γνωρίζει τον νόμο», αλλά και «Quid leges sine moribus», δηλαδή «Τι να σου κάνει ο νόμος χωρίς το ήθος».

4. Εμείς οι κοινοί θνητοί που περιμένουμε ως θείο δώρο την απονομή της δικαιοσύνης είμαστε έτοιμοι να διαμαρτυρηθούμε για ότι εμείς θεωρούμε εσφαλμένο στην δικανική κρίση. Ανθρώπινο και αναγκαίο να παρουσιάζονται σφάλματα, όπως και σε κάθε ανθρώπινο έργο. Γι αυτό υπάρχουν τα ένδικα μέσα, που κάποιοι και όχι οι δικαστές, προσπαθούν να περιορίσουν ή να εμποδίσουν την άσκηση τους. Δεν επιταχύνονται νομίζω οι διαδικασίες με τον περιορισμό των ενδίκων μέσων ή την αύξηση των παραβόλων, αντιθέτως επιβραδύνονται διότι όλοι θα επιδιώξουν την καλύτερη επίτευξη αποτελέσματος με την πολυτελή υπεράσπιση και εντέλει μεταφέρονται στην κρίσιμη διάσκεψη όλα τα διλήμματα της ανυπαρξίας ενδίκου μέσου. Μια αληθινή δημοκρατία, λοιπόν, αξιώνει ανεξάρτητα δικαστήρια, δικαστές και εισαγγελείς, ικανούς να υπερασπίζονται και να προστατεύουν, εκτός από τις περιπτώσεις που ορίζει ρητά ο νόμος , το δικαστήριο κρίνει ελεύθερα τα αποδεικτικά μέσα και αποφασίζει κατά συνείδηση αν οι ισχυρισμοί είναι αληθινοί(Διοικητική Ολομέλεια Αρείου Πάγου 18/1993).

5.- Το Συμβούλιο της Επικρατείας (2942/1964) χαρακτήρισε τις προσπάθειες και πρακτικές επηρεασμού της συνείδησης των δικαστών ως «προσβάλλουσες την δικαστική ανεξαρτησίαν» . Η λειτουργική σημασία της δικαιοσύνης στο σύγχρονο κράτος δικαίου βρίσκεται στην ιδιαίτερη αρμοδιότητά, της να ελέγχει την άσκηση και να αποτρέπει την κατάχρηση οιασδήποτε εξουσίας σε βάρος των πολιτών. Στην πλειοψηφία τους οι δικαστές προέρχονται από την κοινωνία των εργαζομένων πολιτών και όχι από ειδικές κατηγορίες με υψηλά εισοδήματα και προνόμια. Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι κρίσιμη είναι η «θέση του δικαστή στη θεσμική αρχιτεκτονική». 

Ο δικαστής διαθέτει ένα εξισορροπητικό ρόλο στην λειτουργία των κοινωνικών δικαιωμάτων. Η διάκριση των εξουσιών δεν μπορεί, σε επίπεδο ερμηνείας, να αποκλείσει το δικαστή από τον προσδιορισμό των όρων διαβίωσης του πολίτη. Η κατάσταση εξαιρετικών συνθηκών τόσον στην περίοδο της δημοσιονομικής όσον και της υγειονομικής κρίσης απέδειξαν και ανέδειξαν τον εξαιρετικό αυτό ρόλο του δικαστή Κάθε μέρα διαβάζουμε «περισπούδαστα» ‘άρθρα και απόψεις που έτσι γενικά και αόριστα ρίχνουν τον λίθο του αναθέματος επί δικαίους και αδίκους.. Οι πάντες αρθρογραφούν για την δικαιοσύνη και όταν διαφωνούν με τις αποφάσεις Της ψάχνουν για ενόχους και υπαίτιους ενώ πολλές φορές δεν έχουν επισκεφθεί έστω μια φορά μια δικαστική αίθουσα. 

6.-Και ποιος φταίει για την καθυστέρηση απονομής της δικαιοσύνης άραγε; Βέβαια δεν φταίμε όλοι, υπάρχουν αιτίες πρόσωπα και αποτελέσματα. Όμως ζητάμε στον πιλότο να δώσει την ζωή του για την πατρίδα και τον λησμονούμε μόλις προσγειωθεί, έτσι γίνεται με τον δικαστή, του ζητάμε να υπερβεί την καθημερινότητα του, να μελετήσει την υπόθεση ,να αποφανθεί σύμφωνα με τον νόμο και την συνείδηση του και αν δεν μας αρέσει η απόφαση του τον λοιδορούμε ,πολλές φορές είμαστε έτοιμοι για κάθε κριτική δίκαιη ή άδικη, ακόμα και επιθετική όταν η απόφαση δεν είναι σύμφωνη με τις όποιες απόψεις μας. Κανένας σεβασμός στην Δικαιοσύνη. Προσωπικά στην μακρά δικηγορική μου υπηρεσία έχω βιώσει και την εσφαλμένη δικαστική κρίση ακόμα και την άδικη κρίση ,με προσωπική πίκρα για την αδικία. Όμως τα προβλήματα της δικαιοσύνης δεν λύνονται εύκολα ούτε με πειθαρχικά μέτρα. Όταν φτάσουμε εκεί το παιχνίδι χάθηκε, πρέπει να μπορούν και μπορούν οι εσωτερικοί μηχανισμοί της δικαιοσύνης ν΄’ αντιμετωπίσουν το πρόβλημα. Μου έλεγαν για το δικαστή που το παιδί του ή ο ίδιος πάσχει από ανίατη ασθένεια, εδώ πρέπει να δούμε τον άνθρωπο και να βοηθήσουμε ,όπως επιβάλλεται.

7.- Οι δικαστές έχουν εκτός από την συνταγματικά κατοχυρωμένη δικαστική ανεξαρτησία και το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα ελευθερίας της έκφρασης και της άμεσης πρόσβασης συνεπώς και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δεν μπορούμε να ζητάμε από τον δικαστή να γίνει «κοσμοκαλόγερος» 

8.-Η Δικαιοσύνη έχει πολύ σημαντικά προβλήματα, αρκετά από αυτά είναι τεχνικής φύσεως και μπορούν να λυθούν σχετικά εύκολα ,όπως η δικαστική αστυνομία, η υλικοτεχνική υποδομή, η βελτίωση των συνθηκών μέσα από την ψηφιοποίηση των διαδικασιών , εκείνο που προέχει όμως είναι ο σεβασμός στην δικαιοσύνη, η πιστή εφαρμογή των αποφάσεων της και η αντιμετώπιση των παραγόντων απονομής της δικαιοσύνης από όλους με κυρίαρχό στόχο την διαφύλαξη της δικαστικής Ανεξαρτησίας της. Στην Ελληνική δικαστική ιστορία υπάρχουν δικαστές που με το κύρος, την επιστημοσύνη, το ήθος και την παρρησία τους στάθηκαν και στέκονται φάροι και ελπίδα της Κοινωνίας. Η Δικαιοσύνη κατά τον Γεώργιο Παπανδρέου είναι το «Οχυρό της Δημοκρατίας» Ναι, υπάρχουν δικαστές στην Αθήνα… Και αποδεικνύουν ότι στέκονται όρθιοι και άξιοι μαχητές στο οχυρό της Δημοκρατίας. 17/01/2022

ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ-ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ- Ο ΕΥΛΟΓΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ- ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ

 

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ- Ο ΕΥΛΟΓΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ- ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ 

Το Σύνταγμα, στο άρθρο 25 παρ 1 αναφέρεται σε δύο θεμελιακές  αρχές, την αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου και την αρχή της αναλογικότητας. Το ζήτημα  της κοινωνικής ασφάλισης μας αφορά όλους χωρίς καμμιά εξαίρεση   και πρέπει να  λειτουργεί  σύμφωνα με τις αρχές της κοινωνικής αλληλεγγύης (άρθρο 25 παρ.4 του Συντάγματος), της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος), της ισότητας στα δημόσια βάρη (άρθρο 4 παρ. 5 του Συντάγματος), καθώς και από την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. Ι του Συντάγματος).  Το Σύνταγμα μας εγγυάται και κατοχυρώνει σε κάθε πρόσωπο θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες που αντιστοιχούν με εκείνα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων  και παρέχουν σε ορισμένες περιπτώσεις ευρύτερης έκτασης προστασία αλλά και πρόσθετα δικαιώματα. Τα εν λόγω εγγυημένα συνταγματικώς δικαιώματα δεν μπορούν να περιοριστούν, δεσμευτούν, ή υποβληθούν σε όρους, σε οποιαδήποτε έκταση άλλη από εκείνη που προβλέπεται στο Σύνταγμα.
Είναι ακόμη γεγονός ότι το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης κινδυνεύει όχι μόνο από την  νομισματική κρίση αλλά κυρίως από το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας μας, μείωση του πληθυσμού  που εκτιμάται στα 8,6 εκ. το 2070 σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες δημογραφικές προβολές της Eurostat, EuroPop 2019.
Το ζήτημα είναι εξαιρετικά σοβαρό και χρειάζονται μέτρα προστασίας και ενδυνάμωσης του μεγαλύτερου μετά την εθνική  άμυνα ζητήματος της Χώρας. Η κοινωνική ασφάλιση, η υγεία και η κοινωνική πρόνοια αποτελούν δικαίωμα όλων των Ελλήνων Πολιτών και όσων διαμένουν μόνιμα και νόμιμα στην Ελλάδα.
Μια προβληματική κατάσταση που επικρατεί στο σύνολο των υπηρεσιών  Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης. Η άστοχη και χωρίς σχέδιο  ενοποίηση των Ταμείων, που στην πράξη εξακολουθούν να λειτουργούν ως ξεχωριστά Ταμεία, δημιούργησε ένα πρωτοφανές χάος  στο ασφαλιστικό μας σύστημα που χρειάζεται δραστικές λύσεις. Χρειάζεται έναν Ηρακλή να καθαρίσει τον  «Κόπρο του Αυγείου». Ο μύθος του Αυγεία έχει καταπληκτικές ομοιότητες με τη κατάσταση στις  υπηρεσίες του   Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης. Ο σύγχρονος «Αυγείας», αρνήθηκε την πραγματική  εξυγίανση του ασφαλιστικού συστήματος  από όλα τα νοσηρά φαινόμενα του και ιδίως μετά την κατ’ όνομα ενοποίηση των Ταμείων . Το αποτέλεσμα ήταν να συγκεντρωθεί η «κόπρος του Αυγεία» και τώρα  να φαίνεται αδύνατη η εκκαθάρισή της.
 Έχει κριθεί ότι  υπάρχει ευθύνη του Δημοσίου ή του ν.π.δ.δ., τηρουμένων και των λοιπών προϋποθέσεων του νόμου, όχι μόνο όταν με πράξη ή παράλειψη οργάνου του παραβιάζεται συγκεκριμένη διάταξη νόμου, αλλά και όταν παραλείπονται τα ιδιαίτερα καθήκοντα και υποχρεώσεις που προσιδιάζουν στη συγκεκριμένη υπηρεσία και προσδιορίζονται από την κείμενη εν γένει νομοθεσία, τα διδάγματα της κοινής πείρας και τις αρχές της καλής πίστης (ΣτΕ 2664/2015, 2224/2014, 572/2013, 2727/2003).
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο της Αθήνας με την υπ’ αριθμόν 1806/2021 απόφασή του, επιδίκασε αποζημίωση, σε ασφαλισμένη συνταξιούχο, λόγω υπέρμετρης καθυστέρησης στην έκδοση της σύνταξής της από τον e-ΕΦΚΑ.Το δικαστήριο με την εξαιρετική αυτή απόφαση του έκρινε; «Η … υπέρβαση των προβλεπόμενων προθεσμιών, εντός των οποίων η αρμόδια ή οι συναρμόδιες υπηρεσίες του Δημοσίου ή των ν.π.δ.δ. οφείλουν να αποφανθούν επί υποβαλλόμενου αιτήματος, στοιχειοθετεί ευθύνη του Δημοσίου ή του ν.π.δ.δ. προς αποζημίωση, κατά τα άρθρα 105 και 106 του Εισ.Ν.Α.Κ., αν συντρέχουν και οι λοιπές κατά τα άρθρα αυτό προϋποθέσεις..» και περαιτέρω  «επί παράνομης … καθυστέρησης διεκπεραίωσης αιτήματος ασφαλισμένου προς τον ασφαλιστικό οργανισμό, στον οποίο υπάγεται, δύναται να στοιχειοθετηθεί αστική ευθύνη του οικείου ασφαλιστικού οργανισμού, εφόσον η καθυστέρηση αυτή συνδέεται αιτιωδώς με τη ζημία που υπέστη ο ασφαλισμένος.»
Οι εκκρεμείς συντάξεις συνεχίζουν να αποτελούν το μεγάλο πρόβλημα για τον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΕΦΚΑ).Γίνονται προσπάθειες που φαίνεται που μοιάζουν με τον πίθο των Δαναΐδων. Τα αρχεία και τα στοιχεία όλων των πρώην ενοποιημένων Ταμείων στον e-ΕΦΚΑ δεν είναι ψηφιοποιημένα και βρίσκονται σε υπόγεια, κούτες με κίνδυνο να καταστραφούν.  Κάθε τόσο ακούμε ειδήσεις που προσομοιάζουν με μυθιστορήματα  βγαλμένα από βιβλία «επιστημονικής φαντασίας». Η εφαρμογή των νόμων σε συντεταγμένη πολιτεία είναι καθήκον  όλων.  Η κακοδαιμονία στο σύστημα είναι ένα ακόμη ζήτημα που αποκαλύπτει ότι κατάσταση που έχει δημιουργηθεί πρέπει  να οδηγηθεί σε κάθε νόμιμη λύση στα εκκρεμή  προβλήματα των ασφαλισμένων. Πέραν της τυχόν  παραβίασης της νομιμότητας, θα έπρεπε να αποτελέσει το όλο ζήτημα της κακοδαιμονίας  αντικείμενο μελέτης ,έρευνας και μέτρων από τους  αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς της Πολιτείας.
Ευτυχώς στο χάος αυτό υπάρχουν αρκετοί ευσυνείδητοι υπάλληλοι  του ΕΦΚΑ που κάνουν καλά τη δουλειά τους  και μάχονται σαν τον Δον-Κιχώτη με τους ανεμόμυλους ενός διαλυμένου ΕΦΚΑ.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΡΓΥΡΟΣ

9/10/2021                                   

Η ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΠΟ ΝΟΜΙΜΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΤΟΥ

 ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ

ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟΝ ΔΣΑ 

Ενίσχυση του κράτους δικαίου

 

To βιβλίο αυτό έχει μοναδικό σκοπό να αποτελέσει σύντομο βοήθημα στον Έλληνα πολίτη, αλλά και στον εφαρμοστή του δικαίου, προκειμένου να αναδειχθεί πλήρως η δυνατότητα αποζημίωσης από το Δημόσιο όχι μόνον από παράνομες πράξεις των οργάνων του, αλλά κυρίως από νόμιμες πράξεις που προκύπτουν:

1. από παραβίαση του κοινοτικού δικαίου,

2. από μη νόμιμες πράξεις των οργάνων της δικαστικής εξουσίας,

3. από καθυστέρηση απονομής της δικαιοσύνης,

4. από την ανάκληση ευμενών πράξεων,

5. από υπαίτια πράξη διαστικού λειτουργού.

Θα ήθελα να επισημάνω ότι για την άσκηση των δικαιωμάτων των Ελλήνων πολίτων, η τελική δικαστική κρίση πολλές φορές υπερβαίνει τη νομολογία των Ελληνικών Δικαστηρίων. Υπάρχουν δύο διεθνή δικαστήρια, το Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), τα οποία ήδη η ελληνική νομολογία ακολουθεί. Η νομολογία του Δικαστηρίου Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) έχει πλέον θεμελιώσει την εξωσυμβατική ευθύνη των κρατών μελών προς αποζημίωση όταν τα εθνικά όργανα προκαλούν ζημιά στους ιδιώτες από τη μη εφαρμογή ευρωπαϊκού δικαίου (βλ. Υποθέσεις Francovich and Bonifaci (C-6,9/90), Απόφαση Brasserie du Pêcheur (C-46/93)). Είναι γεγονός ότι μετά τη νομολογία Köbler και Traghetti το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την ιστορική απόφασή του 1501/2014, αναγνώρισε την αρχή της αποζημιωτικής ευθύνης του Δημοσίου από ζημιογόνες αποφάσεις των οργάνων του και των δικαστικών οργάνων και έθεσε τις προϋποθέσεις θεμελίωσής της.

Η νομολογία αυτή μετεβλήθη με τις Αποφάσεις ΣτΕ Ολ. 801-803/2021, για τις οποίες υπάρχει εκτενής ανάλυση στο βιβλίο. Πιστεύω ακράδαντα και αυτό φιλοδοξεί να αναδείξει η μελέτη αητή, ότι «Το Σύνταγμα δεν ανέχεται να παραμένουν αναποζημίωτες ζημίες που κάποιος υφίσταται από ενέργειες οποιουδήποτε κρατικού οργάνου» (ΣτΕ 2527/2019).

Αληθινά πιστεύω ότι δεν ανεκτό σ’ένα κράτος δικαίου  να παραμείνουν χωρίς αποζημιώση οποισδήποτε ζημίες, που εχουν προκληθεί από τα οργανα του Κράτους .

13/9/2021

 

 

« δ ύβριν χρη σβεννύναι μάλλον ή πυρκαϊήν»

(Ηράκλειτος)

Η ΠΡΟΤΥΠΗ ΔΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

                                           Η ΠΡΟΤΥΠΗ ΔΙΚΗ

 
ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

Εισαγωγικά:

Ο Μιχαήλ Στασινόπουλος, [i]έγραφε το 1929:
« Διά της ταχείας εκδικάσεως κινείται ευχερέστερον ου μόνον η δικονομική μηχανή, αλλά και αυτή η σκέψις του δικαστού εν τη ουσία της. Διότι η δικαζόμενη παρ΄ αυτού σχέσις είναι εισέτι καθάρα και λεία και δεν υποφέρει από την σκωρίαν ήτις διά της παρόδου του χρόνου επικάθηται επί της παρακαίρως και οψίμως εκδικαζόμενης υποθέσεως. Η σκωρία αυτή επιδρά και επί της σκέψεως του δικαστού και ελαττώνει την διάθεσίν του να επιβάλη λύσεις αι οποίαι δυσκόλως θα τελεσφορήσουν, επειδή πρόκειται να προσκρούσουν εις την εκ του χρόνου δημιουργημένην και ήδη«σκληράν» γενομένην διοικητικήν κατάστασιν».

1.   Η πρότυπη δίκη στα διοικητικά δικαστήρια :

Με το άρθρο 1 του Ν 3900/2010 (ΦΕΚ Α΄ 213/17.12.2010), όπως τροποποιήθηκε από το ν. 4055/2012«Δίκαιη δίκη και εύλογη διάρκεια αυτής» (ΦΕΚ Α΄51/12.3.2012), ο νομοθέτης επιχείρησε μια δικονομική καινοτομία: όταν μια υπόθεση που εκκρεμεί στα διοικητικά δικαστήρια και υφίσταται ένα ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος με συνέπειες για ευρύτερο κύκλο προσώπων, επιτρέπεται τόσο στους διαδίκους, διοίκηση και ιδιώτες, όσο και στα διοικητικά δικαστήρια, παρακάμπτοντας την συνηθισμένη μακροχρόνια  διαδρομή της (διοικητικό πρωτοδικείο – διοικητικό εφετείο - Συμβούλιο της Επικρατείας), να απευθύνονται απʼ ευθείας στο ανώτατο δικαστήριο, ώστε αυτό να χαράσσει σύντομα, μια ώρα αρχύτερα, μια Νομολογιακή θέση.
 Οι  ρυθμίσεις που εισάγει το άρθρο 1 του Ν 3900/2010  κατατείνουν στην ταχύτερη επίλυση των διαφορών και στην επιτάχυνση της διοικητικής δίκης[ii] αλλά και την ενότητα της νομολογίας των διοικητικών δικαστηρίων[iii].
Προκειμένου το Συμβούλιο της Επικρατείας να επιληφθεί ζητήματος που εκκρεμεί σε διοικητικό δικαστήριο, το άρθρο 1 του ν. 3900/2010: α)στην παράγραφο 1 την απευθείας εισαγωγή ενδίκου μέσου ή βοηθήματος ύστερα από αίτημα ενός των διαδίκων ή του Γενικού Επιτρόπου της Επικρατείας στα Διοικητικά δικαστήρια και β) στην παράγραφο 2 την υποβολή προδικαστικού[iv] ερωτήματος του διοικητικού δικαστηρίου στο οποίο εκκρεμεί η διαφορά.
Αναμφισβήτητά η ρύθμιση λειτουργεί απρόσκοπτα  μέχρι σήμερα  και αποτελεί  σημαντική εξέλιξη  για τα ελληνικά δεδομένα, και μία άκρως ριζοσπαστική πρόταση του Συμβουλίου της Επικρατείας[v] που προκάλεσε  σημαντικές αντιδράσεις στους θεωρητικούς [vi].Me το σύστημα της πρότυπης δίκης επιλύθηκαν πολλά ζητήματα από το ΣτΕ όπως μεταξύ άλλων  :της ευθύνης του δημοσίου από παραβιάσεις των οργάνων της δικαστικής λειτουργίας και του κοινοτικού δικαίου (βλ Ολ.ΣτΕ799-803/2021), περικοπών στην καταβολή της κύριας και επικουρικής σύνταξής(ΣτΕ Ολ 1439/2020), περικοπές των νόμων 4051 (A’40) και 4093 (A’222) του 2012, που ετέθησαν σε εφαρμογή του Β’ Μνημονίου Συνεννόησης (ΣτΕ Ολ 2287-8/2015), ΣτΕ 540/2021 – Παράνομη παράλειψη εργοδότη τήρησης προδιαγραφών ασφαλείας και υγείας σε εργασία με οθόνες οπτικής απεικόνισης.

2.      Η πρότυπη δίκη στα πολιτικά δικαστήρια :

Την καθιέρωση πρότυπης πιλοτικής δίκης στον Άρειο Πάγο για θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος προβλέπει μεταξύ άλλων  το σχέδιο νόμου του υπουργείου Δικαιοσύνης «Ταχεία Πολιτική Δίκη, προσαρμογή των διατάξεων της Πολιτικής Δικονομίας για την Ψηφιοποίηση της Πολιτικής Δικαιοσύνης και άλλες Τροποποιήσεις στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας».
Καθιερώνεται η πρότυπη ή πιλοτική δίκη στον Άρειο Πάγο για θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος. Με την πιλοτική δίκη σύμφωνα με τις απόψεις του Υπουργού της Δικαιοσύνης επιλύονται ζητήματα, που εξαιτίας της φύσης τους προκαλούν σημαντικό αριθμό εκκρεμών δικών, αποφεύγεται ο κίνδυνος έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων και η διαιώνιση των δικών ενώπιον των δικαστηρίων της ουσίας, με δυσμενείς συνέπειες για τους πολίτες.
Είναι γεγονός ότι αρκετές σημαντικές για τους διαδίκους υποθέσεις που  εκκρεμούν και εκκρεμούσαν στα πολιτικά δικαστήρια και  υφίσταται σ’ αυτές ένα ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος με συνέπειες για ευρύτερο κύκλο προσώπων και η ταλαιπωρία των διαδίκων και η απασχόληση των δικαστηρίων ήταν και είναι μεγάλη όπως και η καθυστέρηση απονομής της δικαιοσύνης. Τέτοιες υποθέσεις όπως υποθέσεις: στην περίπτωση των δανείων σε ελβετικό φράγκο, οι πρώτες πρωτοβάθμιες εκδοθείσες αποφάσεις ανάγονται στο έτος 2010, η δε Ολομέλεια του Αρείου Πάγου (4/2019) που επέλυσε ένα από τα τιθέμενα δογματικά ζητήματα απεφάνθη μόλις το έτος 2019, δηλαδή μετά από μία περίπου δεκαετία, οι δίκες των «υπερχρεωμένων νοικοκυριών», θα μπορούσε να αποτελέσει η συνταγματικότητα της ρύθμισης του δικαστικού ενσήμου στις αναγνωριστικές αγωγές[vii], όπως η κρίση για την εργασιακή σχέση εργαζομένων  που  καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες, για ειδικά επιδόματα που  πρέπει αμετάκλητα να κριθεί αν δικαιούνται μεγάλες κατηγορίες εργαζομένων, για ομαδικές απολύσεις, για τις συνέπειες του υποχρεωτικού εμβολιασμού σε μεγάλες κατηγορίες εργαζομένων.

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ:Η πρότυπη δίκη[viii] δεν θα έχει κανένα νόημα για την επιτάχυνση απονομής της δικαιοσύνης[ix] και την ασφάλεια δικαίου, αν δεν συνδυάζεται με την προστασία των δικαιωμάτων των διαδίκων (χωρίς τα δικονομικά προνόμια του δημοσίου και την μη αποστολή του φακέλου) και οπωσδήποτε  με την άμεση συζήτηση της υποθέσεως, χωρίς τις συνήθεις αναβολές και καθυστερήσεις λόγω φακέλου  και κυρίως στην άμεση διάσκεψη της υποθέσεως και δημοσίευση της αποφάσεως, αλλιώς η πρότυπη δίκη θα αποτελεί ένα ακόμη πρόβλημα στην απονομή της δικαιοσύνης
 
ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ
 
ΠΗΓΕΣ: Αρναούτογλου Φ: «Η «ΠΡΟΤΥΠΗ» Η «ΠΙΛΟΤΙΚΗ» ΔΙΚΗ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ» «Νομική Βιβλιοθήκη»2012

---

[i] Μιχαήλ Στασινόπουλος, «Εισαγωγή», σε Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, 1929 – 1959, Εθνικό Τυπογραφείο Αθήνα 1961, σελ. 27
[ii] Βλ. Χρυσανθάκη Χ., Η πρόσφατη μεταρρύθμιση στο καθεστώς εκδίκασης των διοικητικών διαφορών (ν. 3659/2008), ΘΠΔΔ 2008, σ. 911.
[iii] Βλ. Τσιρωνάς Α., Η δικονομική μεταρρύθμιση του ν. 3900/2010 και ο νέος ρόλος του Συμβουλίου της Επικρατείας, ΕφημΔΔ 2011, σ. 424 επ. Βλ. Πικραμένος Μ., Το Συμβούλιο της Επικρατείας μετά το Ν. 3900/2010 στον Τόμο «Συμβούλιο της Επικρατείας. Εφαρμογές Διοικητικού Ουσιαστικού και Δικονομικού Δικαίου», επιμέλεια Χ.Χρυσανθάκη, Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα, 2012, σ. 1110.
[iv] Βλ. υπ΄ αριθμ. 1841-1843/2013Αποφασεις ΣτΕ όπου απείχε να απαντήσει στο τεθέν ερώτημα διότι δεν ετηρούντο οι νόμιμες προϋποθέσεις.βλ όμως Άποψη του Αντιπροέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας Α. Ράντου, που διατυπώθηκε στις αποφάσεις 1841/2013 και 1843/2013 Στε (Ολ)
[v] Βλ. Αιτιολογική Έκθεση στο σχέδιο νόμου «Εξορθολογισμός διαδικασιών και επιτάχυνση της διοικητικής δίκης και άλλες διατάξεις» , το οποίο υιοθέτησε σε μεγάλο βαθμό αυτούσιες τις θέσεις και τις προτάσεις των διοικητικών δικαστών, όπως αποτυπώθηκαν στο υπ΄ αριθμ. 4/2010 πρακτικό της διοικητικής Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας.
[vi] Βλ. Σοϊλεντάκης Ν., Προβληματισμοί από τον Ν. 3900/2010, ΘΠΔΔ 2012, σ. 93
[vii] Βλ. Ο ιός της «πρόκλησης»- Προτάσεις ως προς τον ΚΠολΔ, Ελευθερίας Κώνστα, Εφέτη σε https://ende.gr/
[viii] Βλ. Εβίτα Σαλαμούρα «Η διαδικασία των πιλοτικών αποφάσεων και η συστημική παραβίαση του δικαιώματος διεξαγωγής της δίκης εντός ευλόγου χρόνου από τα ελληνικά δικαστήρια» σε https://www.echrcaselaw.com/
[ix] Βλ Έκθεση του 2021 για το κράτος δικαίου της ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Βρυξέλλες, 20.7.2021
SWD(2021) 709 finaL.» Έκθεση του 2021 για το κράτος δικαίου Κεφάλαιο για την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ελλάδα»

ΚΑΠΟΙΟΙ ΜΟΧΘΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

 

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

 

Ανήκω μεταξύ πολλών Ελλήνων, που διαμαρτύρονται για τις   παθογένειες της Ελληνικής δικαιοσύνης. Όμως φαίνεται ότι πρέπει να μην χάσουμε την ελπίδα μας .

Αφορμή για την αισιόδοξη αυτή ματιά είναι μεταξύ άλλων, η απόφαση 4/2021 της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου  με την οποία κρίθηκε ότι κατά την ορθή έννοια του νόμου, σε περίπτωση άκυρης σύμβασης εργασίας, αλλά και γενικότερα σύμβασης παροχής υπηρεσιών (συμβάσεις έργου, ορισμένου χρόνου, stage, κ.λπ.), ο πλουτισμός του εργοδότη συνίσταται σε αυτήν καθ’ εαυτήν την εργασία που ο εργοδότης έλαβε και η οποία ενσωματώθηκε στην υπάρχουσα περιουσία του, από την οποία και δεν μπορεί πλέον να αποχωρισθεί. Η απόφαση είναι ιστορική  αφού οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα με κάθε μορφής σύμβαση εργασίας (έργου, ορισμένου χρόνου, stage, κ.λπ.) δικαιούνται πλήρη τα δεδουλευμένα τους (αποδοχές τους) ακόμη και στις περιπτώσεις εκείνες που οι συμβάσεις τους είναι άκυρες.

Με πρόσφατη απόφαση του Πρωτοδικείου Αθηνών  μειώθηκαν σχεδόν στο μισό οι οφειλές  υπόθεσης του νόμου Κατσέλη, και ορίστηκε ορίζοντας πενταετίας για την αποπληρωμή, ενώ εξαιρέθηκε από εκποίηση το ποσοστό συνιδιοκτησίας του οφειλέτη σε αγροτεμάχιο και το αυτοκίνητό του.

Aποτελεί σημάδι ιδιαίτερης αισιοδοξίας η με αριθμό 1806/2021 απόφαση του         Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία επιδικάσθηκε αποζημιώση από τον  e-ΕΦΚΑ, λόγω μεγάλης  καθυστέρησης απονομής σύνταξης με διαδοχική ασφάλιση

Η έκπληξη μου είναι μεγαλύτερη, όταν συζητήθηκε στο Μονομελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών(Αριθμ απόφασης 6118/21)  αγωγή αποζημιώσεως του ΕισΝΑΚ 105 κατατέθηκε 28/12/2015, συζητήθηκε 28/5/2021,δημοσιεύθηκε η απόφαση 11.6.2021 και επιδόθηκε 29/6/2021!!!! Είναι γεγονός ότι υπάρχουν υποθέσεις που μένουν στα ράφια των δικαστηρίων απροσδιόριστες επί έτη πολλά , όμως πρέπει να πω πώς στην συγκεκριμένη περίπτωση ο δικαστής αυτός που επελήφθη της υποθέσεως και εξέδωσε πλήρως εμπεριστατωμένη απόφαση(απορριπτική)   μέσα σε  13 μέρες είναι άξιος δημόσιου επαίνου.  Το ίδιο θετικά μπορώ να πω για τους Εισαγγελικούς και δικαστικούς λειτουργούς, που επιλαμβάνονται με ταχύτητα και επιστημοσύνη  υποθέσεων με μεγάλο κοινωνικού ενδιαφέροντος, όπως των υποθέσεων σεξουαλικών εγκλημάτων.

Όμως πάντα οι εικόνα έχει περισσότερες όψεις κι αυτό με αφορμή  τις αποφάσεις ΣτΕ Ολ 799-803/2021: που  αφορούν την  Αστική ευθύνη του Δημοσίου από ζημιογόνο δράση οργάνου ενταγμένου στην δικαστική λειτουργία και με τις οποίες ανατράπηκε η νομολογία του δικαστηρίου(η ιστορική ΣτΕ Ολ 1501/2014) και έτσι μια τέτοια ζημία (με εξαίρεση την παραβίαση κανόνα  του Ενωσιακού Δικαίου, βλ ΣτΕ Ολ 799/2021 ) δεν μπορεί πλέον να αποκατασταθεί. Κατά τη μειοψηφούσα γνώμη στις αποφάσεις αυτές και σε συνέχεια προηγούμενης νομολογίας του Δικαστηρίου (ΣτΕ Ολ 1501/2014), εφόσον το Σύνταγμα δεν ανέχεται να παραμένουν αναποζημίωτες ζημίες που κάποιος υφίσταται από ενέργειες οποιουδήποτε κρατικού οργάνου, μέχρις ότου ο νομοθέτης ρυθμίσει ειδικώς την ευθύνη του Δημοσίου από πράξεις των οργάνων της δικαστικής λειτουργίας, η δικαστική επιδίωξη των σχετικών αξιώσεων χωρεί κατ’ επίκληση του άρθρου 105 ΕισΝΑΚ αναλόγως εφαρμοζομένου (θεμελίωση ευθύνης από πρόδηλο σφάλμα του ενταγμένου στη δικαστική λειτουργία οργάνου).

Η πανδημία έχει  φέρει τη Δικαιοσύνη μπροστά σε ένα πρωτοφανή όγκο δικαστικών αποφάσεων (καθώς χιλιάδες υποθέσεις έχουν αναβληθεί λόγω covid) που θα πρέπει να διαχειριστούν οι δικαστικοί λειτουργοί, δημιουργώντας για κατάσταση που αυτή τη στιγμή δείχνει δύσκολα αντιμετωπίσιμη. Όμως αν σκεφθούμε και τις συνθήκες που επικρατούν σε ορισμένα δικαστήρια η κατάσταση φοβούμαι ότι θα γίνει αφόρητη, Χαρακτηριστική η εικόνα του μεγαλύτερου Πρωτοδικείου Αθηνών. Όμως Η αισιοδοξία βασίζεται στο φιλότιμο όλων  των παραγόντων απονομής της δικαιοσύνης που μέσα σ’αυτήν εφιαλτική κατάσταση μάχονται και μας δίνουν θετικά δείγματα μερικά από τα οποία προανέφερα. Τώρα, το Δ΄ Τμήμα του ΣτΕ με την υπ΄ αριθμ. 135/2021 απόφαση της Επιτροπής Αναστολών εκρινε ότι τα υποχρεωτικά self test εξυπηρετούν την προστασία της δημόσιας Υγείας στην επαναλειτουργία των σχολείων. Παράλληλα η  Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας σε σχηματισμό Τμήματος Αναστολών με την υπ΄ αριθ. 133/2021 απόφαση, απέρριψε για λόγους Δημοσίου συμφέροντος, την αίτηση πυροσβεστών που υπηρετούν στις Ειδικές Μονάδες Αντιμετώπισης Καταστροφών (Ε.Μ.Α.Κ.) και ζητούσαν την αναστολή εκτελέσεως της 28550 Φ 215.2/18.5.2021 πράξης του Αρχηγού του Πυροσβεστικού Σώματος, που επέβαλε τον υποχρεωτικό εμβολιασμό τους κατά του COVID-19.

 Επιτρέψατε μου ν’ αναφερθώ στο απόσπασμα από την  Ομιλία του Εισαγγελέα του ΑΠ Βασίλη Πλιώτα  στην τελετή του Αρείου Πάγου και της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου προς τιμήν των αποχωρούντων δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών : «Δώσατε αληθώς τιμή στο δικαστικό λειτούργημα και δεν πήρατε απ’ αυτό, «μη σεμνυνόμενοι από την θέσιν, αλλά την θέσιν σεμνύνοντες αφ’ εαυτών», όπως έχει γραφεί (Μ. Βασίλειος, Migne, P.G., 32,497).»

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΓΙΑ ΤΗΝ 20ΧΡΟΝΗ ΚΑΡΟΛΑΙΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΜΩΡΟ ΤΗΣ

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΓΙΑ ΤΗΝ 20ΧΡΟΝΗ ΚΑΡΟΛΑΙΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΜΩΡΟ ΤΗΣ 

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ 

 Συγκλονισμένο το Πανελλήνιο, παρακολουθεί τη μεγάλη ανατροπή με τον σύζυγο που όλοι αρχικά λυπήθηκαν και του έστελναν μηνύματα συμπαράστασης να μετατρέπεται σε τέρας και δολοφόνο. Επειδή κανένα έγκλημα τελικά δεν μένει ατιμώρητο έρχεται η ώρα της τιμωρίας. Όμως οι ρυθμίσεις του ισχύοντος ποινικού κώδικα δυστυχώς είναι επιεικείς σε τέτοιου είδους ειδεχθή εγκλήματα. Βέβαια η ποινή πιθανότατα θα είναι ισόβια , που μόνο στο όνομα ισόβια είναι. Δυστυχώς η Πολιτεία πρέπει να δει άμεσα αυτό το νομικό έλλειμα. Η κοινωνική ευαισθησία δεν ανέχεται αυτήν την πρωτοφανή στάση «ανοχής» σε επικίνδυνους εγκληματίες ,που μετα από λίγο βγαίνουν από την φυλακή για συνεχίσουν την δραστηριότητα τους.

 Ακούω μάλιστα και δεν μπορώ να το πιστέψω μετα τόσα δεινά που έφερε ο νέος Ποινικός Κώδικας ,ότι ισχύει το δόγμα «επιεικής ποινική μεταχείριση» η διατήρηση του ανώτατου ορίου κάθειρξης στα 15 έτη (αντί στα 20, που ήταν πριν τον Ιούνιο 2019), η κατάργηση της αποστέρησης των πολιτικών δικαιωμάτων για καταδίκη για κακούργημα, ότι κάποιοι θέλουν την αντικατάσταση του όρου «έγκλημα» με τον όρο «πράξη». Η κοινωνία διέρχεται ένα κυκεώνα από αυτή την βαρύτατη εγκληματικότητα. 

Είναι αναμφισβήτητο ότι η επαύξηση των ποινών δεν λύνει το πρόβλημα, αν δεν δούμε το ζήτημα με την άμεση κατάρτιση σχεδίου αντεγκλητικής πολιτικής. Δεν μπορεί να διανοηθεί κανείς εκτός από το φριχτό θάνατο ενός εικοσάχρονου κοριτσιού, το φρικτό και ατιμώρητο από τον ποινικό νόμο έγκλημα σε βάρος του μωρού της που θα μεγαλώσει χωρίς την μάνα του και θα έχει έναν πατέρα φρικτό δολοφόνο. Ποια τραγωδία θα μπορούσε να μιλήσει για το δράμα ; 

 Ο Σοφοκλής στον ΟΙΔΊΠΟΔΑ ΤΥΡΑΝΝΟ μας λέει ότι ο Οιδίποδας, σαν έμαθε, τελευταίος απ' όλους, την αλήθεια, από το μάντη Τειρεσία και άλλους μάρτυρες, κι αφού είδε κρεμασμένη την Ιοκάστη (τη μητέρα και γυναίκα του), πήρε μια περόνη και την έμπηξε βαθιά μέσα στα μάτια του. Πώς μπορούσε πια να βλέπει τον κόσμο; 18/6/2021