Αστική ευθύνη του Δημοσίου από ζημιογόνο δράση δικαστικού λειτουργού. Οι Αποφάσεις Ολ. ΣτΕ (799-803/21) επέφεραν ανατροπή της νομολογίας της.

 

Αστική ευθύνη του Δημοσίου από ζημιογόνο δράση δικαστικού λειτουργού.

Οι  Αποφάσεις Ολ. ΣτΕ (799-803/21) επέφεραν ανατροπή της νομολογίας της.

ΝΤΡΟΠΗ

 

Τι ντροπή για την ανθρωπότητα!

Giovanni Brusca: Ένα «τέρας» κυκλοφορεί ξανά ελεύθερον.

Μετά από 25 χρόνια φυλάκισης, το αφεντικό της μαφίας Giovanni Brusca είναι ελεύθερος. Ο Giovanni Brusca είναι Ιταλός μαφιόζος και πρώην μέλος της φυλής Corleonesi της μαφίας της Σικελίας. Είχε μείζονα ρόλο στις δολοφονίες του εισαγγελέα της Επιτροπής Αντιμοφίας Giovanni Falcone το 1992 και του επιχειρηματία Ignazio Salvo, και δήλωσε κάποτε ότι είχε διαπράξει μεταξύ 100 και 200 ​​δολοφονιών.

Στην Χώρα μας το έγκλημα έχει πάρει περίεργες διαστάσεις όπως και οι αποφυλακίσεις γνωστών και μεγάλων εγκληματιών με την εφαρμογή ευεργετικών νόμων, όπως κατήγγειλε αρμόδιος Υπουργός . Τα εγκληματικά κυκλώματα χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο τις νέες τεχνολογίες και εκμεταλλεύονται κάθε ευκαιρία για την εξάπλωση των παράνομων δραστηριοτήτων τους, τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός διαδικτύου.  Τα τελευταία ειδεχθή εγκλήματα, στα Γλυκά Νερά ,στην Ζάκυνθο κλπ, αν και είναι βέβαιο ότι θα αποκαλυφθούν, προκαλούν εύλογη ανησυχία στους πολίτες. Ακόμη ανησυχία προκαλούν μεμονωμένα γεγονότα  όπως προέκυψε από έρευνα, αστυνομικός είχε παραδώσει, έναντι μηνιαίας χρηματικής αμοιβής(!!) ύψους 2.000 ευρώ, υπηρεσιακό ασύρματο σε δύο άτομα, προκειμένου να τον χρησιμοποιούν στις παράνομες δραστηριότητές τους.( Βλ. TA NEA 7 Ιουνίου 2021). Θεωρώ επιτυχημένη την τελευταία παρέμβαση του Εισαγγελέα του ΑΠ στο θέμα της πάταξης της εγκληματικότητας. Παράλληλα πρέπει να παταχθούν τα φαινόμενα που ταλανίζουν τις φυλακές, όπως να ελεγχθούν  τα συστήματα επικοινωνίας των κρατουμένων, με συστήματα σίγασης των κινητών τηλεφώνων κλπ.

Σήμερα η κοινωνία μας ζει για μια ακόμα φορά στην ιστορία της τον εφιάλτη της ασύμμετρης εγκληματικότητας. Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα σημαντικό και σε ένταση με το πέρασμα της πανδημίας. Η κοινή γνώμη αντιλαμβάνεται με αγωνία τα νέα δεδομένα αναφορικά με τις νέες μορφές απειλών και το πρόβλημα που αναδεικνύεται κάθε μέρα και περισσότερο, από την δράση  του οργανωμένου εγκλήματος στην καθημερινότητα μας. Η αντιμετώπιση της εγκληματικής πράξης στον πολιτισμένο κόσμο είναι δεδομένη, η διαλεύκανση, η αποκάλυψη των ενόχων και η παραπομπή τους στη δικαιοσύνη. Η απειλή αυτή αφορά προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών των πολιτών, την προστασία της ιδιοκτησίας και τη διασφάλιση της ευνομίας και ευταξίας. Η εγκληματικότητα αποτελεί τον καθρέφτη της κοινωνίας. Οποιαδήποτε αψυχολόγητη κίνηση, μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ακόμα χειρότερη κατάσταση στο μέλλον. Εδώ βέβαια, εισηγούμαστε στην εκπόνηση σωφρονιστικού σχεδίου με στόχο την αντιμετώπιση της απειλής. Μέσα στο σχέδιο αυτό είναι να δούμε  ξανά με αυστηρότητα τα μέτρα σωφρονισμού και δημιουργίας συστήματος ποινών που θα αντικατοπτρίζουν την υπαρκτή πραγματικότητα αντιμετωπίσεως του εγκλήματος.  Εκείνο που είναι ουσιώδες στο σοβαρό έγκλημα είναι όταν δεν αποκαλύπτονται οι δράστες ή παραμένουν ασύλληπτοι ή ακόμα χρησιμοποιούν μέσα και μεθόδους που η Πολιτεία αδυνατεί ν’ αντιμετωπίσει. Απαιτούνται μέτρα και όχι δημοσιογραφικές ανούσιες συζητήσεις, προτείνεται ενδεικτικά : α) η χρήση ρηξικέλευθων τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας. Προετοιμασία των υπηρεσιών επιβολής του νόμου και των δικαστικών αρχών για την ψηφιακή εποχή  β)  εκστρατείες διαφώτισης του κοινού για το πρόβλημα γ) αναδιάταξη του αστυνομικού προσωπικού και προεχόντως  η εκπαίδευση και ενημέρωση του δ)η αυστηρή απαγόρευση εσκεμμένων ή μη διαρροών στα ΜΜΕ για σοβαρά εγκλήματα και ιδίως από τους προανακριτικούς υπαλλήλους.

Επιτέλους  ήρθε η ώρα της δημιουργίας της δικαστικής αστυνομίας, ενός μικρού και ευέλικτου σώματος που θα διοικείται από ανώτατο δικαστικό λειτουργό και θα στελεχώνεται από πτυχιούχους της νομικής και οι οποίοι θα συμπράττουν αποτελεσματικά στην διαλεύκανση πολύ σοβαρών υποθέσεων όπως π.χ. συμβαίνει στις ΗΠΑ, στο Βέλγιο, στη Γαλλία, τη Γερμανία,. Διαχρονικά δεν υπάρχει Υπουργός Δικαιοσύνης που να μην το έχει εξαγγείλει την ίδρυση δικαστικής αστυνομίας  και η εξαγγελία να μένει στα χαρτιά, όπως και ο νόμος της Άννας Μπενάκη (ν.2145/1993) παρά το γεγονός ότι η λειτουργία της προβλέπεται από του… Οθωνα τα χρόνια με το Β.Δ. 85/31-12-1836 το οποίο ποτέ δεν εφαρμόστηκε.

Την άμεση λήψη σειράς νομοθετικών μέτρων για την αντιμετώπιση της διαφθοράς στο δημόσιο τομέα ζήτησε τον Δεκέμβριο του 2002 η Ολομέλεια της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου με εισήγηση του τότε Εισαγγελέα του ΑΠ, αείμνηστου  Ευαγγέλου Κρουσταλάκη .. Η  Ολομέλεια έκρινε ότι: «Επιβάλλεται η δημιουργία δικαστικής αστυνομίας. Σε αυτήν θα μετέχουν και άλλοι φορείς από κλάδους βασικών ειδικοτήτων (γραφολόγοι, μηχανικοί κ.λπ.), επιλεγόμενοι με κριτήρια δικαστικά και αδιάβλητα.»  Η έκκληση της Ολομελείας των Εισαγγελέων του ΑΠ έμεινε στο κενό ,όπως και ανάλογες εκκλήσεις των δικηγορικών συλλόγων, των δικαστικών Ενώσεων, της επιστημονικής κοινότητας ,των κομμάτων.

Δεν μπορώ να αγνοήσω ότι στον πόλεμο για την πάταξη των εγκληματικότητας υπάρχουν πολλά θύματα ,αλλά και θύματα του καθήκοντος, αστυνομικοί και δικαστικοί και σ’ αυτούς και τις οικογένειες τους η Πολιτεία οφείλει τον σεβασμό και την ευγνωμοσύνη της. Σημειώνεται  ότι  από το έτος 1984 έως 2019 έχουν τραυματισθεί θανάσιμα εκατόν τριάντα οκτώ (138) αστυνομικοί συνεπεία τρομοκρατικών ενεργειών, ένοπλων συμπλοκών, τροχαίων και άλλων ατυχημάτων εν ώρα Υπηρεσίας και πολλοί δεν αποζημιώνονται.

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΠΟ ΖΗΜΙΟΓΟΝΟ ΔΡΑΣΗ ΟΡΓΑΝΟΥ ΕΝΤΑΓΜΕΝΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. H ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΛΟΓΊΑΣ (ΣτΕ Ολ 799-803/2021)

ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΠΟ ΖΗΜΙΟΓΟΝΟ ΔΡΑΣΗ ΟΡΓΑΝΟΥ ΕΝΤΑΓΜΕΝΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. H ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΛΟΓΊΑΣ (ΣτΕ Ολ 799-803/2021)

ΔΙΚΑΣΤΗΣ: Ο ΔΙΚΑΣΤΗΣ - Ο Δικαστής μέσα από την ματιά ενός δι...

ΔΙΚΑΣΤΗΣ: Ο ΔΙΚΑΣΤΗΣ - Ο Δικαστής μέσα από την ματιά ενός δι...:     Ο Δικαστής μέσα από την ματιά ενός δικηγόρου [1]   Μελέτη ΑΝΤΩΝΗ Π.ΑΡΓΥΡΟΥ   1.ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: - Το ζήτημα της δικαιοσύνης...

Η ΕΠΙΒΟΛΗ ΚΥΡΩΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟ. ΓΙΑ «ΑΘΕΜΙΤΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ»

 

Η ΕΠΙΒΟΛΗ ΚΥΡΩΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟ. ΓΙΑ «ΑΘΕΜΙΤΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ»

 

1.Η ανακοίνωση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ, για κλείσιμο της υπόθεσης Novartis με την επιβολή προστίμου 112 εκατομμυρίων δολαρίων, δίνει το έναυσμα για την αναζήτηση αποζημίωσης από το Ελληνικό Δημόσιο. Οι έρευνες αυτές των αμερικανικών αρχών, δηλαδή της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (SEC) και του υπουργείου Δικαιοσύνης (DoJ) οδηγήθηκαν στο κλείσιμο, χωρίς περαιτέρω ποινικές συνέπειες ή την επιβολή διοικητικών κυρώσεων στη Novartis, αφού η εταιρεία συμφώνησε να πληρώσει ιδιαίτερα υψηλά πρόστιμα, πολλαπλάσια του οφέλους που είχε από τις παράνομες και αθέμιτες πρακτικές της: 111,8 εκατ. δολ. στην SEC και 233,9 εκατ. δολ. στο DoJ, δηλαδή συνολικά 346,7 εκατ. δολ. Σημειώνεται ότι το υπολογιζόμενο από τις αμερικανικές αρχές όφελος ήταν 70,1 εκατ. δολ. στην Ελλάδα. Δηλαδή, τα ποσά που καταβλήθηκαν στις αμερικανικές αρχές ήταν σχεδόν τετραπλάσια του οικονομικού οφέλους. Το άκρως παράδοξο συμπέρασμα από τη δημοσιοποίηση των αμερικανικών εγγράφων είναι ότι η Novartis πληρώνει ένα υψηλό τίμημα στις αμερικανικές αρχές για τις αθέμιτες πρακτικές που εφάρμοσε στην Ελλάδα, με βάση τον αμερικανικό νόμο για τη διαφθορά στο εξωτερικό (Foreign Corrupt Practices Act).Ήδη ανακοινώθηκε ότι θέμα ερευνά το ΝΣΚ[1].

Ανεξάρτητα από την ποινική διάσταση  μεγάλων ποινικών υποθέσεων με δημόσιο ενδιαφέρον  και εν όψει του γεγονότος ότι στις ΗΠΑ[2] γίνεται ολόκληρη συζήτηση και διαδικασία για την επιβολή κυρώσεων για «αθέμιτες πρακτικές», πιστεύω ότι θα ήταν σκόπιμο να ερευνηθούν και στην Ελλάδα παράλληλα και η επιβολή  κυρώσεων (διοικητικών) σε ανάλογες περιπτώσεις. Οι διεθνείς εξελίξεις κατατείνουν στην αυστηροποίηση [3] των νομικών πλαισίων γύρω από τη δραστηριότητα των εταιριών, με σκοπό πάνω από όλα την καλύτερη λειτουργία του παγκόσμιου κράτους δικαίου.

2.-Κατά τα παγίως γενόμενα δεκτά από τη νομολογία αναφορικά με την ευθύνη των νομικών προσώπων κατ’ άρθρον 71 Α.Κ[4] «Από το άρθρο 71 ΑΚ προκύπτει ότι το νομικό πρόσωπο ευθύνεται για τις πράξεις ή τις παραλείψεις των οργάνων, που, κατά τα άρθρα 65, 67 και 68 ΑΚ, το αντιπροσωπεύουν και εκφράζουν τη βούλησή του, εφόσον η πράξη ή η παράλειψη έλαβε χώρα κατά την ενάσκηση των καθηκόντων που τους είχαν ανατεθεί και παράγει υποχρέωση προς αποζημίωση . Έτσι, προϋποθέσεις της κατά τη διάταξη αυτή αυτοτελούς αδικοπρακτικής ευθύνης του νομικού προσώπου είναι: α) πράξη ή παράλειψη, που να μην είναι δικαιοπραξία και να παράγει υποχρέωση αποζημιώσεως με βάση άλλες διατάξεις, όπως είναι εκείνες των άρθρων 914 και 919 ΑΚ, β) να πρόκειται για πράξη ή παράλειψη των οργάνων που αντιπροσωπεύουν το νομικό πρόσωπο (ως όργανα, κατά τον νομοθετικό λόγο της διάταξης αυτής, νοούνται όχι μόνο τα πρόσωπα που διοικούν το νομικό πρόσωπο κατά τους ορισμούς των άρθρων 65 έως 70 AK (καταστατικά όργανα), αλλά και εκείνα των οποίων οι εξουσίες συναλλαγής με τρίτους προσδιορίζονται στο καταστατικό, τη συστατική πράξη ή τον κανονισμό λειτουργίας του νομικού προσώπου ακόμα και αν τα πρόσωπα αυτά δεν μετέχουν στη διοίκηση του τελευταίου) και γ) η πράξη ή η παράλειψη να έγινε κατά την εκτέλεση των καθηκόντων που είχαν ανατεθεί στο όργανο, πρέπει δηλαδή να βρίσκεται σε εσωτερική συνάφεια με την εκτέλεση των καθηκόντων του οργάνου, είναι δε αδιάφορο για την ευθύνη του νομικού προσώπου, αν το όργανο ενήργησε καθ’ υπέρβαση των καθηκόντων αυτών ή κατά κατάχρηση της εξουσίας του. Δεδομένου δε ότι η υπαιτιότητα, η οποία ορίζεται ως «η επιλήψιμη ψυχική κατάσταση ενός προσώπου απέναντι στην παράνομη εξωτερική συμπεριφορά του» προσήκει μόνο σε φυσικά πρόσωπα, το νομικό πρόσωπο δεν αδικοπρακτεί, αλλά ευθύνεται για την αδικοπραξία είτε των οργάνων του, κατ’ άρθρο 71 ΑΚ, είτε των προστηθέντων απ’ αυτό, κατ’ άρθρο 922 AK».

3.-Από την επισκόπηση της ελληνικής ποινικής νομοθεσίας είναι φανερό, ότι ουδέποτε καθιερώθηκε στην Ελλάδα ποινική ευθύνη των νομικών προσώπων. Στο ελληνικό δίκαιο τα νομικά πρόσωπα δεν μπορούν να έχουν ποινική ευθύνη, στο μέτρο που ούτε κατά κυριολεξία πράττουν ούτε έχουν ενοχή για τις πράξεις που κατά πλάσμα δικαίου τους καταλογίζονται. Έτσι το δίκαιό μας αναγνωρίζει μόνο τη δυνατότητα επιβολής αστικών και διοικητικών κυρώσεων σε βάρος τους. Αρμόδια διοικητικά όργανα υπάρχουν και μπορούν άμεσα να προχωρήσουν με βάση τις  έρευνες των αμερικανικών αρχών, δηλαδή της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (SEC) και του υπουργείου Δικαιοσύνης (DoJ) και να ζητήσουν, με δικαστική συνδρομή, τα στοιχεία που προέκυψαν και να προχωρήσουν στην άμεση επιβολή διοικητικών κυρώσεων. Η άσκηση αγωγών φοβούμαι ότι  θα περιπλέξει την κατάσταση, έν όψει των εκκρεμών ποινικών υποθέσεων και θα οδηγήσει τα πράγματα «στις Ελληνικές καλένδες». Ενδεχομένως θα έπρεπε να εξετασθεί η παράλληλη δυνατότητα προσφυγής στην Αμερικανική Δικαιοσύνη. Είναι προς το συμφέρον της Χώρας και  της Δικαιοσύνης, η άμεση ολοκλήρωση της ποινικής προδικασίας και η αρχειοθέτηση των υποθέσεων ή η παραπομπή των υποθέσεων στα αρμόδια δικαστήρια σύμφωνα και την ΕΣΔΑ.

4.-Έπειτα, λοιπόν, από επισκόπηση  των  συναφών διατάξεων καθίσταται πλέον σαφής ο προσανατολισμός του Έλληνα νομοθέτη στην επιβολή αμιγώς διοικητικών κυρώσεων, όπως τα διοικητικά πρόστιμα, ο αποκλεισμός από δημόσιες παροχές και ενισχύσεις, η προσωρινή ή και οριστική απαγόρευση άσκησης ορισμένης επιχειρηματικής δραστηριότητας, η δικαστική εποπτεία και εσχάτως το προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο των εγκαταστάσεων, που χρησιμοποιήθηκαν ως μέσω για την τέλεση των αξιοποίνων πράξεων κυρίως όμως η επείγουσα ολοκλήρωση των σχετικών διαδικασιών.

Αντώνης Π. Αργυρός

29/06/2020

---

[1] Δήλωση του Υφυπουργού στον Πρωθυπουργό 26 Ιουνίου 2020.

[2] Στις ΗΠΑ σε ομοσπονδιακό επίπεδο, τουλάχιστον ύστερα  από την απόφαση “New York Central and Hudson River Railroad Company”, είναι αυτή της «Θεωρίας της αντιπροσωπευτικής ευθύνης» (vicarious liability). Σύμφωνα με αυτήν, την ποινική ευθύνη του νομικού προσώπου θεμελιώνει η συμπεριφορά κάθε φυσικού προσώπου, το οποίο ενεργώντας εντός των πλαισίων της αρμοδιότητάς του, παραβιάζει τον ποινικό νόμο με σκοπό να προσπορίσει οικονομικό όφελος στην επιχείρηση.

[3] Από το 1977 η Ένωση προχώρησε σε σύσταση προς τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών να εξετάσουν τις αρχές της ποινικής ευθύνης ώστε να εισαγάγουν στα εθνικά τους ποινικά συστήματα ευθέως την ποινική ευθύνη των επιχειρήσεων για περιβαλλοντικές παραβάσεις. Ανάλογες συστάσεις επανελήφθησαν το 1982 (για την προστασία του καταναλωτή) και το 1988 (γενικότερα). Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990 το λεγόμενο “Corpus Juris”, ένα πρότυπο κανονιστικό κείμενο που αφορούσε την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, το οποίο δεν ίσχυσε ποτέ αυτοτελώς, αλλά έδωσε σαφή προσανατολισμό σε πληθώρα Συμβάσεων και Πρωτοκόλλων τα οποία ακολούθησαν και τα οποία κυρώθηκαν από την Ελλάδα σύμφωνα με τη σχετική διαδικασία.

[4] Βλ. ενδεικτικά ΑΠ 1885/2014, ΑΠ 1761/2014, ΑΠ 1723/2014, ΜΠρΑλεξ 27/2013, ΕφΛαρ 57/2012, ΠΠΑ 1066/2011, ΑΠ 29/2006, ΕφΠειρ 151/2006, ΕφΑθ 8419/2005, ΕφΠειρ 161/2004, ΕφΠατρ 673/2004, ΕφΔωδεκ 114/2004, ΜΠρΘεσσ 135/2003, ΜΠρΛαμ 383/2000, ΑΠ 1615/1999, ΕφΑθ 6292/1999, ΕφΑθ 6922/1994, ΑΠ 191/1990, άπασες Τράπεζα Νομικών Πληροφοριών ΝΟΜΟΣ.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟ ΑΥΤΟΦΩΡΟ

 ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟ ΑΥΤΟΦΩΡΟ

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟ ΑΥΤΟΦΩΡΟ

ΑΝΤΩΝΗ Π.ΑΡΓΥΡΟΥ

 1976. Χριστούγεννα στο Αυτόφωρο .

Ήταν τρεις το μεσημέρι, γύρισα στο σπίτι στου  με υψηλό πυρετό, κανείς ποιος άλλωστε να με περιμένει δεν υπήρχε κανείς ούτε φαγητό ,ούτε τίποτε .Την ώρα που μονάχος μου “έριχνα” μιαν ένεση αντιβίωσης κτύπησε το τηλέφωνο, είπα έχω ψηλό πυρετό ανένδοτος ο παλιός συνάδελφος  στο οποίο εργαζόμουνα σαν νέος δικηγόρος, « έλα τώρα στο Γραφείο, να πας στο Αυτόφωρο» .

 Εκεί στην οδό «Σανταρόζα», στα παλιά δικαστήρια, με τις πρωτόγονες συνθήκες,  που έγιναν τραγούδι, γέννησαν τύπους και τροφοδότησαν ιστορίες. Ήταν πάγιο αίτημα της δικηγορικής κοινότητας που ασφυκτιούσε στα καταγώγια και τα παραπήγματα της Αθήνας από τον 19ο αιώνα, ν’ αποκτήσουν τα δικαστήρια το δικό τους σπίτι. Μάταια όμως. Τοιχοκολλήθηκε το έκθεμα που ήταν γεμάτο από αδικήματα περί τα παίγνια και δύο υποθέσεις μοιχείας ( Το άρθρο 357 του Π.Κ. όριζε ποινή φυλάκισης ενός έτους για τους μοιχούς, ενώ το έγκλημα εδιώκετο μόνο με έγκληση του παθόντος συζύγου.)Άρχισαν να καταφθάνουν οι συνοδείες και οι δικογραφίες. Οι κατηγορούμενοι αναζητούν τους συνηγόρους των, ενώ  η πλειοψηφία των κατηγορουμένων αναθέτει την υπεράσπιση της στους συναδέλφους μόνιμους θαμώνες και υπερασπιστές,  τους λεγόμενους «αυτοφωράκηδες». Υπήρχε τότε μια κατηγορία δικηγόρων με κύριο αντικείμενο την εκδίκαση υποθέσεων στα αυτόφωρα. Τριγυρνούσαν στους διαδρόμους των δικαστηρίων αναζητώντας πελάτες. Οι «αυτοφωράκηδες» δικηγόροι επωφελούνταν από τις γνωριμίες τους στις γραμματείες των δικαστηρίων και στα αστυνομικά τμήματα εξασφαλίζοντας αρκετές υποθέσεις σε κάθε συνεδρίαση. Υπήρχε εκεί και μια άλλη κατηγορία επαγγελματιών, «οι ψευδομάρτυρες». Σμήνη ψευδομαρτύρων ήταν έτοιμοι εντός πέντε λεπτών να γίνουν οι πλέον εγκάρδιοι φίλοι ή οι πλέον άσπονδοι εχθροί κατηγόρων ή κατηγορουμένων στα δικαστήρια.

Επιτέλους κατέφθασε η σύνθεση του δικαστηρίου που αποτελείτο από τρείς σεβάσμιους δικαστικούς λειτουργούς. Τον Πρόεδρο γνώριζα από την θητεία του στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, ήταν ένας πολύ αυστηρός δικαστής. Η συνεδρίαση άρχισε επεισοδιακά  γιατί ο συνήγορος της κατηγορουμένης της μιας υπόθεσης μοιχείας που ήταν γνωστός μεγαλοδικηγόρος εκ Μάνης, ζήτησε την αναβολή της υποθέσεως. Τότε ο  νεαρός συνήγορος της πολιτικής αγωγής αντέλεξε και επακολούθησε «σύρραξη », με την έδρα να κτυπά μανιωδώς το κουδούνι και τα όργανα του νόμου αντί να ηρεμήσουν τα πράγματα, να κυνηγούν να συλλάβουν έναν πορτοφολά πού βρήκε ευκαιρία στην φασαρία για επιδοθεί στην «εργασία» του και μάλιστα εντός της δικαστικής αίθουσας. Εικόνες τραγελαφικές για τον «Ναό της Θέμιδος». Αποτέλεσμα να διακοπεί η συνεδρίαση για ηρεμήσουν τα πνεύματα. Η αίθουσα ασφυκτικά γεμάτη, τα παράθυρα ανοιχτά, η κατάσταση ανυπόφορη , ο θόρυβος, εικόνες ενός πρωτόγονου συστήματος απονομής της δικαιοσύνης.

Επιτέλους μετά τέσσερες ώρες έφθασε και η σειρά της υποθέσεως που υπερασπιζόμουν. Ήταν ο κατηγορούμενος  πελάτης του γραφείου και ήταν καθηγητής της μουσικής και κατηγορείτο μαζί με άλλους ότι συνελήφθη να παίζει ζάρια. Εκείνος που με έστειλε «ως πρόβατο επί σφαγή» δεν είχε την καλοσύνη να με ενημερώσει για την φύση της υποθέσεως και πολύ περισσότερο να με καθοδηγήσει πως θα αντιμετωπίσω με τέτοια υπόθεση. Μού έδωσε την εντολή έκλεισε το τηλέφωνο και έσπευσε να γιορτάσει τα Χριστούγεννα με την οικογένεια του. Το ευτύχημα ήταν που απάλυνε τον τρόμο μου ήταν ότι ο πελάτης μουσικός υπήρξε δεδηλωμένος θαμώνας του αυτοφώρου για άλλες παρόμοιες υποθέσεις του. Όπως μου είπε για να με παρηγορήσει ,αφού με έβλεπε έντρομο :«τι να κάνουμε το κουσούρι δεν κόβεται».

Η δίκη  δεν είχε ιδιαίτερα απρόοπτα, γιατί ένας από τους συγκατηγουμένους είχε δικηγόρο  «αυτοφωράκια»,  ο οποίος γνώριζε το «όργανο» και εκείνο κατέθεσε μετα «λόγου γνώσεως» ότι δεν μπορεί να αναγνωρίσει ότι όλοι οι κατηγορούμενοι μετείχαν στο παίγνιο, πλην δύο που αναγνώρισε, στους οποίους δεν περιλαμβάνονταν ούτε ο δικός μου κατηγορούμενος. Μετα την Εισαγγελική καταδικαστική πρόταση για όλους τους κατηγορουμένους και την έντονη αμφισβήτηση της αξιοπιστίας του μάρτυρα αστυνομικού και ενώ είχα αρχίσει να αγορεύω ο κ. Πρόεδρος με διέκοψε βίαια «Αρκεί κ. Συνήγορε , θα μας τα πείτε σε άλλη υπόθεση»!!! Έτσι αισθάνθηκα συντετριμμένος, ενώ  άδοξα σταμάτησε η αγωνία μου και  το πιο δραματικό αστείο είναι ότι ο «πελάτης» μου είπε ότι δεν είχε χρήματα και θα περνούσε απ’ το Γραφείο να πληρώσει, πράγμα που προφανώς ξέχασε .

Χριστούγεννα μόνος, άφραγκος μονολογούσα και περπατούσα σκυφτός αδιαφορώντας για το ρούχο μου που βρεχόταν, για τους περαστικούς που με κοιτούσαν περίεργα, για τους οδηγούς που με έβριζαν και κορνάριζαν καθώς διέσχιζα τους δρόμους χωρίς να ελέγχω τα φανάρια. Εξαντλητικά ωράρια, ανύπαρκτοι- μισθοί, απουσία εργασιακών δικαιωμάτων Αυτό ζούσα εκείνα τα Χριστούγεννα.  Τίποτα δεν έβλεπα. Τίποτα δεν καταλάβαινα. Ούτε καν τους λόγους  που με είχαν κάνει έξαλλο ,ένοιωθα μόνος, προδομένος, προσβεβλημένος από αυτό που ο σεβαστός δάσκαλος μου στην  δικηγορία είχε πει «ο δικηγόρος πάντα μόνος μένει».

ΥΓ : Οδός Σανταρόζα  του δικηγόρου- τραγουδοποιού Β. Νικολαιδη:

«Δεν είν’ από επάγγελμα, δεν είν’ αυτός ο λόγος

Που πάω και στριμώχνομαι στο κακουργοδικείο

Δεν είμαι κάνας διάσημος δα ποινικολόγος

Καλά – καλά δεν πρόλαβα να πάρω και πτυχίο.

Χωρίς να το πολυσκεφτώ τρέχω στην κάθε δίκη»

Πανδημία και θρησκευτικά δικαιώματα.

 

Πανδημία και θρησκευτικά δικαιώματα.
 

Στις ΗΠΑ, με πέντε ψήφους, έναντι τεσσάρων  το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ δικαίωσε την Ρωμαιοκαθολική Επισκοπή του Μπρούκλιν και δύο συναγωγές υπερορθόδοξων Εβραίων που είχαν προσφύγει κατά των περιορισμών που υιοθέτησε η πολιτεία της Νέας Υόρκης προκειμένου να ανασχέσει την εξάπλωση της επιδημίας του κορωνοϊού.  Οι προσφεύγοντες κατάγγειλαν  ότι οι περιορισμοί για τους χώρους λατρείας παραβιάζουν την ανεξιθρησκεία η οποία προστατεύεται από την Πρώτη Τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος. Παράλληλα, επεσήμαναν ότι στους χώρους λατρείας επιβάλλονταν πιο αυστηροί περιορισμοί απ’ ό,τι σε απαραίτητα καταστήματα, όπως τα καταστήματα πώλησης τροφίμων.

 

Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας ακύρωσε την απόφαση της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης με την οποία απαγορεύονται οι εκδηλώσεις λατρείας ως μέτρο πρόληψης για την εξάπλωση του κορωνοϊού, χαρακτηρίζοντάς την αντισυνταγματική, καθώς έκρινε ότι παραβιάζει την ελευθερία του θρησκεύματος. Έπειτα από προσφυγή μουσουλμανικής ένωσης λόγω της έναρξης του Ραμαζανιού, το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφάσισε ότι θα πρέπει να επιτρέπονται εξαιρέσεις στον γενικό κανόνα, υπό τον όρο ότι θα τηρούνται τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης και υγιεινής για να προληφθεί η διασπορά του ιού. Πρόκειται για απόφαση χωρίς προηγούμενο και αφορά μουσουλμανικά τεμένη, χριστιανικές εκκλησίες και εβραϊκές συναγωγές.

 

Η θρησκευτική ελευθέρια κατοχυρώνεται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Ε.Σ.Δ.Α.) και συγκεκριμένα στο άρθρο 9. Το δικαίωμα που διασφαλίζεται στην παράγραφο 2 αντιστοιχεί στις εθνικές συνταγματικές παραδόσεις και στην εξέλιξη των εθνικών νομοθεσιών ως προς το σημείο αυτό. Σε εθνικό επίπεδο η θρησκευτική ελευθερία κατοχυρώνεται στο άρθρο 13 του Συντάγματος ως ατομικό δικαίωμα.
Σύμφωνα με το ισχύον στην Ελλάδα συνταγματικό και νομοθετικό καθεστώς της θρησκευτικής ελευθερίας, οι εκδηλώσεις της διακρίνονται κατ’ αρχήν σε ελευθερία θρησκευτικής συνειδήσεως και σε ελευθερία ασκήσεως θρησκευτικών εκδηλώσεων, από τις οποίες η πλέον κεφαλαιώδους σημασίας, αλλά και συνηθέστερη στην πράξη, είναι η λατρεία. Η προστασία της δημόσιας υγείας είναι, χωρίς αμφιβολία, ένας σκοπός δημοσίου συμφέροντος, και μάλιστα συνταγματικά προστατευόμενος, σύμφωνα με το άρθρο 21 παρ. 3 του ισχύοντος Συντάγματος το «Κράτος μεριμνά για την υγεία των πολιτών», ενώ το άρθρο 5 παρ. 5 ορίζει ότι καθένας «έχει δικαίωμα στην προστασία της υγείας». Όταν όμως διακινδυνεύεται όχι απλώς η υγεία αλλά ακόμη και η ίδια η ζωή των πολιτών, είναι προφανές ότι η προστασία της ανθρώπινης ζωής εισέρχεται με αυξημένη βαρύτητα στη διαδικασία της στάθμισης με βάση τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που κάθε φορά υπάρχουν.

• Το Συμβούλιο της Επικρατείας με τις 1294/20,1295/20 αποφάσεις του κατήργησε την σχετικές δίκες που αφορούσαν την άσκηση της της θρησκευτικής λατρείας με το σκεπτικό ότι εκδόθηκαν μεταγενέστερες πράξεις με διαφορετικό περιεχόμενο.  
  

 

•  Το Συμβούλιο Επικρατείας η Επιτροπή Αναστολών  σχετικά με την απαγόρευση της τέλεσης κάθε είδους λειτουργιών και ιεροπραξιών στους θρησκευτικούς χώρους λατρείας (με τις οποίες  απέρριψε τις  αιτήσεις (ΣτΕ ΕΑ  99/2020,60/2020 ,49/2020).
  

 

• Το Συμβούλιο Επικρατείας για την απαγόρευση της μεταλήψεως της Θείας Κοινωνίας (ΣτΕ 161/2020) απέρριψε την αίτηση, κρίθηκε ότι: «ο κανονιστικός νομοθέτης, εν όψει και της κατά το Σύνταγμα (άρθρο 25 παρ. 1) και τον εξουσιοδοτικό νόμο (άρθρο πρώτο παρ. 2 και 4) υποχρέωσής του να λαμβάνει υπόψη την αρχή της αναλογικότητας, ώστε, μετά από αιτιολογημένη εισήγηση ειδικής επιστημονικής επιτροπής, τα θεσπιζόμενα για τον πιο πάνω λόγο μέτρα να είναι τα ηπιότερα δυνατά, εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία δεν επανέλαβε την προηγούμενη απαγόρευση, αλλά επέλεξε μέτρα ηπιότερου χαρακτήρα (τήρηση αποστάσεων, μέγιστος αριθμός παρευρισκόμενων στους χώρους λατρείας κ.ά.), τα οποία θεώρησε, στη δεδομένη στιγμή, πρόσφορα και αναγκαία για την προστασία της δημόσιας υγείας. Κατά την άσκηση, εξ άλλου, της κανονιστικής αυτής αρμοδιότητας οι αρμόδιοι Υπουργοί έχουν, υπό τους εκτεθέντες όρους, διακριτική ευχέρεια να επιλέξουν κατά περίπτωση τα κατάλληλα και αναγκαία μέτρα και όχι υποχρέωση να επιβάλουν απαγόρευση των σχετικών δραστηριοτήτων,» η «ορθότητα των ουσιαστικών εκτιμήσεων του κανονιστικού νομοθέτη αναφορικά με την επιλογή του καταλληλότερου στη δεδομένη χρονική στιγμή μέτρου αντιμετώπισης της επιδημίας,.… είναι ακυρωτικώς ανέλεγκτες».

 
Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδας, ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας νοσηλεύθηκαν έχοντας αναπτύξει συμπτώματα κορωνοϊού, ενώ ένας μητροπολίτης στη βόρειο Ελλάδα καθώς και ο μητροπολίτης Μαυροβουνίου, ο Πατριάρχης της Σερβίας έχουν πεθάνει την περασμένη βδομάδα. Και πολλοί άλλοι κληρικοί της Ορθοδόξου Εκκλησίας νοσούν ή είναι καταγραμμένα κρούσματα. Υπάρχει λοιπόν σημαντικό πρόβλημα εξ των όσων έχουν ήδη έχουν αναφερθεί ,μου έκανε εντύπωση η παρρησία  και  το θάρρος ενός Επισκόπου.
 Ο μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμος, σε εκτενές άρθρο του γράφει:  «Πιστέψαμε ότι είμαστε υπεράνθρωποι, κρύψαμε την προσβολή μας από τον ιό και οδηγηθήκαμε στον τάφο, αντί να ομολογήσουμε το λάθος μας και να σαλπίσουμε το ορθό. Δεν είναι ταπεινωτικό να παραδεχτείς ότι ως άνθρωπος κι εσύ πάσχεις. Αλαζονικό είναι να το κρύψεις, μόνο και μόνο για να μη διαψευστεί δημόσια ο εγωισμός σου. Όταν επικρέμεται θάνατος, τότε, καλά ειπώθηκε, «μαγκιές» δεν επιτρέπονται. Οι ευλαβείς εγωισμοί... σκοτώνουν!».

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ